(021) 66480377-66975711

گذشته چراغ راه آینده

122,000تومان

جامی (پژوهش)

 به کوشش فرید مرادی

كتاب «گذشته چراغ راه آينده است» كه اينك چاپ ويراسته آن به خوانندگان ارائه مى‌شود، بى‌ترديد در ميان كتاب‌هاى سياسى مربوط به دوره تاريخ 1331-1320 از منابع يگانه و منحصر به فرد به‌حساب مى‌آيد، تا ساليان همگان بر اين تصور بودند كه اين كتاب نگاشته سازمانى سياسى و كار گروهى است، اما امروز مى‌دانيم كه اين اثر نگاشته مردى فرهيخته، تاريخنگار و فروتن است كه گوشه گرفته و دوست دارد كه كماكان پوشيده‌نام بماند و اسمش زينت‌بخش اثرش نگردد، نويسنده با حوصله‌اى شگرف و قابل ستايش تمام نشريات، روزنامه‌ها، اعلاميه‌ها و بيانيه‌هاى دوره مورد نظر را به‌دقت كاويده و با گزيده‌گرايى تلاش كرده با بهره‌جويى از اين منابع پرتوى بر اين دوره بيندازد. ترديد نيست كه اين اثر نيز همانند هر كار پژوهشى ديگر خالى از نقايص و مبرا از عيب و كاستى‌ها نيست، مثلا عدم توجه نويسنده به حوزه‌هاى اجتماعى و فرهنگى اين دوران دوازده ساله و تأثيرات تحولات سياسى اين سال‌ها بر اين حوزه‌ها به‌ويژه در حوزه تفكر و انديشه كه موجب اوج‌گيرى ادبيات رئاليسم سوسياليستى از ادبيات دوره استالين در ايران شد، هرگز مورد توجه نويسنده قرار نگرفته، از سويى تأثيرات فرهنگى بر تحولات سياسى نيز چندان مورد نظر صاحب اثر نبوده، تكيه بيش از حد كتاب بر منابع روزنامه‌اى و مجلات، اگرچه شايد دليل آن كمى منابع مكتوب يا شفاهى بوده است. در خلال كتاب به‌خوبى آشكار مى‌شود كه نويسنده گرايش يا تمايلاتى به انديشه‌هاى چپ دارد و اگرچه در بخش عمده‌اى از كتاب با سياست‌هاى اتحاد جماهير شوروى آن روز در ايران همسويى نشان مى‌دهد و لاجرم به تأييد سياست‌هاى حزب توده نيز مى‌پردازد، اما آنجا كه روش‌هاى اپورتونيستى حزب توده و پيروى بى‌چون چرا و چشم‌بسته اين حزب از همسايه شمالى آشكار مى‌شود، جانب انصاف وبى‌طرفى تاريخنگارى را رعايت و به نقد سياست‌هاى شوروى و حزب توده مى‌پردازد.

توضیحات

          گزیده ای از کتاب  گذشته چراغ راه آینده

«ما باید از آن چیزهایى سخن به میان آوریم که همه مى‌دانند و کسى را یاراى گفتن آن نیست.»

                تولستوى

            از نامه او به کنگره صلح استکهلم

 در آغاز کتاب گذشته چراغ راه آینده می خوانیم

 

 

سخن ویراستار       3

آغاز سخن             9

  1. اشغال نظامى ایران به وسیله متفقین 11

اوضاع جهان در آستانه اشغال نظامى ایران       11

اوضاع اقتصادى و سیاسى ایران در دوران حکومت رضاشاه         24

هدف‌هاى استراتژیک متفقین در ایران    88

  1. سقوط دیکتاتورى رضاشاه و برقرارى آزادى نسبى 93

سوم شهریور و حوادث آن     93

استعفاى رضاشاه و کناره‌گیرى او از سلطنت     98

املاک اختصاصى، ثروت و منابع درآمد رضاشاه            108

مطبوعات و سقوط دیکتاتورى             126

  1. کارنامه دولت فروغى 131

انتخابات دوره سیزدهم          143

تشکیل حزب توده ایران         155

محاکمه جلادان نظمیه رضاشاه           165

اوضاع عمومى کشور: ورشکستگى اقتصادى و شیوع قحطى، بیمارى و فقر عمومى در

سرتاسر کشور       173

 

بلواى ساختگى 17 آذر  1321            180

مستشاران آمریکایى در ایران              186

رشد و اعتلاى نیروهاى دموکراتیک در ایران      196

  1. امتیاز نفت شمال ایران 221
  1. اوضاع سیاسى کشور در آستانه نهضت دموکراتیک آذربایجان 255
  1. نهضت دموکراتیک آذربایجان 275

