(021) 66480377-66975711

ستارخان

35,000تومان

عباس پناهی ماکویی

ترجمه غلام خاتون

رمان ستّارخان يكى از بزرگ‌ترين آثار هنرى عباس پناهى ماكوئى است كه درباره انقلاب مشروطيت ايران آگاهى‌هاى بس گرانبهايى را به دست مى‌دهد. درباره رهبرى تواناى اين جنبش، درباره سازمان رزمى و سرانجام درباره ستّارخان و همرزمان‌اش راستى‌هايى را بازگو مى‌كند. پناهى در اين رمان از جنبش‌هاى آزاديبخش ملّى، زندگى قشرها و طبقه‌هاى گوناگون ايرانيان، به ويژه آذربايجان و تبريزيان، و تاريخچه پيكارهاى سياسى و نظامى مردم سخن به ميان مى‌آورد و چهره‌هاى وابسته به مليّت‌هاى گوناگون ايران (فارس و آذربايجانى و كرد و ارمنى) و نقش آن‌ها در روند جنبش مردمىِ مشروطه و نيز فعاليّت‌هاى نمايندگان دولت‌هاى امپرياليستى مقيم ايران را در آن زمان به خوبى نشان مى‌دهد. در اين رمان از ناجور بودن محيط اجتماعى ايران ضمن اوج‌گيرى پيكارهاى انقلابى به ويژه در زمان قيام تبريز زير رهبرى ستّارخان در بلواى تبريز، صحنه‌هاى به يادماندنى و حكايات شيرين و در عين‌حال دلگزايى به تصوير كشيده شده است.

در انبار موجود نمی باشد

توضیحات

گزیده ای از کتاب ستارخان

… اى سر پرشور، اى قلب هزار کودک در سینه‌ى تو بر مسیر خونبار خاک، آیا تو نیستى که با قدّاره‌ى صمدخان هزاربار قطعه قطعه رمان ستّارخان نخستین‌بار به سال 1957 (1336 ش.) در شهر باکو به چاپ رسید. شدى؟… اى که بر بام مسجد کبود با صدگلوله برافروختى، نشانه‌ى آذر، بارى، اشک بیگانه با چشمان تو بود به هنگامى که زانوانت را در باغ اتابک به هم درشکستند میراثخوارانِ زنازاده‌ى تو.

                محمود دولت آبادى، کلیدر

در آغاز کتاب کلیدر می خوانیم

 

