(021) 66480377-66975711

شوهر آهو خانم

110,000تومان

علی محمد افغانی

آهوخانم ـ زن زحمتکش و بردبار ـ نمونۀ واقعی زن ایرانی است: زنی بزرگوار که حق و حقوقی ندارد، و همین سبب خواری اوست. تصویر واقع‌گرایانه افغانی، بیمارگونگی تصورات اغلب نویسندگان این دوره نسبت به زن ایرانی را برملا می‌کند. از فصل دوم به بعد، آهوخانم محور داستان قرار می‌گیرد و طرح رمان به یاری او بسط می‌یابد، آدم‌ها و ماجراها گرد او شکل می‌گیرند. آرامش و قابل اعتماد بودن آهوخانم آنچنان بر تمامی داستان تأثیر می‌گذارد که حتی در صحنه‌هایی که حضور ندارد، وجودش محسوس است. در عین حال پیوستگی متقابل او به آدمهای دیگر، سبب استحکام ساختمان اثر می‌شود. در فصل سوم با خصلت‌ها و گذشته هما آشنا می‌شویم: زنی بلهوس، سرکش و «متجدد». زنی که می‌خواهد از پیله‌ای که جامعه و سنت‌ها بر دورش تنیده‌اند درآید، اما به علل متعدد گمراه می‌شود. هما در سراشیب سقوط اخلاقی به دسته ی مطرب‌ها می‌پیوندد و رقاص می‌شود. سیدمیران به نجات او از ابتذال می‌اندیشد. عشق جوانانه پیرمرد را سودایی کرده است. اسیر افسون هما، روزهایی رؤیایی و خوش بر او می‌گذرد. عاقبت بنیه مالی و توجیه‌های اخلاقی کار را آسان می‌کند: در صبحی آرام، هما همراه سیدمیران وارد خانه می‌شود. از آن پس، خانه صحنه تنازع بقایی وحشیانه می‌شود؛ تنازع بقایی که در جریان آن آهوخانم تغییر می‌کند و به آگاهی ارزشمندی دست می‌یابد. هما به عقد سیدمیران درمی‌آید و هووی رسمی آهوخانم می‌شود. آهوخانم صبورانه از کانون خانوادگی‌اش دفاع می‌کند و هما با حوصله به راندن او از صحنه مشغول می‌شود. اما دفاع یأس‌آمیز آهوخانم –توسل به همسایگان و دوستان، دعا ونذر و جادو- نتیجه‌ای نمی‌دهد و او روز به روز بیشتر عقب‌نشینی می‌کندو….

توضیحات

گزیده ای از شوهر آهو خانم نوشتۀ علی محمد افغانی

در زندگی لحظاتی پیش می آید که انسان نه کسی را دوست دارد و نه دلش می خواهد کسی او را دوست داشته باشد.از همه چیز و همه کس حتی از وجود خود بیزار است؛مثل اینکه تمام نیروها و رشته های زندگی را از او بریده اند.

در آغاز کتاب شوهر آهو خانم می خوانیم

سخن ناشر

 

 

 

توضیحى پیرامون تجدید چاپ کتاب

کتاب «شوهر آهوخانم» نوشته على محمد افغانى، نخستین بار در مهر ماه سال 1340 با سرمایه خود مؤلف انتشار یافت، و در اندک زمانى به حجم قطور ـ نزدیک به 900 صفحه ـ و گستردگى موضوع، و توانایى نویسنده در طرح خُلق و خوى عامه مردم، به عنوان یک رمان اجتماعى و اثر بزرگ هنرى شهرت خاصى پیدا کرد، چنان‌که در فاصله یک‌سال به‌چاپ دوم رسید.

منتقدین وقت با نوعى مساهله بزرگوارانه در ارزیابى قالب و محتواى این اثر، به ستایش گزاف‌گونه از آن پرداختند دکتر سیروس پرهام در مجله راهنماى کتاب نوشت :

«بى‌هیچ گمان بزرگترین رمان زبان فارسى به وجود آمده (با قید احتیاط)… شوهر آهوخانم آئینه تمام‌نماى اجتماع ما و به حقیقت دایره‌المعارف عظیمى است از زندگى دورانى که به شتاب سپرى مى‌شود. هنر اصلى نویسنده در نحوه نگارش داستان و حتى در تعبیرات بکر و بى‌شمار و توصیف‌هاى گویاى او نیست؛ هنر بزرگ وى این است که با آفریدن ده‌ها انسان حقیقى و به جنبش در آوردن صدها حادثه واقعى، از یک دوران خاص اجتماعى پرده برگرفته و سیر واقعى آن را با همه زیروبم‌ها و سایه‌روشن‌هایش پدیدار گردیده است.