آذربایجان در دوره دیکتاتورى رضاشاه            275

آذربایجان پس از سقوط رضاشاه         280

تشکیل فرقه دموکرات آذربایجان          287

کنفرانس مسکو        359

آذربایجان در نخستین ماه‌هاى استقرار حکومت ملى          367

حکومت ملى و حل مسئله ارضى در آذربایجان    375

تشکیل اولین کنگره دهقانى     380

  1. دولت «حسن‌نیت» قوام‌السلطنه و «حل مسالمت‌آمیز» مسئله آذربایجان 387

احمد قوام (قوام‌السلطنه) کى بود؟          387

مذاکرات قوام‌السلطنه با استالین و مولوتف در مسکو          392

انعکاس عدم تخلیه ایران در میان مردم کشور، مجامع بین‌المللى و قدرت‌هاى بزرگ جهانى          397

قوام‌السلطنه و حل مسئله آذربایجان       416

سازش قوام با حکومت ملى آذربایجان و امضاى موافقت‌نامه            425

تشدید فعالیت‌هاى استعمارى در جنوب کشور      432

«نهضت جنوب»: هوس «دموکراسى و عدالت اجتماعى» خان را بى‌قرار کرد!            443

چرا نهضت آذربایجان شکست خورد؟   487

  1. اوضاع ایران پس از شکست نهضت آذربایجان 501

حزب توده ایران و احزاب آزادى‌خواه پس از شکست نهضت آذربایجان         501

 

کردستان و شکست نهضت آذربایجان    515

انتخابات دوره پانزدهم مجلس شوراى ملى         517

تشدید رقابت انگلستان و آمریکا در ایران            527

محمدرضاشاه پهلوى در صحنه سیاست            533

افزایش فشار و اختناق و خطر برقرارى دیکتاتورى، اوج مبارزات ملى ضد استعمارى              541

حادثه 15 بهمن  1327         555

  1. نهضت مردم ایران براى ملى کردن نفت در سراسر کشور 573

رد قرارداد «گس‌ـگلشائیان» و تصویب قانون ملى شدن صنعت نفت در سراسر کشور   573

ترور رزم‌آرا و انعکاس خبر ملى شدن صنعت نفت در جهان           589

حزب توده ایران و مبارزه براى          602

  1. دکتر مصدق بر سریر قدرت 621

قیام ملى سى‌ام تیر و نخست‌وزیرى مجدد دکتر مصدق       656

تشدید فعالیت مشترک انگلیس و آمریکا و ارتجاع داخلى براى سرکوبى نهضت ملى ایران            682

  1. کودتاى 28 مرداد و شکست نهضت ملى و استقرار دیکتاتورى نظامى در ایران 713

مسئولیت جبهه ملى در شکست نهضت ملى ایران              718

مسئولیت حزب توده ایران در شکست نهضت ملى ایران     722

  1. کشور ما پس از کودتاى 28 مرداد 745

نمایه تفضیلى         761

 

 

