(021) 66480377-66975711

بازآفرینى واقعیت : مجموعه 27 قصه از 27 نویسنده معاصر ایران

(دیدگاه 1 کاربر)

210,000تومان

محمدعلى سپانلو

این کتاب چهره نمای گروهی از بهترین نویسندگان ایرانی و در حقیقت تماشایی تاریخی از پنجاه و اندی سال داستان نویسی جدید ایران است. نموداری است از تحولات اسلوب و اندیشه در آثار قصه نویسان برجسته ی فارسی. بیست و هفت قصه، با شکل جدیدی که خود حاصل تغییر اشکال سنتی قصه نویسی فارسی است و در پرتو آشنایی با پیشرفته ترین اشکال قصه ی کوتاه مغرب زمین، در قرن بیستم، پدید آمده است.نویسندگانی که آثارشان در این مجموعه آمده است عبارتند از:صادق هدایت، بزرگ علوی، صادق چوبک، م.ا.به آذین، عبدالرحیم احمدی، سیمین دانشور، جلال آل احمد، ابراهیم گلستان، بهرام صادقی، تقی مدرسی، غلامحسین ساعدی، جمال میرصادقی، غ.داوود، اسلام کاظمیه، فریدون تنکابنی،امیرحسن چهل تن، نادر ابراهیمی، هوشنگ گلشیری، احمد محمود، ناصر تقوایی، محمود دولت آبادی، امین فقیری، جواد مجابی، احمد مسعودی، رضا دانشور، اسماعیل فصیح، امیرحسین روحی و …

توضیحات

گزیده ای از کتاب بازآفرینى واقعیت

مجموعه 27 قصه از 27 نویسنده معاصر ایران

در آغاز کتاب بازآفرینى واقعیت: مجموعه 27 قصه از 27 نویسنده معاصر ایران، می خوانیم

فهرست

صادق هدایت: زنى که مردش را گم کرد                  25

بزرگ علوى: گیله مرد        59

صادق چوبک: کفترباز         89

م. ا. به‌آذین: یک روز         105

عبدالرحیم احمدى: مارافساى                139

سیمین دانشور: صورتخانه    171

جلال آل احمد: جشن فرخنده               201

ابراهیم گلستان: مد و مه     225

بهرام صادقى: سراسر حادثه                  247

تقى مدرسى: شب بارانى     297

غلامحسین ساعدى: خاکسترنشین‌ها       339

جمال میرصادقى: برف‌ها، سگ‌ها، کلاغ‌ها                 367

غ. داوود: پوکر روباز           393

اسلام کاظمیه: جشن عروسى               407

فریدون تنکابنى: ماشین مبارزه با بى‌سوادى               425

مهشید امیرشاهى: نام، شهرت، شماره شناسنامه…        435

نادر ابراهیمى: باد، باد مهرگان               455

هوشنگ گلشیرى: مردى با کراوات سرخ   497

احمد محمود: شهر کوچک ما                521

ناصر تقوایى: روز بد ــ عاشورا در پائیز     541

محمود دولت‌آبادى: هجرت سلیمان        563

امین فقیرى: گرگ             617

جواد مجابى: نوعى حالت چهارم             631

احمد مسعودى: کار           657

رضا دانشور: آنچه فردا بینى و پس‌فردا بینى و پسان‌فردا                 675

اسماعیل فصیح: عقد         689

امیرحسین روحى: بر مزارى بیدار            711

پیوست          719

مقدمه جدید

بازآفرینى دیگر

این کتاب چهره‌نماى گروهى از بهترین نویسندگان ایرانى و در حقیقت تماشایى تاریخى از پنجاه و اندى سال داستان‌نویسى جدید ایران است. نمودارى است از تحولات اسلوب و اندیشه در آثار قصه‌نویسان برجسته فارسى. بیست‌وهفت قصه، با شکل جدیدى که خود حاصل تغییر اشکال سنتى قصه‌نویسى فارسى است و در پرتو آشنایى با پیشرفته‌ترین اشکال قصه کوتاه مغرب زمین، در قرن بیستم، پدید آمده است.

پیش از این دوره، در درازناى سده‌ها، در ایران نقل‌ها و حکایات شکل روایى ویژه‌اى داشت که شباهت گهگاه آن با صورت‌هاى جدید، اغلب تصادف محض است. تحول صورت قدیم به‌صورت جدید یکى از نتایج فرهنگى انقلاب مشروطه ایران (1285 شمسى) و مرهون ابداعات قلم‌هاى بى‌شمارى است که در میان آنها قلم چهار نویسنده پیشرو شاخص‌تر است: عبدالرحیم طالبوف، حاج زین‌العابدین مراغه‌اى، على‌اکبر دهخدا و محمدعلى جمالزاده. اینان به شکل مَفصَلى بین قصه سنتى و قصه مدرن کشور ما قرار گرفته‌اند.