ماجراهاى این کتاب سرگذشت یک یا چند تن و حوادث آن، وقایع روزانه یک یا چند شهر نیست، بلکه تمامى روزگار ما و ماجراهاى زمانه همچون شط پهناورى در آن جارى است، و اهمیت این رمان در همین است، در این که همچون آئینه چهار بعدى عظیمى خصوصیات برجسته روزگار ما را منعکس ساخته است.»[1]

همچنین نجف دریابندرى در مجله سخن چنین اظهار نظر کرده بود :

نویسنده در این داستان از زندگى مردم عادى اجتماع ما تراژدى عمیقى پدید آورده، و صحنه‌هایى پرداخته است که انسان را به یاد صحنه‌هاى آثار بالزاک و تولستوی مى‌اندازد ـ و این نخستین بار است که یک کتاب فارسى به من جرأت چنین قیاسى را مى‌دهد.

على‌محمد افغانى در شوهر آهوخانم نشان مى‌دهد که نویسنده‌اى است تیزبین که حرکات زن و مرد و کودک و حتى سگ و گربه را به خوبى مى‌بیند. از اختلافات آسیابان و نانوا تا دعوى دو هوو و کتک‌کارى زن و شوهر، همه را مى‌تواند چنان توصیف کند، که خواننده صحنه را پیش چشم خود مجسم ببیند، از اسرار زنان و عوالم کودکان خبر دارد. در هر گوشه از زندگى مى‌تواند زیبایى را ببیند و آن را با قدرت تمام ستایش کند، آدم‌هاى او آدم‌هاى واقعى هستند که در هر کجاى داستان پیدا شوند و گوشه‌اى از شخصیت آنها باز نموده شود. این گوشه با گوشه‌هاى دیگر که در جاهاى دیگرى دیده‌ایم، چنان جفت مى‌شود که از مجموع آنها آدم کامل و صحیح پدید مى‌آید.[2]

دکتر محمدعلى اسلامى ندوشن در مجله یغما ضمن مقاله‌اى در ارزیابى ستایش‌آمیز از کتاب «شوهر آهوخانم» مطلب را بدین‌گونه طرح کرده است :

«… پس از خواندن کتاب «شوهر آهوخانم» من چون کسى هستم که خواب شگفت‌آور خوشى دیده است، و نمى‌تواند از تعریف آن براى دیگران چشم بپوشد. این اثر درست زمانى فرارسیده که هیچکس انتظارش را نداشته است… و اکنون اگر بخواهیم بزرگترین داستان‌پرداز زبان فارسى را نام ببریم بى‌گفتگو جز «على محمد افغانى» کس دیگرى نمى‌تواند بود… از همان صفحه اول کتاب، لحن تازه کلام و سرشارى و طراوت آن ما را مى‌رباید. فکرها و صحنه‌هاى رنگارنگ پشت سرهم مى‌آید، بى‌آنکه بیم آن باشد که ذخیره آنها به پایان برسد.

اگر صادق هدایت را استثناء کنیم، دیگر هیچ کس را نخواهیم یافت، که با آن همه استادى و لطف مثالها و کنایه‌هاى فارسى را به کار برده باشد «شوهر آهوخانم» خزانه‌اى است از تمثیل‌ها و لطیفه‌ها و اشاره‌هاى مذهبى و اساطیرى و تاریخى، آنچه مایه تحسین و اعجاب است، نه احاطه او بر این نکات، بلکه طرز گنجاندن و به کاربردن آن‌هاست.

خلاصه آنکه «شوهر آهوخانم» بدون گفتگو در زبان فارسى شاهکارى است. انتشار آن نه تنها از نظر ادبى، نویدبخش و شورانگیز و دلگرم‌کننده است، بلکه از لحاظ تاریخى و اجتماعى نیز در حدّ خود دلیلى است، بر آنکه از ایرانى نباید امید برگرفت، به رغم

تلخکامى‌ها و فروماندگى‌ها، به رغم سمومى که در هوا پراکنده است، هنوز ایران مى‌تواند، درست در لحظه‌اى که انتظار نمى‌رود، شگفتى‌هایى از آستین خود بیرون آورد.[3]

با نشر چنین اظهارنظرهاى غیر واقع‌بینانه از سوى منتقدان در مجلات و روزنامه‌هاى وقت، هنوز سه ماه از انتشار کتاب نمى‌گذشت، که انجمن کتاب، از میان داستان‌هاى ایرانى که در طول سال 1340 منتشر شده بود، کتاب «شوهر آهوخانم» را به عنوان بهترین کتاب برگزیده سال انتخاب کرد و روزنامه کیهان نوشت :

«تنها یکى دو ماه پس از انتشار کتاب بود که منتقدان و کتاب‌شناسان متوجه شدند، شاهکارى در ادبیات فارسى به وجود آمده است. «شوهر آهوخانم» نخستین رمان ایرانى است که در نزدیک به 900 صفحه منتشر شده است و خواننده با خواندن چند صفحه از کتاب احساس مى‌کند که دریچه دنیاى تازه‌اى به رویش گشوده مى‌شود. قهرمانان این کتاب همه سیماهاى آشنا و مردم کوچه و بازارند، که خواننده به ناچار خود را با غم‌ها و شادى‌هایشان شریک مى‌بیند…»[4]

* * *

غرض از نقل فرازهایى از ارزیابى شتاب‌آلود و ستایش‌گرانه منتقدان، که در ماه‌هاى اول انتشار کتاب صفحات مجلات و روزنامه‌هاى وقت را اشباع کرده بود، یافتن پاسخ به این سئوال منطقى است که آیا این نوشته‌ها در زمینه نقد کتاب «شوهر آهوخانم» با مفاهیم روشن روش انتقاد منطبق بوده است یا نه؟

نقد یک اثر هنرى ضوابط مشخصى دارد و یک امر تخصصى است، و از جانب منتقدى که در صدد نقد کتاب بر مى‌آید باید دقیقآ مراعات شود. صاحب‌نظرانى که به توجیه این ضوابط پرداخته‌اند، متذکر نکاتى شده‌اند، که اجمال آن چنین است :

در نقد یک اثر باید هدف یا غرض نویسنده مشخص گردد، و اینکه خواننده را تا چه حدّ براى پذیرش هدف خود قانع ساخته، و طرز تفکر کلّى نویسنده در چهارچوب ساختار داستان چه بوده، و استدلالات نویسنده از کدام‌یک از عوامل روش علمى سود جسته، و از ابزار بیانِ محاوره‌اى متناسب و در خور سنخیت فکرى و پایگاه اجتماعى هر یک از شخصیت‌هاى داستان بهره‌گیرى واقع‌بینانه شده یا نه؟ و سرانجام اینکه نویسنده در آفرینش اثر زیر تأثیر کدامیک از مکاتب هنرى و ادبى بوده است؟

دلایل چندى ـ که بعدآ به برخى از آنها اشاره خواهد شد ـ بیانگر این واقعیت است که دست‌کم احتمالا دو عامل در نقد شتابزده کتاب «شوهر آهوخانم» تأثیر داشته، نخست اینکه هیجان‌زدگى ناشى از انتشار یک رمان اجتماعى نزدیک به 900 صفحه، آن هم در یک دوران رکود خلاقیت هنرى به سبب پى‌آمدهاى سرکوبگرانه کودتاى 28 مرداد 32 برخى از قلم‌پردازان را چنان به شوق آورده بوده، که بدون توجه به ضوابط دقیق نقد و روش علمى انتقاد هر آنچه از نوک قلم جارى شده بر صفحات مجلات و روزنامه‌ها منتقل ساخته‌اند، دوم اینکه فضاى سیاسى ـ اجتماعى حاکم بر شرایط آن روز اجازه طرح دقیق ضوابط نقد را به اهل قلمان نمى‌داده است، و با معرّفى این رمان اجتماعى به عنوان «شاهکار ادبى» و «دایره‌المعارف عظیم» و مقایسه آن با آثار جهانى تولستوى و بالزاک، این توهم در اذهان پدید آید، که رژیم زاده کودتا زمینه رشد ادبیات ملى را تا سرحد آثار برگزیده جهانى فراهم ساخته است!! در حالى که منتقدانى که بعدها با فراغت خاطر و دقت بیشتر و در فضاى اجتماعى بازتر به بررسى و ارزیابى عینى این اثر پرداخته‌اند، و نوشته‌ها و نظرات آنان در نظام جمهورى اسلامى چاپ و نشر یافته، دیدگاه‌هاى کلا متفاوتى با منتقدان پیشین ابراز داشته‌اند. در همین جا، براى اثبات مطالبى که در پى خواهیم آورد، بهتر است به نمونه‌هایى از نقطه نظرات این نویسندگان صاحب‌نظر اشاراتى داشته باشیم.

* * *

 

انتشارات نگاه

 

شوهر آهو خانم          شوهر آهو خانم          شوهر آهو خانم          شوهر آهو خانم          شوهر آهو خانم

توضیحات تکمیلی

وزن 1000 g
ابعاد 24 × 17 cm
پدیدآورندگان

نوع جلد

SKU

94279

نوبت چاپ

شابک

978-964-351-110-4

قطع

تعداد صفحه

800

سال چاپ

موضوع

تعداد مجلد

وزن

1000

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “شوهر آهو خانم”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Pin It on Pinterest

Share This