دموکراسى و انقلاب

20,000تومان

جرج نواک

ترجمه پرویز بابایی

كه مردم آمريكا در اكثر مناطق پذيراى هر نوآورى هستند به لحاظ ديدگاه‌هاى سياسى‌شان بسيار محافظه‌كاراند. ساختار حكومتى ايالات متحده از هر ملت صنعتى شده‌ى عمده كهن‌تر است. با اين همه آمريكايى‌ها ترغيب مى‌شوند كه بنيادهاى قانونى جمهورى در اواخر سده‌ى هژدهم را با برخى حقوق انباشته شده و بازنگرى‌هاى گاه‌به‌گاه در آن، يك معيار عام حكومت قابل قبول معرفى كنند.

آنان در اين انديشه اشتباه مى‌كنند كه نظام‌شان در اوج دستاورد سياسى قرار دارد و آينده نمى‌تواند بهتر از آن بياورد. دموكراسى چيز خوبى است؛ دموكراسىِ بيشتر باز هم بهتر است. با اين همه از رسيدن دموكراسى به كامل‌ترين آن در ايالات متحده و هر جاى ديگر بسيار فاصله است. در واقع اين شكل حكومت مقدر است كه دستخوش عميق‌ترين دگرگونى در عصر حاضر يعنى گذار از سرمايه‌دارى به سوسياليسم باشد. آمريكائيان به‌منزله‌ى مشاركت‌كننده‌ى در اين فرايند ناگزيرند با اين چشم‌انداز، همچون ساير ملل، خود را سازگار نمايند.

توضیحات

 گزیده ای از کتاب دموکراسى و انقلاب

از هنگام سده‌ى نوزدهم اکثر آمریکاییان هیچ رویکرد انتقادى نسبت به نظام سیاسى‌شان نداشته‌اند. چنانکه پروفسور رالف گابریل گفته است : «دموکراسى احساسى یا صورى، خوشه‌اى از مفاهیم بود که با ایمان ملى ساخته و پرداخته شد که هرچند ناشناخته، قدرت یک دین دولتى داشت.»

         در آغاز کتاب دموکراسى و انقلاب می خوانیم

به یاد تام پین

شیفته‌ى عدالت، دوست انسان

دشمن سازش‌ناپذیر استبداد

انقلابى بین‌المللى

و

شهروند جهانى

 

  

پیشگفتار    11

بخش I. شکل‌هاى پیشاسرمایه‌دارى دموکراسى سیاسى

  1. پیروزى در یونان 21
  2. شکست در روم 47
  3. دموکراسى در جماعت‌هاى تعاونى قرون وسطا 55

بخش II. ظهور و سقوط دموکراسى بورژوایى

  1. وظایف و نیروهاى انقلاب‌هاى بورژوایى 67
  2. دستاوردها و محدودیت‌هاى انقلاب‌هاى بورژوایى 81
  3. ایدئولوژى دموکراسى بورژوایى 147
  4. تحول پارلمان‌گرایى 185
  5. دموکراسى پارلمانى در بحران 207
  6. بناپارتیسم، دیکتاتورى نظامى و فاشیسم 227

بخش III. گسترش دموکراسى در ایالات متحده

  1. دو سنّت در دموکراسى آمریکایى 261
  2. واقعیت‌هاى دموکراسى آمریکایى 279
  3. چگونه مى‌توان از دموکراسى دفاع کرد و آن را گسترش داد 297

بخش IIII. مسایل و چشم‌اندازهاى دموکراسى پساسرمایه‌دارى

  1. سوسیالیسم و دیوان‌سالارى 315
  2. مبارزه‌ى مستعمرات براى دموکراسى 355
  3. چشم‌اندازهاى دمکراتیک یک امریکاى سوسیالیست 375

کتاب‌شناسى            393

نمایه          397

 