عباس پناهى ماکوئى در سال 1281 ش. در شهر ماکو در خانواده‌اى تجارت‌پیشه به دنیا آمد. دوران کودکى‌اش را در همین شهر مرزى گذراند و از سال 1287 ش. به خوى آمد تا تحصیلات ابتدایى خود را در آنجا به پایان رساند (1296 ش.) سپس در کارهاى بازرگانى به پدرش حاجى على‌اکبر آقا ــ که از دانش زمانه خود بهره کافى داشت و به جرم شرکت فعّال در انقلاب مشروطیت از سوى کارگزاران شاه خودکامه مدّت‌ها تحت تعقیب قرار گرفته بود ــ کمک کرد. در این کار مدّت شانزده سال (1297 تا 1313 ش.) شهرهاى مختلف ایران و قفقاز و استانبول و دیگر شهرهاى خاور نزدیک را زیرپا گذاشت و آنچه مى‌بایست از تجربه و علم، آموخت. حاصل این سفرهاى اجبارى، و در عین‌حال مفرّح و دل‌انگیز براى عبّاسِ جوان، شکوفایى استعداد ادبى و باز شدنِ دیدِ پرسشگر و کنجکاوش بود. کار قلمى و نخستین تجربیات ادبى خویش را با شعر آغاز کرد. در پانزده سالگى متأثّر از اشعار کلاسیک شاعر بزرگ آذربایجان، على‌اکبر صابر (هوپ هوپ) نخستین شعرش را در روزنامه یئنى فیکیر (اندیشه نو) چاپ تفلیس به زبان ترکى آذربایجانى منتشر کرد (1302 ش.) یک سال بعد با سرودن «الفباى نوترکى» اصلاح الفباى آذربایجانى را به عنوان ارزنده‌ترین اقدام ستود. هنوز دو سال از تجربه‌هاى شعرى‌اش نگذشته بود که به نثر روى آورد. در سال 1304 ش. نخستین اثر منثورش به نام پریشان در همان روزنامه یئنى فیکیر چاپ شد و مقام دوّم مسابقه‌اى را که به همین منظور از سوى روزنامه ترتیب داده شده بود نصیب وى کرد. در همین دوران است که نوشته‌هاى دیگرى در روزنامه آذربایجان چاپ باکو و نشریات دیگر منتشر مى‌کند.پدر را که از دست داد، رخت به وطن مألوف کشید و دوباره در ماکو رحل اقامت افکند. هنوز یک سال از جابه‌جاى ناخواسته‌اش نگذشته بود که به جرم شرکت در فعالیت‌هاى ملّى از سوى حکومت مرکزى گرفتار شد و به زندان افتاد (1315 ش.) پس از یک سال از زندان آزاد گشت و به زنجان تبعید شد. حکم تقدیر چنان بود که مدّت حبس و تبعید چهارسال بیشتر طول نکشد. همزمان با ورود ارتش سرخ به ایران «شهریور 1320 ش.) همراه دیگر زندانیان و تبعیدیان سیاسى آزاد شد و مدّت چهار سال به کار تأمین آذوقه سپاه روس در خوى و ماکو مشغول به کار شد. در 1324 ش. همزمان با تأسیس فرقه دموکرات در آذربایجان، از سوى مردم ماکو به نمایندگى مجلس ملّى آذربایجان انتخاب شد و در طول یک سال عمر فرقه از مسئولین سیاسى آن بود. پس از شکست فرقه و فرارِ سران فرقه به آن سوى ارس، پناهى نیز دوباره غم غربت و دربدرى را به جان خرید و پناهندگى سیاسى را پذیرفت و وارد باکو شد.پناهى اینک خسته از فعالیت‌هاى اقتصادى دوران جوانى، و خیزش‌هاى سیاسى و اجتماعى دورانِ شور و حال جامعه بعد از شهریور 20، تمام فعالیت سیاسى و اقتصادى خود را کنار مى‌گذارد و تمام همّ و غمّاش را در باکو معطوف به نوشتن و خلق آثار ماندگار مى‌کند. از این زمان است که دوران شکوفایى ادبى و هنرى‌اش آغاز مى‌شود. وى نه‌تنها در این دوران به عضویت انجمن نویسندگان اتّحاد جماهیر شوروى درمى‌آید بل‌که مدّت‌ها در بخش کتب دستنویس آکادمى علوم آذربایجان مشغول به کار مى‌شود.پناهى در تمام آثار قلمى خود، به ویژه در رمان‌هایش، ضمن به تصویر کشیدن زندگى حقیقى مردم ایران بخصوص آذربایجان، تاریخچه پیکارهاى دلیرانه مردم به خاطر آزادى و استقلال و سرانجام دستیابى به آینده‌اى روشن را با استادى و قلمى ساده و شیرین بیان مى‌کند. وى در پى اقامت ممتد در شهرهاى گوناگون آذربایجان و دیگر شهرهاى ایران و آمیزش با قشرهاى مختلف مردم، به ژرفاى نهادهاى اقتصادى ــ اجتماعى، سنّت‌ها، روابط طبقه حاکم با خلق‌هاى ستم‌دیده پى برده و این آگاهى‌ها را موشکافانه و ماهرانه در سطر سطر رمان‌هایى که از خود به یادگار گذاشته، آورده است؛ از جمله در داستان چوپان اسرارآمیز، عاشقان زیبا، مجموعه شب‌هاى تبریز (چاپ باکو، سال 1950 م.) مبارزان (باکو، 1952 م.) گیزلى زیندان (زندان پنهان، باکو، 1964 م.) رمان خیابانى و حیدرخان عمواوغلى و رمان بزرگ خود ستّارخان که اینک پیش‌رو دارید. رمان ستّارخان یکى از بزرگ‌ترین آثار هنرى عباس پناهى ماکوئى است که درباره انقلاب مشروطیت ایران آگاهى‌هاى بس گرانبهایى را به دست مى‌دهد. درباره رهبرى تواناى این جنبش، درباره سازمان رزمى و سرانجام درباره ستّارخان و همرزمان‌اش راستى‌هایى را بازگو مى‌کند. پناهى در این رمان از جنبش‌هاى آزادیبخش ملّى، زندگى قشرها و طبقه‌هاى گوناگون ایرانیان، به ویژه آذربایجان و تبریزیان، و تاریخچه پیکارهاى سیاسى و نظامى مردم سخن به میان مى‌آورد و چهره‌هاى وابسته به ملیّت‌هاى گوناگون ایران (فارس و آذربایجانى و کرد و ارمنى) و نقش آن‌ها در روند جنبش مردمىِ مشروطه و نیز فعالیّت‌هاى نمایندگان دولت‌هاى امپریالیستى مقیم ایران را در آن زمان به خوبى نشان مى‌دهد. در این رمان از ناجور بودن محیط اجتماعى ایران ضمن اوج‌گیرى پیکارهاى انقلابى به ویژه در زمان قیام تبریز زیر رهبرى ستّارخان در بلواى تبریز، صحنه‌هاى به یادماندنى و حکایات شیرین و در عین‌حال دلگزایى به تصویر کشیده شده است. پناهى در خلق رمان ستارخان که مى‌توان آن را بزرگ‌ترین و نخستین رمان تاریخى در خصوص انقلاب مشروطیت به شمار آورد، همواره کوشیده است رویدادهاى زمان جنبش را به گونه‌اى همه‌جانبه بررسى کند. اِشراف نویسنده در خلق اثر به مسائل تاریخى و دسترسى به پاره‌اى از اسناد و مدارک حسّاس انکارناپذیر است. شایستگى بى‌چون و چراى این نوشته‌ها از آنجا ثابت مى‌شود که نویسنده ضمن یاد کردِ آگاهى‌هایى درست و دست اوّل از ویژگى‌هاى رهبران جنبش، مبناى علمى پرارزشى را درباره انقلاب مشروطیت ایران عرضه کرده است. آگاهى‌هایى که عباس پناهى نخستین‌بار ضمن نگارش این رمان داده است، در سال‌هاى آتى دستمایه نویسندگانى بوده که اقدام به خلق آثار تاریخى کردند، از جمله مرحوم حاج اسماعیل آقا امیرخیزى است که قیام آذربایجان و ستّارخان را در سال 1339 ش منتشر کرده است.رمان ستّارخان نخستین‌بار به سال 1957 (1336 ش.) در شهر باکو به چاپ رسید. شش سال بعد متن روسى‌اش با برگردان ک. گُرابونوا و توسط بنگاه مطبوعاتى «ساویتسکى پیساتل» با تیراژ یک‌صدهزار نسخه در مسکو چاپ و منتشر گشت (1963 م. / 1342 ش.) متن فارسى آن نیز براى نخستین‌بار به سال 1357 ش. توسط آقاى کیخسرو کشاورزى توسط انتشارات امیرکبیر منتشر گشت. از آن‌جایى که متن فارسى از روى متن روسى ترجمه شده و در اختیار ناشر قرار گرفته بود، لذا کاستى‌ها و لغزش‌ها و افزودگى نابجایى در کل رمان به چشم مى‌خورد که مى‌شود ادعا کرد متنى بوده است مستقل، با نیم نگاهى به جوهره اصلى رمان نوشته پناهى ماکوئى. مترجم روسى بنا به اقتضا و شرایط خاص حاکم بر جوامع کمونیستى نه‌تنها سعى کرده شخصیّت چریکى به ستارخان بدهد، بل‌که براى پیش برد مقاصد سیاسى و ایدئولوژیکى خود (و این کار در آن دوران حکومت شوروى یک نوع اجبار بود) با حذف نکات حسّاس و افزودن بخش‌هایى که اصلا مربوط به متن اصلى نبود و کلا حاکى از بیان احساسات سوسیالیستى بود، مسیر رمان را از حالت طبیعى و منطقى خود به دور کند، در نتیجه مترجم فارسى، آقاى کیخسرو کشاورزى، بدون دسترسى به متن اصلى (به زبان ترکى آذربایجانى) به خیال این که متن روسى ترجمه‌ایست مطمئن و قابل اعتماد، اقدام به ترجمه و چاپ آن کرده بود. نگارنده که در مقدّمه ترجمه رمان خیابانى، اثر دیگرى از پناهى ماکوئى، که در تابستان 1382 توسط نشر قصیده‌سرا چاپ و منتشر شد، قول ترجمه کامل و قابل قبولى از متن اصلى را به علاقه‌مندان رمان تاریخى داده بود، اینک به قول خود وفا کرده و ترجمه‌اى منطبق با متن اصلى و رعایت دقیق اصل امانت، تقدیم مى‌دارد. امیداست که مورد قبول و توجّه نکته‌سنجان و اهل فن قرار بگیرد. آن‌گونه‌که گفته‌اند، مرگ، پس‌از یک‌بیمارى طولانى، درهفتم‌مهرماه1350ش (29 سپتامبر 1971 م.) در باکو به سراغ عبّاس پناهى ماکویى آمد.

            غ. خاتون

 

اطلاعات بیشتر

وزن 2000 g
ابعاد 24 × 17 cm
پدیدآورندگان

,

نوع جلد

SKU

94740

نوبت چاپ

شابک

978-964-517-108-5

قطع

تعداد صفحه

792

سال چاپ

موضوع

تعداد مجلد

وزن

2000

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “ستارخان”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.