کتاب «ایلیاد» شاهکار بیبدیل هومر به ترجمۀ سعید نفیسی
گزیده ای از متن کتاب
خلاصۀ سرود
دهمین سال جنگ «تروا» است. «آگاممنون» پادشاه آرگوس که به سرداری یونانیان به تروا لشکر کشیده است دختر «کریزس» کاهن معبد آپولون را به غنیمت میگیرد و درخواست کریزس را برای بازپس دادن دخترش به چیزی نمیشمرد. کریزس به درگاه آپولون روی میآورد و از او یاری میجوید. آپولون بر آگاممنون خشم میگیرد و بلایی بر سپاه یونان نازل میکند.
آگاممنون به اصرار سران سپاه، خاصه «آخیلوس» پهلوان نامی و برای فرونشاندن خشم آپولون پروردگار یونانی، ناچار میشود دختر را به پدرش بازپس دهد. اما فرمان میدهد تا در عوض «بریزئیس» دختر زیبایی را که در جنگ به آخیلوس رسیده است از او بازستانند. آخیلوس خشمگین میشود و از جنگ کناره میگیرد و به کشتی خود میرود و اندوهناک مینشیند. مادرش، «تتیس» پروردگار دریاها، به دلجوییاش میآید و از زئوس، خدای خدایان، درمیخواهد که از یونانیان (مردم آخایی) انتقام اهانتی را که بر آخیلوس رفته است بگیرد و سپاه آخایی به خواست زئوس گرفتار کیفر خدایی میشود.
سرود نخستین
ای الهۀ شعر! خشم آخیلوس[1]، فرزند پله را بسرای، خشمی دلآزار که دردهای بیشمار مردم آخایی[2] را فراهم کرد و آنهمه نفوس مغرور و دلیر را به کام مرگ[3] افکند و پیکرهاشان را طعمۀ سگان و پرندگان بیشمار کرد تا ارادۀ زئوس[4]، خدای خدایان، انجام پذیرفت.
ای الهه! از آن روزی سخن آغاز کن که ستیزهای شوم میان آگاممنون[5] فرزند آتره[6] که پادشاه مردم بود و آخیلوس دلاور که از نژاد خدایان بود نفاق افکند.
بلای آسمانی
کدامین خدا ایشان را در این ستیزه به هم انداخت؟ آپولون[7] پسر لتو[8] و زئوس. وی که بر آگاممنون خشم گرفته بود دردی جانکاه در میان لشکریان بپراکند و مردان لشکر از هر سوی روی به مرگ آوردند. این بدان سبب بود که آگاممنون، فرزند آتره، کریزس[9] کاهن معبد آپولون را خوار شمرده بود. کریزس به کشتیهای ظریف مردم آخایی آمده بود تا دختر خویش را از اسارت بازخرد. فدیۀ بسیار با خود آورده بود و عصای زرین آپولون[10] کماندار را با ریسمانهای خدایی به دست داشت. از همۀ مردم آخایی، اما مخصوصاً از دو فرزند آتره که سران لشکر بودند، درخواست میکرد که «ای فرزندان آتره[11]! شما نیز ای مردم آخایی که ساقبندهای نیکو دارید! امید است خدایان که در کوهستان المپ[12] جایگزین هستند شما را یاری کنند تا شهر پریام[13] را ویران کنید و سپس بیرنج به سراهای خود بازگردید. اما آیا میتوانید دخترم را نیز به من بازدهید و برای این کار فدیهای را که در اینجا است به پاس خاطر آپولون کماندار، پسر زئوس، بپذیرید؟»
آنگاه همۀ مردم آخایی زمزمهکنان گفتند: «کاهن را باید پاس داشت. باید فدیۀ باشکوه وی را پذیرفت.»
اما این سخن هیچ پسند خاطر آگاممنون نیفتاد. از سر خشم و کبر کریزس را روانه کرد و بهسختی و خشونت فرمان داد که «ای پیرمرد! خویشتن را پاس دار تا دیگر تو را نزدیک کشتیها نبینم، خواه آنکه امروز در آن بخرامی یا اینکه فردا بدان بازگردی. آنگاه دیگر عصای تو و حتی پیرایۀ آپولون نمیتواند به کار آید. آنکسی را که میخواهی به تو بازنخواهم داد. در کاخ من، در آرگوس[14]، دور از زادگاه خویش پیر خواهد شد. آنجا در برابر کارگاه من در رفتوآمد خواهد بود و هنگامی که بخوانمش به بستر من خواهد آمد. برو و اگر میخواهی بیآسیب بگذری دیگر مرا به خشم میاور.»
[1]. پهلوان نامدار یونانی. پدرش پله (Pelée) پادشاه قوم میرمیدون و مادرش تتیس ((Thetis پروردگار دریاها است. تلفظ فرانسوی آن آشیل (Achille) است.
[2]. منظور مردم یونان است. آخائی نام ناحیهای از شبهجزیرۀ یونان است که مردم آن مدتها حکومت یونان قدیم را به دست داشتند. جنگ تروا میان مردم آخائی و مردم تروا در آسیای صغیر روی میدهد.
[3]. در متن یونانی «هادس» Hades)) است که نام سرزمین مردگان و نیز نام خدای این سرزمین است.
[4]. Zéus سرور خدایان، معادل ژوپیتر لاتینی است.
[5]. Agamemnon سالار یونانیان که برای گرفتن هلن، زن برادر خود که شاهزادۀ تروا وی را ربوده بود به این شهر لشکر کشید. جنگ معروف تروا از اینجا آغاز شد.
[6]. Atrée
[7]. Apolon پروردگار شعر و هنرهای زیبا و کمانداری و پزشکی و خدای آفتاب و حامی غیبگویان آگاممنون دختر کاهن معبد آپولون را که یونانیان به اسارت گرفته بودند تصاحب کرد و چون از بازپس دادن او خودداری نمود خود و لشکریانش دچار خشم آپولون شدند.
[8]. Leto
[9]. Chrysès
[10]. عصای زرین با ریسمانهای منسوب به اپولون علامت کاهنی وی بوده.
[11]. منظور یکی آگاممنون پادشاه آرگوس و سالار مردم آخائی و دیگری منلاس پادشاه اسپارت است. هلن زن زیبای منلاس را پاریس شاهزادۀ تروا ربود و این موجب جنگ درازی میان مردم آخائی (یونانیان) و مردم تروا گردید. در این جنگ آگاممنون سردار یونانیان بود.
[12]. Olympe کوهستان معروفی که خدایان یونانی در قلل آن جا داشتند.
[13]. منظور شهر تروا است که پریام priam پدر پاریس آخرین پادشاه آن بود.
[14]. Argos
کتاب «ایلیاد» شاهکار بیبدیل هومر به ترجمۀ سعید نفیسی
دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.