دموکراسى براى مردمان گوناگون و طبقات گوناگون، معانى متفاوتى دارد. برخى دانشمندان بر این باوراند که این مفهوم بسیار مبهم و متنوع‌تر از آن است که دقیقآ یا به قدر کفایت تعریف‌پذیر باشد. تردید آنان از این واقعیت برمى‌آید که محتوا و شکل‌هاى دموکراسى در جریان تحول آن به نحو قابل توجهى تغییر یافته است. شرایط تاریخى و صف‌آرایى امروز انواع جدیدى از دموکراسى به‌وجود آورده است و جنبه‌هاى نوظهور دموکراسى را باید ملاحظه و تشخیص داد.به رغم این گوناگونى، وجوه بنیادى این شیوه‌ى حکومتى را مى‌توان تشخیص و عبارت‌بندى کرد. در فصل نخست، دموکراسى سیاسى از برابرى قبیله‌اى متمایز مى‌شود و به‌عنوان نوعى ویژه از حکومت در معرفى جامعه‌ى طبقاتى خواه در واقعیت یا در ادعا، به‌عنوان برترى اکثریت بر اقلیت مردم از راه سازوکار دولت یک کشور تعریف مى‌شود.ماهیت دموکراسى و نیز چشم‌اندازهاى آن را با ردیابى مراحل اصلى تحول آن مى‌توان بهتر تشخیص داد. دموکراسى سیاسى، مانند هرپدیده‌ى اجتماعى دیگر فرزند زمان است. پیش‌شرط‌هاى آن در بطن جامعه‌ى طبقاتى در میان برخى دولت‌ـشهرهاى هزاره‌ى نخست پیش از میلاد به‌وجود آمد. اصطلاح دمکراتیا را یونانیان در سده‌ى پنجم پیش از میلاد نام نهادند. دموکراسى شهرى پس از سرکوبى آن در عهد عتیق، بار دیگر جایگاه ناآرامى در جامعه‌هاى اشتراکى اروپاى غربى پیدا کرد. سپس دولت‌ـملت‌هاى دمکراتیک و جمهورى‌خواه که نشانه‌ى دستیابى نیروهاى بورژوایى به قدرت در جبین داشتند از طریق انقلاب‌هاى مردمى علیه سطنت برقرار گردیدند. دموکراسى سرمایه‌دارى طى سده‌ى نوزدهم از یک شکل پارلمانى جاافتاده‌اى برخوردار گشت.اکثر آمریکاییان از این دوره‌ى دوهزار و پانصد ساله‌ى سابقه‌ى دموکراسى سیاسى ناآگاهند. قاعدتآ آنان فاقد حسّ زنده از تاریخ‌اند. پس‌زمینه‌ى گرامى‌ترین نهادها براى آنان کتابى ناگشوده است.شهروندان ما که ایمان دارند از حداکثر دموکراسى برخوردارند، در مورد سابقه‌ى تحولات واقعى آن چندان چیزى نیاموخته و نمى‌دانند.

از هنگام سده‌ى نوزدهم اکثر آمریکاییان هیچ رویکرد انتقادى نسبت به نظام سیاسى‌شان نداشته‌اند. چنانکه پروفسور رالف گابریل گفته است : «دموکراسى احساسى یا صورى، خوشه‌اى از مفاهیم بود که با ایمان ملى ساخته و پرداخته شد که هرچند ناشناخته، قدرت یک دین دولتى داشت.»[1]دموکراسى آرمانى شده، این بقایاى اعتقادنامه‌ى غیردینىِ ایالات متحده، سیمان ایدئولوژیکى است که اعضاى تمامى طبقاتِ آن را به یکدیگر متصل مى‌کند. آن به منزله‌ى یک جوهر و اصل فراطبیعى نسبتآ ثابت محترم داشته مى‌شود. مانند تمامى چیزهاى مورد پرستش، این نهاد مقدس با ممنوعیت‌هایى که از بازرسى دقیق فضولباشى‌هاى نامحرم که ممکن است مظاهر آن را افشا کنند پنهان نگهداشته مى‌شود؛ آن را با شعائر دینى‌اش تحریف مى‌کنند یا آن را از ریشه تغییر مى‌دهند.در حالى که مردم آمریکا در اکثر مناطق پذیراى هر نوآورى هستند به لحاظ دیدگاه‌هاى سیاسى‌شان بسیار محافظه‌کاراند. ساختار حکومتى ایالات متحده از هر ملت صنعتى شده‌ى عمده کهن‌تر است. با این همه آمریکایى‌ها ترغیب مى‌شوند که بنیادهاى قانونى جمهورى در اواخر سده‌ى هژدهم را با برخى حقوق انباشته شده و بازنگرى‌هاى گاه‌به‌گاه در آن، یک معیار عام حکومت قابل قبول معرفى کنند.آنان در این اندیشه اشتباه مى‌کنند که نظام‌شان در اوج دستاورد سیاسى قرار دارد و آینده نمى‌تواند بهتر از آن بیاورد. دموکراسى چیز خوبى است؛ دموکراسىِ بیشتر باز هم بهتر است. با این همه از رسیدن دموکراسى به کامل‌ترین آن در ایالات متحده و هر جاى دیگر بسیار فاصله است. در واقع این شکل حکومت مقدر است که دستخوش عمیق‌ترین دگرگونى در عصر حاضر یعنى گذار از سرمایه‌دارى به سوسیالیسم باشد. آمریکائیان به‌منزله‌ى مشارکت‌کننده‌ى در این فرایند ناگزیرند با این چشم‌انداز، همچون سایر ملل، خود را سازگار نمایند.این ادعا که دموکراسى ما در بنیادهایش سطحى و ناقص و مستلزم بازسازى ریشه‌اى است میهن‌پرستان متعصب را به وحشت مى‌اندازد. آنان مى‌گویند: دموکراسى ساخت ایالات متحده است. در بسته‌اى با برچسب 99 و 44 صدم درصد خالص و آن را به‌عنوان نظامى عالى‌تر از هر نظام کشور دیگرى در جهان اعلان مى‌کنند. در واقع، کالاى عرضه شده توسط سودجویان نه‌تنها پست و ناچیز بلکه غالبآ زیان‌بخش است. یکى از مقاصد این کتاب آژیر دادن به مصرف‌کنندگان ناآگاه و بى‌احتیاطِ این ادعاهاى نادرست است.این سند ردیابىِ دموکراسى هدفش روشن کردن برخى سوءِ تفاهم‌ها درباره‌ى این شکل حکومت است که اذهان آمریکاییان را کدر و تیره مى‌سازد و روشنگرى سیاسى‌شان را مانع مى‌شود. دموکراسى به‌طور کلى، و به‌ویژه لکه‌ى بدنامى توانگرمدارى[2]  خود ما ناگزیر باید بت‌زدایى    بشود. زمانى که آن عارى از رازوارگى‌ها گردد و بدن آن عریان شود، ما مى‌توانیم واقعآ مشاهده کنیم که آن چیست و پیش‌بینى خواهیم کرد چه ممکن است بشود.

سابقه‌ى خوبى براى این نوع تکلیف در دست است. در اواخر سده‌ى هژدهم یک سلطنت ماوراءِ دریاها (بریتانیاى کبیر) بر جمعیت سواحل آتلانتیک به مدت تقریبآ دویست سال استیلا داشت. تقریبآ تمامى مستعمره‌ها به حاکمیت این کشور متروپل به عنوان سلطنت جاویدان و تعویض‌ناپذیر مى‌نگریستند. آنان گمان نمى‌کردند که فایده‌ى آن به پایان آمده یا شرایط براى تعویض آن با شکل جدید و عالى‌تر حکومت فرارسیده است.

بنابراین، همچون اکنون، اذهان انسان‌ها در پشت ضرورت‌هاى توسعه‌ى اقتصادى و اجتماعى وامانده بود و ناگزیر بود براى تحریک آنها در عمل انقلابى تکان بخورد. سنگ‌پایه‌ى ایدئولوژیک نظم کهن این اعتقادِ جاافتاده‌ىِ عمیق به تقدّس سلطنت بریتانیا بود که زیر سؤال بردن و انکار آن بدعت‌گذارى و ارتداد جلوه مى‌کرد.

میهن‌پرستان شورشى مجبور بودند از برهان‌هاى تحریک‌آمیز علیه ادعاهاى پادشاه جهت ادامه‌ى حاکمیت‌اش استمداد جویند. تام پین[3]  که در 1774 به تازگى از انگلستان به آمریکا مهاجرت کرده بود، در رأس تهییج‌کنندگانى قرار داشت که دینامیت پیش‌پنداشت‌هاى همکاران آمریکایى‌شان را کار مى‌گذاشتند. او در عقل سلیم[4]  که در اوایل 1776      انتشار یافت همگان را به اقدام فرا خواند. او در ابتدا پرچم ضد سلطنت استقلال و جمهوریت را برافراشت. پین براى ایجاد تنفر از حکومت، پادشاه، تمسخر و نفى پشتیبانى از پادشاه و ویران کردن «الوهیتى که دور پادشاه حصار کشیده است» در اصل سلطنت‌ها و به‌ویژه شخص جرج سوم را به باد شماتت گرفت. او گفت پادشاهى با قوانین طبیعت تناقض دارد و بر خدا قیمومیت مى‌کند. تسلط جزیره‌اى مانند بریتانیاى کبیر بر قاره‌ى آمریکاى شمالى کمتر تمسخرآمیز نیست که قمرى بر خورشیدى در منظومه‌ى شمسى حکومت کند. بنا بر تعبیر انقلابى از مرجع کتاب مقدس، پادشاهى چیزى از ربانیت درباره‌ى خود ندارد؛ برعکس، این کفر، «پاپ‌بازى و اختراع شیطان است».

سلطنت جرج سوم یک «سلطنت وحشى»، یک «دربار درنده‌خو»، یک «آدمک ماشینى نفس‌کش» است. پین اعلام کرد که زمان آن فرارسیده است که آمریکاییان جباریت سلطنتى او را وادار به تسلیم کنند و جمهورى آزاد و مستقلى که حاکمیت را به مردم وامى‌گذارد برپا دارند. او سخن خود را در براندازى سلطنت با عبارت پر کشیدن مردم عامى بالاى سر تاجدار به پایان برد. او اعلام داشت «یک انسان شرافتمند براى جامعه و در دیدگاه خدا از همه‌ى ارازل تاجدارى که تاکنون زیسته‌اند ارزشمندتر است.» انتشار برهان‌هاى اهانت‌بار تام پین براى محروم کردن سلطنت موروثى هاله‌ى آن و افشاى از دور خارج شدن آن در گوش‌هاى پذیرنده به ثمر رسید و به سرنگونى آن در جنگ استقلال انجامید. برافکندن این بت نظام حاکم کهن و پیروزى اصل حاکمیت مردمى که آن را به چالش  کشیدند در استقرار یک جمهورى پارلمانى به اوج رسید. اینها گام‌هاى بزرگى بوده‌اند که هنوز براى استقرار نهادهاى مترقى‌تر و اندیشه‌هاى معقول‌تر در سیاست آمریکا برداشته نشده است. برخلاف افکار عمومى، آن گام‌ها را نباید آخرین گام‌ها پنداشت. از آنجا که اعتقاد به حق الاهى پادشاهان براى همیشه منسوخ شده است، خطاى تاریخى دیگرى به مثابه‌ى پوشش ایدئولوژیک براى نظام منسوخ حکومت طبقات بالا جاى آن را گرفته است. این پرستشِ یک دموکراسى انتزاعىِ برکشیده‌اى است که به مثابه‌ى مانع اصلى فهم سیاسى و پیشرفت مردم آمریکا عرض اندام مى‌کند. امروز باید ماسک این بت را به همان‌گونه که تام پین بر سر پادشاهى بریتانیا آورد بى‌رحمانه از هم درید. تقریبآ دو سده پس از آنکه شیپور پین علیه «جهنم پادشاهى» به‌صدا درآید، کیفرخواست جدیدى مورد نیاز است که با روح عقل سلیم انتشار یابد. فقط اکنون، چنین جزوه‌اى ناگزیر است، نه علیه سلطه‌ى خارجى، بلکه علیه یک توانگرمدارى رو به رشد داخلى که عادت دارد با ماسک و جامه‌ى دزدیده شده‌ى دمکراتیک ظاهر شود انتشار یابد. رژیم امپریالیستىِ سرمایه‌ى بزرگ در ایالات متحده همان‌قدر ارتجاعى و گستاخ است که حاکمیت بریتانیایى پیش از آن. این رژیم حقوق انسانى را بسط نمى‌دهد و از آن دفاع نمى‌کند بلکه آنها را در داخل و خارج به تدریج ضعیف مى‌کند و به نابودى مى‌کشد، و مزورانه ژست حامى نیکخواه آنان را به خود مى‌گیرد. دموکراسى ثروتمندان در مقابل دموکراسى بینوایان، ـ داراها و ندارها ـ سفیدها در مقابل سیاهان، محدودیت‌هایى برطرف نشده و نیز نتایج زیان‌بخش دارد. اینها فقط با الغاى نابرابرى‌هاى ناشى از مالکیت سرمایه‌دارى از میان مى‌رود. نهادى از نوع برتر دموکراسى که بر مالکیت عمومى یک اقتصاد طبق نقشه‌ى تحت نظارت توده‌هاى زحمتکش استوار است که هدف سیاسى جنبش سوسیالیست انقلابى است. وظیفه‌ى جایگزینى حکومت توانگرسالار با برترى اکثریت مردم در تمامى حوزه‌هاى زندگى ملى براى آمریکاى امروز اهمیت فورى‌اش کمتر از سرنگونى سلطنت بریتانیا و همراهانِ آن در سده‌ى هژدهم نیست و حتا مبارزه براى به انجام رساندن آن به مراتب سخت‌تر است.

انقلاب آینده‌ى آمریکا ناگزیر خواهد بود خود را براى آزمایش مصالحه‌ناپذیر و دلیرانه‌ى اندیشه‌ها و نهادهاى سیاسى جاافتاده‌تر از آنچه تام پین و همراهانش به مورد اجرا گذاشتند آماده سازد. در این کتاب من کوشیده‌ام چنین موشکافى انتقادى را در رابطه با مرور تحول دموکراسى در جهان غرب برعهده گیرم.

این پژوهش نشان خواهد داد که دموکراسى، ساکن، یکنواخت یا ثابت نیست بلکه پویا، متنوع و برآیند متغیّر توسعه‌ى اجتماعی‌ـاقتصادى است؛ که شکل متداول دموکراسى در ایالات متحده، پایدار بلکه گذراست و بهترین روزهاى خود را مشاهده کرده است؛ که قدرت سیاسى بزرگى که به نمایندگان ثروتمندان تعلق گرفته است نه‌فقط با دموکراسى راستین ناسازگار بلکه تهدید روزافزون امروز بر اى تداوم حقوق موجود آمریکاییان است، و سرانجام اینکه سرنوشت سرمایه‌دارى و دموکراسى بورژوایى آن، این است که جاى خود را به شکل عالى‌تر ساختار اقتصادى و سیاسى تضمین‌کننده‌ى آزادى‌هاى به‌مراتب بیشتر براى مردم بدهد.

این نتایج ممکن است مدافعان وضع موجود را از شدت خشم دیوانه کند. آنان از سوى شکاکانى که نمى‌پذیرند تاریخ و سیاست خط منطقىِ تکامل داشته یا کشاکش‌هاى طبقاتى زمان ما مى‌توانند برآیند انقلابىِ تعیین شده و پیش‌بینى‌پذیر داشته باشند مورد ریشخند قرار خواهند گرفت.

البته تحقق چشم‌اندازهاى مطرح در بالا مستلزم جنبش پیشتاز مساعدِ مردم ایالات متحده و پیروزى آنان بر نیروهاى ارتجاع است. اما مبارزه‌ى طبقاتى در اینجا مى‌تواند مانند هر جاى دیگرى چرخشى قهقرایى داشته باشد. اگر انحصارگران و نظامیان جنگ‌طلب مورد تهدید قرار گیرند و با چنگ و دندان به در هم شکستن تمامى نهادهاى دمکراتیک موجود موفق شوند و حقوق مردم را همچون محافظان فاشیست درنده‌خوى سرمایه‌داران آلمانى و ایتالیایى در جنگ‌هاى اول و دوم جهانى زیر پا گذارند.

فرمانروایان این کشور مسلمآ ظرفیت چنین مسیر سیاسى جنایتکارانه‌اى را در داخل دارند. سرکوبى‌هاى آمریکایى‌هاى آفریقایى تبار، تضییقات اعمال شده بر حقوق دمکراتیک و کارگرى، تقویت ریاست جمهورى، رشد قدرت نظامى و شبح یک بسیج فاشیستى در آینده اهدافى در این جهت است.

نیروهاى ضدّ سرمایه‌دارى ناگزیراند علیه این گرایش‌هاى غیردمکراتیک در سیاست‌هاى آمریکا به‌پا خیزند و گام‌هایى براى بررسى و دگرگونى آنها بردارند و مصممانه کشور را به‌سوى دموکراسى بیشترى که جنبش سوسیالیستى پیروزمند وعده‌ى آن را به توده‌هاى زحمتکش داده است هدایت کنند. این کتاب براى پیشبرد چنین اهدافى طراحى شده است.

          ج. ن  

            اوت  1970

 

[1] The course of American Democratic Thought, p. 13.. Gabriel, Ralph Henry,

[2] . Plutocracy

[3] . Tom Pain

[4] . Common Sense

توضیحات تکمیلی

وزن 700 g
ابعاد 21 × 14 cm
پدیدآورندگان

,

نوع جلد

SKU

94709

نوبت چاپ

شابک

978-600-376-009-7

قطع

تعداد صفحه

400

سال چاپ

موضوع

تعداد مجلد

وزن

700

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “دموکراسى و انقلاب”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Pin It on Pinterest

Share This