(021) 66480377-66975711

آیین زرتشت کهن روزگار و قدرت ماندگارش

۲۸,۰۰۰تومان

مرى بويس

ترجمه ابوالحسن تهامى

نورا الیزابت مری بویس(1920-2006)، تاریخ‌نگار بریتانیایی و متخصص زبان‌های ایران باستان و دین زرتشت است.‌

دین زرتشت، آیین رسمی ایرانیان باستان بود و هنوز نیز جامعه‌‌های زرتشتی ساکنِ ایران، هندوستان، اروپا، ایالات متحده، کانادا، استرالیا و دیگر نقاط جهان به آن باور دارند.

این آیین در سده‌‌های بسیار نمادِ خُلق و خویِ ایرانی بود و ارزش‌‌های سیاسی و اجتماعی و روحانی وی را در برمی‌‌گرفت و از این‌‌رو به جامعه انسجام و ثبات می‌‌داد. گرچه ایرانیان دستاوردهای درخشان در هنر و ادب در کارنامه‌ خود دارند، کیش زرتشت را باید بزرگ‌ترین دستاورد فرهنگی و روحانی آنان شناخت.

«آیین زرتشت: کهن روزگار و قدرت ماندگارش» سلسله سخنرانی‌های درسی در زمینه‌‌ ایران‌شناسی است که در دانشگاه کلمبیا آغاز شد و پروفسور مری‌بویس، در جایگاه استاد صاحب‌‌نظرِ آیین زرتشتی و سنت‌‌هایش، اجرای آن‌ها را در ۱۹۸۸ به عهده داشت.

در این سخنرانی‌ها مری‌بویس با برخورداری از سرچشمه‌‌های دانشی عظیم به طرح جزئیاتی می‌‌پردازد که ریشه‌‌های آیین زرتشت، اصول بنیادی و ردّپای رشد و تحول آن را تا به امروز شامل می‌شود، و از این راه‌ آگاهی‌های نوین و تعبیراتی تازه به دست می‌دهد.

پروفسور بویس به سال ۱۹۴۵ دکترای خود را در رشته‌‌ شرق‌‌شناسی از دانشگاه کیمبریج دریافت کرد. در ۱۹۴۷ در دانشگاه لندن به سمت استادیاری، و در ۱۹۶۳ به سمت استاد ایران‌شناسی گمارده شد.

نشر آثار پرشمار وی به دانش ما از تاریخ و آداب دینی زرتشتیان، زبان‌‌های ایرانی میانه و کیش مانی بسیار افزوده است.

کتاب حاصل مجموعه سخرانی های ایران شناسی در دانشگاه کلمبیا است. نویسنده به بررسی ریشه های آیین زرتشت، اصول بنیادی و رد پای رشد و تحول آن تا به امروز پرداخته است .

توضیحات

گزیده ای از کتاب آیین زرتشت کهن روزگار و قدرت ماندگارش

سه هزار و اندی سال پس از زرتشت، چه کسی صلاحیت بیشتر در تعبیر و تفسیر و شرح باورها و آموزه‌های زرتشت را دارد؟ پژوهشگران و دانشمندانی که در صندلی‌های راحت کتابخانه‌های خود لم داده و بر سر جزئیات دستوری گاتها و نیایش‌ها و دیگر ادبیات دینی زرتشتی قلم‌فرسایی می‌کنند، یا آن کشاورز قبا بر تن زرتشتی که در کوه‌ها و بیابان‌های خشک اطراف یزد و کرمان بیل می‌زند و کار می‌کند و عرق می‌چکاند و نیایش‌های زرتشت را زمزمه کرده و سفت و سخت، سنت‌ها و آیین‌های دین آبا و اجدادی خود را نگهبانی می‌کند؟