هر چند اشارات یا تفسیرهاى کوتاهى که در پیشانى قصه‌ها آورده‌ایم خواننده را در مسیر داستان‌نویسى امروز ایران قرار مى‌دهد ولى از نظر شناخت بهتر ریشه‌ها و انگیزه‌ها، سیرى در تاریخ ادبیات داستانى ما ضرورى است. مى‌توانیم حداقل دور کوتاهى در سرگذشت داستان‌نویسى ایران بزنیم تا مدخل این کتاب را ساخته باشیم.

در سنت کلامى ایران، قصه‌نویسى کمتر به‌عنوان هنرى مستقل تلقى شده است. از قصه‌ها گاه با احساس تحقیر یاد مى‌کنند. آرى، در افسانه کودکانه نیز (حتى) سرها و پندها نهفته است. نثرنویسى فنى وابسته، یعنى یک وسیله، براى عرضه آموزه‌هاى اخلاقى و معارف حکمى و از این قبیل به‌شمار مى‌آمد و اگر در ضمن کار حکایتى مى‌آمد، بیشتر به قصد روشنگرى موضوع بود، تا حکمتى کلى یا ایقانى‌شخصى را براى خواننده (یا شنونده) فهمیدنى‌تر سازد: از این قبیل است بیشتر قصه‌هاى کلیله و دمنه و گلستان… که بیشتر به‌مثابه تمثیلاتى در توضیح نظریه‌اى خاص به‌کار رفته است… برعکس در شعر، از آنجاکه این ملت شعردوست آن را فى‌نفسه هنرى روحانى و عالى مى‌شناخت، بهترین داستان‌هاى ایرانى، حکایات شاهنامه، ویس و رامین، هفت پیکر، خسروشیرین نظامى، و برخى قصص عطار و مولوى به زبان شعر بیان شده است. شاعران، شعر را براى نمایش هنر داستان‌گویى خویش به‌کار گرفته‌اند.

قصه به قصد قصه‌گویى محض، نصیب عوام بود: از هزارویک‌شب، رموز حمزه و سمک عیار تا اسکندرنامه، شیرویه نامدار، حسین کرد و امیر ارسلان به‌اصطلاح مرسوم در ایران «نقل» هستند که غروب‌هاى خستگى یا شب‌هاى دراز و ملول قوم ایرانى را طراوتى مى‌داده‌اند. در این نقل‌ها اساسآ جنبه شفاهى بر جنبه کتابى مى‌چربید و شگردهاى هنر مکتوب، به تصادف در آن راه مى‌یافت و به ارزش‌هاى کلام و ساخت و ساز عبارات و شکل و قالب عنایتى نبود.

آن‌گاه از پس قرن‌ها، دوران بیدارى ملى مى‌رسد. دورانى که منجر به انقلاب مشروطه و حکومت قانون مى‌گردد. از اواسط قاجاریه با ترجمه آثار داستانى مغرب‌زمین، ناگهان قصه به‌عنوان هنرى که مى‌تواند بر جماعت اثرى سازنده نهد، مورد اقبال قرار مى‌گیرد. طبعآ به سیاق همان ترجمه‌ها و به تقلید آنها رمان تاریخى و نمایشنامه انتقادى و طنزآمیز فارسى نیز به‌وجود آمد: از این شمارند رمان‌هاى تاریخى مثل شمس و طغرى و عشق و سلطنت، یا نمایشنامه انتقادى از قبیل عروسى جناب میرزا یا حکومت زمان‌خان. در همین فاصله داستان اجتماعى نیز متولد شده بود. قصه‌نویسان با توجهى دوگانه، که از سویى عنایت به «اجتماعیات» بود و از سویى توجه به داستان‌نویسى غربى، نخستین داستان‌هاى اجتماعى را نوشتند. کتاب احمد نوشته طالبوف قدیمى‌ترین داستان اجتماعى فارسى است که با زبان و سبکى ساده تحریر شده است. از سیاحتنامه ابراهیم‌بیگ نوشته زین‌العابدین مراغه‌اى که دومین داستان اجتماعى دوران بیدارى به‌شمار مى‌آید مى‌توان تکه‌هاى مستقلى استخراج کرد که داراى شکلى از قصه کوتاه امروزى باشند. دهخدا نیز در برخى قطعات چرندوپرند اگر به ساخت قصه کوتاه نزدیک نشده باشد مسلمآ به زبان ساده و سازگار مناسب قصه، دست یافته است. با این حال، در زمینه قصه کوتاه، فخرپیشگامى محمدعلى جمالزاده را است که به لطف یک عمر دراز در تمام ادوار ادبى معاصر حاضر و فعال بوده، اما بهترین و پرتأثیرترین اثر خود یکى بود، یکى نبود را در دوران حکومت مشروطه منتشر کرده است. در این کتاب طى شش قصه گوشه‌هایى از زندگى طبقات گوناگون مردم ایران و چشم‌اندازى از اوضاع اجتماعى کشور، با زبانى ساده و شیرین، و با کاربرد اصطلاحات و تعابیر عامیانه، تصویر شده است. تیپ‌سازى جمالزاده در این کتاب از قبیل فکلى فرنگى مآب، آخوند عرب‌مآب، هوچى سیاسى و ویلان‌الدوله، فتح بابى است براى ورود بعدى نمونه‌هاى مُعرّف اجتماعى به جهان قصه ایرانى است. اما سبک جمالزاده نسبت به پیشینیان او امتیاز مهمى ندارد و شگرد داستان نویسى او به گزارش ساده و مرتب یک واقعه خلاصه مى‌شود. از این‌رو گرچه جمالزاده قصه‌هاى خود را با زبان مردم و پیرامون واقعیات زندگى مردم تدارک دیده است، اما عدم اهتمام به جنبه‌هاى ساختارى قصه‌نویسى، کار او را به شکل مرز مشترک میان داستان‌نویسان مشروطه و قصه جدید ایرانى قرار مى‌دهد. بدین‌گونه جمالزاده را بیشتر مى‌توان حلقه پایان استادان قدیمى دانست تا سرفصل نویسندگان جدید.