کتاب «گذشته چراغ راه آینده است» که اینک چاپ ویراسته آن به خوانندگان ارائه مى‌شود، بى‌تردید در میان کتاب‌هاى سیاسى مربوط به دوره تاریخ 1331-1320 از منابع یگانه و منحصر به فرد به‌حساب مى‌آید، تا سالیان همگان بر این تصور بودند که این کتاب نگاشته سازمانى سیاسى و کار گروهى است، اما امروز مى‌دانیم که این اثر نگاشته مردى فرهیخته، تاریخنگار و فروتن است که گوشه گرفته و دوست دارد که کماکان پوشیده‌نام بماند و اسمش زینت‌بخش اثرش نگردد، نویسنده با حوصله‌اى شگرف و قابل ستایش تمام نشریات، روزنامه‌ها، اعلامیه‌ها و بیانیه‌هاى دوره مورد نظر را به‌دقت کاویده و با گزیده‌گرایى تلاش کرده با بهره‌جویى از این منابع پرتوى بر این دوره بیندازد. تردید نیست که این اثر نیز همانند هر کار پژوهشى دیگر خالى از نقایص و مبرا از عیب و کاستى‌ها نیست، مثلا عدم توجه نویسنده به حوزه‌هاى اجتماعى و فرهنگى این دوران دوازده ساله و تأثیرات تحولات سیاسى این سال‌ها بر این حوزه‌ها به‌ویژه در حوزه تفکر و اندیشه که موجب اوج‌گیرى ادبیات رئالیسم سوسیالیستى از ادبیات دوره استالین در ایران شد، هرگز مورد توجه نویسنده قرار نگرفته، از سویى تأثیرات فرهنگى بر تحولات سیاسى نیز چندان مورد نظر صاحب اثر نبوده، تکیه بیش از حد کتاب بر منابع روزنامه‌اى و مجلات، اگرچه شاید دلیل آن کمى منابع مکتوب یا شفاهى بوده است. در خلال کتاب به‌خوبى آشکار مى‌شود که نویسنده گرایش یا تمایلاتى به اندیشه‌هاى چپ دارد و اگرچه در بخش عمده‌اى از کتاب با سیاست‌هاى اتحاد جماهیر شوروى آن روز در ایران همسویى نشان مى‌دهد و لاجرم به تأیید سیاست‌هاى حزب توده نیز مى‌پردازد، اما آنجا که روش‌هاى اپورتونیستى حزب توده و پیروى بى‌چون چرا و چشم‌بسته این حزب از همسایه شمالى آشکار مى‌شود، جانب انصاف وبى‌طرفى تاریخنگارى را رعایت و به نقد سیاست‌هاى شوروى و حزب توده مى‌پردازد. این کتاب با قرائنى که نشانه‌هاى آن نیز در کتاب کم نیست، در نیمه اول دهه پنجاه شمسى نوشته شده. کتاب نخستین بار توسط انجمن‌هاى دانشجویى در اروپا در دو جلد
منتشر شد و در سال 1356 با اوج‌گیرى چاپ کتاب‌هاى موسوم به «جلد سفید» با حروف ریز در دو جلد منتشر و بارها تجدید چاپ شد، از دهه شصت به بعد دو چاپ آراسته‌تر از این کتاب ارائه شد، نخست چاپى که در دهه شصت با ویراستارى بیژن نیک‌بین همراه با نمایه توسط انتشارات نیلوفر عرضه شد و دیگرى چاپ انتشارات ققنوس که ویراسته و بى‌غلط اما بدون نمایه مکرر چاپ شده است.

چاپى که اینک عرضه مى‌شود، امید داریم نسبت به چاپ‌هاى پیشین داراى مزایاى بیشترى باشد، سراسر متن بر اساس روش‌هاى رسم‌الخطى امروز ویراسته شده، ضبط برخى اسامى که ایراد اصلاح شده، متن بارها نمونه‌خوانى شده تا عارى از اغلاط حروف‌نگارى باشد و نمایه‌اى تفضیلى براى کتاب فراهم شده که نخستین بار است به این شیوه براى کتابى تاریخى فراهم مى‌آید، این نمایه‌ها مى‌تواند با توجه به مرجعیت کتاب راهنمایى مناسب براى پژوهشگران و محققان تاریخ معاصر باشد. در پایان جا دارد از زحمات ناشر فرهیخته کتاب آقاى علیرضا رئیس‌دانایى سپاس ویژه داشته باشم که در این وانفساى بحران فراگیر کاغذ، سرمایه نقد خود را صرف نسیه نشر کتاب مى‌کند، همچنین از آقاى نیک‌بخت، حروف‌نگار محترم و اهل ذوق کتاب که صبورانه کژتابى‌هاى مرا تاب آوردند و تلاش دارند تا متنى پیراسته، با حروف‌نگارى زیبا و چشم‌نواز عرضه کنند نیز تشکر خاص دارم، امید دارم ویراست جدید این اثر مورد عنایت و توجه دوستداران تاریخ ایران قرار بگیرد.

            فرید مرادى

                تابستان  1391

 

 

 

آغاز سخن

 

«ما باید از آن چیزهایى سخن به میان آوریم که همه مى‌دانند و کسى را یاراى گفتن آن نیست.»

                تولستوى

            از نامه او به کنگره صلح استکهلم

اوج نوین جنبش آزادى در کشور ما از پس سال‌هاى تلخ تجربه و آزمایش، نامرادى‌ها و ناکامى‌هاى پى‌درپى نهضت آزادى ایران به بهاى از دست رفتن نسلى که برگزیده‌ترین و شایسته‌ترین فرزندان خلق ـ که به واقع بزرگ‌ترین سرمایه ملى ما بودند ـ و تشدید فشار و اختناق کم‌مانند و توانفرسایى از جانب ارتجاع داخلى و امپریالیسم بر مردم ستمکش ما به حق مى‌بایست مبارزین راه آزادى کشور را به این نتیجه برساند که براى پیروزى بر دشمنان آزادى خلق و سرسپردگان استعمار و اجتناب از ناکامى‌هاى دیگر داشتن مشى صحیح انقلابى ـ مشى‌اى که با اتکاء بر تجربیات انقلابى ـ تاریخى کشور ما و دستاوردهاى ملل سراسر جهان در راه نیل به آزادى و دموکراسى و استقلال تنظیم گردد ـ نیازى قطعى و حیاتى است.براى داشتن چنین مشى صحیح انقلابى باید پیش از همه دورنماى کم و بیش روشنى از مبارزات گذشته مردم کشور در برابر مبارزین قرار گیرد، تا راه آینده را روشن نماید. بدون آموختن و تجارب و سنن انقلابى رهروان آزادى مردم ایران، بدون بررسى نسبتآ گسترده‌اى از گذشته و آگاهى از نکات مثبت و منفى تلاش گذشتگان، مبارزین امروز نمى‌توانند ادامه دهندگان راستین مبارزه پیشینیان باشند. حال آنکه ریشه نهال آزادى که امروز در بطن اجتماع ما رشد مى‌کند در گذشته ما، در تاریخ ماست و نهالى که پیوند خویش را با ریشه‌اش بگسلد، محکوم به زوال و نیستى است.در ربع قرن اخیر کسانى که این مسئولیت اساسى را به گردن گرفته و براى انجام آن امکان و فرصت کافى نیز دارا بوده‌اند، خواه بر اساس منافع شخصىو خواه براى مراعات منافع دیگران، نه تنها از روش ساختن حوادث و مبارزات گذشته و بیان حقایق خوددارى نموده‌اند بلکه در مواردى به تحریف حقایق و جعل تاریخ نیز پرداخته‌اند.لذا این وظیفه به گردن کسانى مى‌افتاد که مسئولیت تاریخى خود را در برابر نسل حاضر و مبارزان جوان راه دموکراسى و آزادى خلق ما بفهمند و با تحمل سختى‌ها و دشوارى‌ها گام‌هایى هر چند نارسا و کوچک در این راه بردارند.تنها هدف مقدسى که ما را در تنظیم این کتاب و جمع‌آورى اسناد ومدارک و کسب خبر و نظر از مبارزینى که خود در جریان حوادث دخالت داشته و شاهد آن بوده‌اند ـ شهادتى که حکم تاریخ را دارد ـ تشویق کرده، کمک به روشن ساختن دوره بسیار مهمى از تاریخ معاصر کشور ماست تا چراغ راهنمایى براى جویندگان حقیقت و رهروان راه آزادى و دموکراسى و استقلال کشور ما باشد.مردم ما براى کسب این تجربیات بهاى بس گرانى پرداخته‌اند. لذا براى دورى از تکرار اشتباهات و گمراهى‌ها و براى اینکه حداقل قربانى در وصول به مقصود داده شود، باید تجربیات پیشینیان در اختیار آیندگان قرار گیرد. زیرا براى مبارزین راه آزادى و دموکراسى تنها داشتن صداقت و نیّت پاک و آمادگى براى بذل جان و مال در رسیدن به هدف مقدس رهایى مردم از قید اسارت ارتجاع و استعمار بسنده نیست. راه را باید به درستى شناخت و تجربیات تلخ و شیرین پیشینیان را به دقت و صحت آموخت. بدیهى است بدون آنکه بدانیم چرا مردم ما در مبارزه‌اى شکست خورده و در پیکار دیگر پیروز گردیدند، امکان پیشروى نداریم.ما بر این باوریم که تهمت و افترا و ناسزا به نویسندگان این کتاب دردى را دوا نمى‌کند و به روشن شدن حقایق تاریخى کمترین مددى نمى‌رساند. اما اگر مدارک ارزنده‌اى ارائه شود که نادرستى پاره‌اى از نظرات بیان شده در این کتاب را به اثبات رساند، با سپاسگزارى از کسانى که ما را در رسیدن به مقصود یارى کرده‌اند، از آنها استفاده خواهیم کرد.اما آنچه از منادیان آزادى، رنجبران جهان و طرفداران واقعى ملل زیر ستم و اسیر انتظار داریم این است که آنها نیز از گذشته پند گیرند و تذکرات دوستانه و صادقانه ما را که ناشى از نامرادى‌هاى جنبش آزادى ایران است با خوشنودى پذیرا شوند. زیرا در هر حال این وظیفه ماست که مصالح مردم زحمتکش خود را بى‌پرده و آشکار بیان کنیم و راه نجات مردم ایران را هموار سازیم. «ما على الرسول الابلاغ.»

            جامى

اطلاعات بیشتر

وزن 1500 g
ابعاد 24 × 17 cm
پدیدآورندگان

,

نوع جلد

نوبت چاپ

SKU

94720

شابک

978-964-351-776-2

قطع

تعداد صفحه

807

سال چاپ

موضوع

تعداد مجلد

وزن

1500

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “گذشته چراغ راه آینده”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.