در آغاز کتاب آیین زرتشت کهن روزگار و قدرت ماندگارش، می خوانیم

فهرست

یادداشت مترجم        ۷

پیش‌گفتار              ۹

سرآغاز     ۱۱

کوته‌نوشت‌ها           ۱۴

فصل یکم. زمان و زادبوم فرضى زرتشت                   ۱۹

یادداشت‌هاى فصل یکم           ۴۹

فصل دوم. زمان و زادبوم واقعى زرتشت                  ۵۹

یادداشت‌هاى فصل دوم           ۸۹

فصل سوم. ریشه‌هاى کهن آیین زرتشت                    ۱۰۳

یادداشت‌هاى فصل سوم          ۱۱۵

فصل چهارم. آموزه‌هاى زرتشت (باورهاى به ارث برده و اصول نو)              ۱۱۹

یادداشت‌هاى فصل چهارم        ۱۴۵

فصل پنجم. بنیادگذارى جامعه‌ى زرتشتى                  ۱۵۳

یادداشت‌هاى فصل پنجم          ۱۷۵

فصل ششم. گسترش آیین زرتشت در دوران نو اوستایى              ۱۸۳

یادداشت‌هاى فصل ششم         ۲۱۵

فصل هفتم. دین امپراتورى‌ها                 ۲۲۳

یادداشت‌هاى فصل هفتم          ۲۵۵

فصل هشتم. آیین زرتشت زیر سیطره‌ى اسلام          ۲۶۵

یادداشت‌هاى فصل هشتم         ۲۸۱

فصل نهم. وفادارى و تحمل                     ۲۸۷

یادداشت‌هاى فصل نهم           ۳۲۱

کتاب‌شناسى گزیده    ۳۳۳

نمایه         ۳۳۹

یادداشت مترجم

این کتاب سومین اثرى است که از خانم مرى بویس به فارسى ترجمه مى‌کنم؛ و باور دارم نوشته‌هاى این بانوى دانشمند، که همه در میدان زبان و فرهنگ و کیشِ ایرانى مى‌کاوند و نورى رخشان‌تر بر تاریکى‌هاى تاریخى اقوام ایرانى مى‌افشانند، باید بارها به فارسى ترجمه و چاپ شوند تا یادگارهاى فرهنگ و تاریخ این سرزمین، که ریشه‌هاى کیستى و هستى مایند، بیشتر و گسترده‌تر در دسترس باشند و شناخته شوند.

مرى بویس که با کتاب و دانشگاه از کیش زرتشت آموخته بود، به ایران آمد و چند زمانى از ارزشبارترین روزگار خود را در روستاهاى غبارآلود و دورافتاده‌ى کویر یزد و در میان زرتشتیان گذراند تا بیش بیاموزد از سنت‌ها و فرهنگ هزاران ساله، و ژرف‌تر دریابد آن کیش باستانى را. سپس که مرى بویس در اندیشه‌ى نوشتن تاریخ روشن دیانت زرتشتى افتاد، که سخت آشفته و تاریک مى‌نمود، به پژوهیدن گسترده‌ى زمان‌هاى تاریخى و پیش از آن پرداخت و خوانش ژرف صدها کتاب را آغازید در زمینه‌هاى تاریخ، زبان‌شناسى، جغرافیاى قدیم، باستان‌شناسى، قوم‌شناسى، مصرشناسى، هندشناسى، آشورشناسى، سکّه‌شناسى، سفرنامه‌هاى عتیق و جدید، کتاب‌هاى دینى ادبى و فلسفى به زبان‌هاى فارسى، پارسى میانه، پارسى باستان، سغدى، اوستایى، فرانسوى، انگلیسى، یونانى؛ که برآیند آن کتاب حاضر است، که نکته به نکته‌ى آن را به‌صورت گوهرهایى خُرد از آن سرچشمه‌ها بیرون کشیده و همانند نقش موزاییک دلپذیرى در کنار هم نهاده است؛ آن هم در پایگاهى که بیش‌ترین نکته‌هایش به پشتوانه‌ى سندى معتبر است.

در ترجمه کوشیده‌ام تمام ظرایف صفحه‌آرایى کتاب مبدأ را رعایت کنم؛ عنوان تمامى کتاب‌ها به‌صورت ایرانیک آمده است. نام‌هاى جاها و کسان را در سرتاسر کتاب با حروف درشت آورده‌ام؛ و عنوان جستارها و گفتارها در «قلاب» دیده مى‌شوند. در سرتاسر کتاب شماره‌ها همه از نویسنده‌اند، که در پایان هر فصل در بخش یادداشت‌ها توضیح و تفسیرى پیرامونشان مى‌آید. برداشت‌هاى مترجم با ستاره مشخص شده در پانوشت آمده است. هرگاه از کتاب‌هاى معتبر ایرانى شاهدى به‌صورت گفتاورد آمده، آن گفتاورد را عینآ از کتاب مرجع استخراج کرده در میان «قلاب» آورده‌ام. بخشى از گفتاوردهاى اوستا و خرده اوستا از ترجمه‌هاى موجود نقل شده، برخى دیگر را از متن کتاب ترجمه کرده‌ام، و همچنین است گفتاوردهاى دیگر از کتاب‌هاى غیر ایرانى و سنگ‌نبشته‌ها که همه از متن انگلیسى کتاب مبدأ ترجمه شده‌اند و نیز در سرتاسر کتاب «الکساندر» را به‌جاى «اسکندر» آورده‌ام، و «راستى و کژى» را به‌جاى «خیر و شر»، «تاریخ مسیحى» را به‌جاى میلادى، «پارسى میانه» را به‌جاى «پهلوى»، و «کژدینى» را به‌جاى «ارتداد». در یادداشت‌ها: «سنج» به معناى «بسنجید با» و «صص آ.» به معناى «صفحات آینده» است.

ویراستارى این کتاب وامى گران دارد به کوشش‌هاى صمیمانه و بى‌دریغ دانشور فرزانه، على بهبهانى، که اگر توجه و مهر ایشان نمى‌بود، این ترجمه بس آشفته و نابسامان مى‌نمود.