قصه نوین ایران در واقع با صادق هدایت و همراهان و شاگردانش شکل مى‌گیرد. به نظر مى‌رسد که فروکش آتش مشروطیت و خاموشى بحران‌هاى اجتماعى، که نتیجه سر کار آمدن حکومت مطلقه پهلوى (1304 شمسى) بود، چشم هنرمندان را به درون، به بطن کار هنرى، معطوف کرده باشد. این اهتمام را هم در شعر مى‌بینیم (نیمایوشیج) هم در نمایشنامه‌نویسى (حسن مقدم، گریگور یقیکیان) هم در موسیقى (علینقى وزیرى و دیگران)…

اینک که هنر، بخت مداخله خود را در صف اول اجتماع از دست داده بود، سعى در قلمرو «نظر»، عمق‌یابى و شکل‌بخشى و پرداخت در صورت و محتوا مى‌توانست عطش هنرى را سیراب کند. تغییرات جدید اجتماعى نیز عامل تشدیدکننده‌اى به‌شمار مى‌آید. تکامل نیروهاى مولد، رشد شهرنشینى و سرمایه‌دارى دولتى، موجب پیدایش طبقات نوینى در صحنه اجتماع ایران گردید. فرزندان خانواده متوسط کارمندان، یا ملاکان شهرنشین و بورژوازى نوظهور، که براى تحصیل به خارج اعزام مى‌شدند، یا در ایران تحصیلات عالى مى‌کردند، پس از ختم تحصیل و ورود به صحنه اجتماع، افکار و عقاید دیگرى را در زیر ظواهر ساکت اجتماعى مکنون کردند. صادق هدایت سرفصل قصه‌نویسى جدید ایران و بزرگ علوى، نویسنده پیشگام آن روزگار، از همین طبقات بودند؛ نویسندگانى که بانى نوعى قصه رئالیستى شدند که، به مقتضاى زمان، گاه با طنز نمادگرایانه‌اى تعدیل شده است.

اما چون از طنز و نمادگرایى، آن هم در محیطى بسته، سخن مى‌گوییم نباید آن را پدیده‌اى یکسر خودانگیخته دانست. فرهنگ غربى و ترجمه‌هاى آثار داستان‌نویسان بیگانه یکى از عوامل متشکل این پدیده به‌شمار مى‌آید. بى‌شک آشنایى با قصه‌نویسان و متفکران تلخ‌نگرى چون داستایوسکى، ادگار آلن‌پو یا کافکا و سارتر و رسوخ نیهیلیسم یا عرفان‌گرایى آلمانى، از نیچه تا هرمان هسه، با روحیه سرخورده نسل جوان دوره دیکتاتورى مناسب درآمد و فضایى از خیال و راز و شئامت به آثار داستانى ما دمید؛ همچنان‌که نویسندگان رئالیست غربى نظیر دیکنز، موپاسان و چخوف ــ و بعدها همینگوى ــ نیز در شکل‌گیرى سبک واقع‌گرا، گزینش مضامین قصه و آدم‌هاى آن از متن زندگى جارى، بسى نفوذ داشته‌اند. این فضا و این ساختمان نسل صادق هدایت با میراث انقلابى مشروطه درهم آمیخت؛ یعنى در زیر نمادها مى‌توان گرده گرایش‌هاى مشترکى را در آثار داستانى آن نسل و نسل بعدى تشخیص داد: گرایش‌هاى قوم‌گرا و ضداستعمارى از سویى و دید انتقادى و اجتماعى اغلب چپگرا از سوى دیگر، توجه به میراث هنر بومى و در نتیجه توجه به زبان عامه و فرهنگ توده.

تحولات بعدى جامعه ایرانى، همین روند را تا امروز ادامه داده و کامل‌تر کرده است؛ جنگ دوم جهانى و نتیجه آن در ایران که اشغال کشور به‌وسیله نیروهاى متفقین بود، منجر به تغییر حکومت سختگیر به حکومتى لرزان و کم‌قدرت (در 1320 شمسى) گردید. در یک فرآیند ده ساله، پیدایى و رشد آزادى‌هاى دموکراتیک و بیدارى ملى، مبارزات ملى شدن صنعت نفت و سیاسى شدن جامعه را در پى داشت. سقوط جبهه ملى (در 1332) و تسلط حکومت تازه‌اى که مدرن‌گرایى غربى را در خدمت نوعى استبداد شرقى قرار داده بود،
در یک دوره بیست‌وپنج ساله نتایج متضادى در وجوه گوناگون زندگى کشور پدید آورد. از جمله این نتایج یا عوارض، رشد شهرنشینى و همپاى آن رشد دانشگاه‌ها و مبارزات دانشجویى و روشنفکرى علیه رژیم، تضاد رشد صنایع داخلى با فرهنگ حاکمیتى پدرسالار و توسعه نهضت‌هاى فرهنگى چپ و راست بود. سرانجام انقلاب اسلامى (در سال 1357) با سرنگون کردن رژیم، بسیارى از محرمات بیست‌وپنج ساله را در ادبیات درهم نوردید و قلم نویسندگان را، در آن واحد، هم به سوى آزادى‌هاى جدید گشود و هم به وسیله محرمات جدید بست.

تصاویرى از تمام دوران‌هاى یاد شده تا امروز، در سطوح گوناگون ادبیات و فرهنگ و هنر ایران ثبت شده و به شکل ویژه خود در آثار داستانى فارسى نیز بازتاب یافته است.

و اینک جلد اول کتاب بازآفرینى واقعیت حاوى نمونه آثار بیست‌و هفت نویسنده‌اى که همه آنها پیش از انقلاب سال 1357 به‌عنوان قصه‌نویس تثبیت شده‌اند. جلد بعدى، نویسندگانى را که از آن تاریخ تا به امروز چهره نموده‌اند را دربرمى‌گیرد اما در اینجا دو نکته لازم به ذکر است :

نخست، این تقسیم‌بندى فقط از نظر تاریخى صورت پذیرفته است، والا از لحاظ سبک و طرز ساختمان تفاوت بارزى بین آثار این دو دوره وجود ندارد، جز همان تکاملى که محصول طبیعى گذشت زمان است.

دوم، بازآفرینى واقعیت گرچه به قصه‌هاى خود جواز قبول داده هیچ قصه خارج از خود را رد نکرده است. فقط این قصه‌ها براى طرح ما ــ به شرحى که خواهیم گفت ــ «لازم» بوده است.

اطلاعات بیشتر

وزن 850 g
ابعاد 21 × 14 cm
وزن

850

پدیدآورندگان

نوع جلد

SKU

94449

نوبت چاپ

شابک

964-6736-64-5

قطع

تعداد صفحه

736

سال چاپ

موضوع

تعداد مجلد

1 دیدگاه برای بازآفرینى واقعیت : مجموعه 27 قصه از 27 نویسنده معاصر ایران

  1. دپرام

    سلام
    مطلب شما را با ذکر منبع در وبلاگ و کانال تلگرامم نقل کرده ام؛
    در صورتی که مخالفتی دارید اطلاع دهید تا حذف نمایم.
    https://telegram.me/Dopram
    http://www.dopram.blogfa.com

    • راهنمای کتاب

      سلام
      با توجه به اینکه منبع را ذکر کرده‌اید هیچ ‌گونه مانعی وجود ندارد و باعث خوشحالی است که با معرفی کتاب‌های مختلف فرهنگ کتاب‌خوانی ترویج داده شود.

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.