باور دارم که کوشش حاضر به‌دور از لغزش نیست، و امید که فرهیختگان ببخشایند و خطاها را به‌یاد آورند تا در پالودنشان کوششى دیگر به‌کار گیرم.

          ابوالحسن تهامى

پیش‌گفتار

کیش زرتشتْ دین رسمىِ ایرانیان باستان بود و هنوز نیز جامعه‌هاى زرتشتىِ ساکنِ ایران، هندوستان، اروپا، ایالات متحده، کانادا، استرالیا و دیگر جاهاى جهان به آن ایمان دارند. این کیش در سده‌هاى بسیار نمادِ خُلق و خوىِ ایرانى بود و ارزش‌هاى سیاسى و اجتماعى و روحانى وى را در برمى‌گرفت و از این‌رو به جامعه انسجام و ثبات مى‌داد. گرچه ایرانیان دستاوردهاى درخشان در هنر و ادب در کارنامه‌ى خود دارند، کیش زرتشت را باید بزرگ‌ترین دستاورد فرهنگى و روحانىِ آنان شناخت.

کارى را که پیش‌رو دارید از رشته سخن‌رانى‌هاى درسى در زمینه‌ى ایران‌شناسى است که در دانشگاه کلمبیا آغاز شد و پروفسور مرى‌بویس، در جایگاه استاد صاحب‌نظرِ آیین زرتشتى و سنت‌هایش، اجراى آن‌ها را در ۱۹۸۸ به عهده داشت. در این سخنرانى‌ها مرى‌بویس با برخوردارى از سرچشمه‌هاى دانشى عظیم به طرح جزئیاتى مى‌پردازد که ریشه‌هاى آیین زرتشت، اصول بنیادى و ردّپاى رشد و تحول آن را تا به امروز شامل مى‌شود، و از این راه‌آگاهى‌هاى نوین و تعبیراتى تازه به دست مى‌دهد.

پروفسور بویس به سال ۱۹۴۵ دکتراى خود را در رشته‌ى شرق‌شناسى از دانشگاه کِیمبریج دریافت کرد. در ۱۹۴۷ در دانشگاه لندن به سمت استادیارى، و در ۱۹۶۳ به سمت استاد ایران‌شناسى گمارده شد. نشر آثار پرشمار وى افزوده‌هایى ارزشمند به دانش ما از تاریخ و آداب دینى زرتشتیان، زبان‌هاى ایرانى میانه و کیش مانى داشته است. نوشته‌هاى به چاپ رسیده‌ى او به شرح زیر است :

نیایش‌ـسرود بلند مانوى به زبان پارتى (۱۹۵۴)، فهرست دست‌نوشته‌هاى ایرانى به دبیره‌ى مانوى در مجموعه‌ى آلمانى تورفان (۱۹۶۰) نامه‌ى تنسر (۱۹۶۸)، تاریخ آیین زرتشت، در Handbuch der Orientalistik درس نامه‌ى پارسى میانه و پارتىِ مانوى[۱] (۱۹۷۵) فهرست واژگان پارسى میانه و پارتىِ مانوى (۱۹۷۷) دژِ پارسىِ آیین زرتشت (۱۹۸۹، ۱۹۷۷)، زرتشتیان، آداب و باورهاى دینى‌شان (۱۹۸۴، ۱۹۷۷) منابع نوشتارى براى پژوهش در کیش زرتشت (۱۹۸۴).

مرى بویس براى ثمررسانى‌هایش به ایران‌شناسى، نشان‌هاى افتخار بسیار دریافت داشته است؛ که از آن جمله مى‌توان اشاره داشت به: مدالِ طلاى برتون ـ براى کار در میان زرتشتیان ایران، مدال یادبود سرپرسى سایکس؛ دعوت به ایراد سخنرانى درسى در آکسفورد درباره‌ى اِتانباى کاتراک به سال ۱۹۷۵؛ دو جلد جشن‌نامه به افتخار پروفسور مرى‌بویس، که در ۱۹۵۸ در Acta Iranica به چاپ رسید.

پروفسور بویس، با کار حاضر، که اوج پژوهش‌ها و نوشته‌هاى به چاپ رسیده‌ى پیشین اوست، تمامى دانش‌جویان فرهنگ و دین ایرانى را وام‌دار خود کرده است.

          احسان یارشاطر

                        سردبیر

[۱] این کتاب با عنوان بررسى ادبیات مانوى در متن‌هاى پارتى و پارسى میانه ترجمه‌ى امید بهبهانى وابوالحسن تهامى توسط انتشارات بندهش در ۱۳۸۴ به چاپ رسیده از طریق مؤسسه‌ى انتشارات نگاه توزیعشده است.

اطلاعات بیشتر

وزن 1000 g
ابعاد 24 × 17 cm
وزن

1000

پدیدآورندگان

,

نوع جلد

SKU

94440

نوبت چاپ

قطع

شابک

978-964-351-389-4

تعداد صفحه

347

سال چاپ

موضوع

تعداد مجلد

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “آیین زرتشت کهن روزگار و قدرت ماندگارش”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *