(021) 66480377-66975711

مجموعه اشعار ادیب برومند

45,000تومان

عبدالعلى اديب برومند

از ويژگى‌هاى ديگر من طبيعت‌گرايى و دلدادگى به مظاهر زيبايى و جمال است؛ از اين رو به مناظر طبيعى و باغ و صحرا و گل‌هاى رنگارنگ و گياهان زيباى خودرو و درختستان‌هاى شكوهمند و چهره زيباى خوبرويان و تجليات دل‌انگيز بهار عشق مى‌ورزم و اين طبيعت‌گرايى همواره پرتو عرفان را در دل و جان من تابان و فروزان مى‌گرداند. پس چنين است كه بخشى از اين كتاب به توصيف مظاهر طبيعت و تعريف بهار و خزان اختصاص دارد. همين خصلت مهرپرورى نسبت به جمال طبيعت مرا به دلدادگى نسبت به پديده‌هاى زيباى هنرى كه ساخته دست بشر است نيز واداشته و به هنرهاى تزيينى، به‌ويژه كارهاى ايرانى سخت دلباخته گردانيده است. چنانكه گردآورى اين‌گونه آثار پيوسته از سرگرمى‌هاى دلپذير و تفريحات سالم من بوده و هست و مايه بسى از آگاهى‌هاى هنرى نيز گرديده است. البته پيشرفت در خوشنويسى هم شوق اين كار را در حقير دامن زده است.

در انبار موجود نمی باشد

توضیحات

گزیده ای از مجموعه اشعار ادیببرومند

هان و هان بنگر در آن بالا که هست

حجره ای با شیشه ای رنگ رنگ

این اتاق کهنه ی نقشینه طاق

گپ بری گشته به اسلوبی قشنگ

در آغاز مجموعه اشعار ادیب برومند می خوانیم

به نام آنکه هستى را پى افکند         نواى عشق در ناى نى افکند

 

 

 

 

 

فهرست

 

 

 

پیشگفتار    27

روزگار دژم

 

 مقدمه       43

«عکس و اثر»             47

جهان ـ انسان              48

فرقت احباب              52

وطنیّه          53

«سوز دل»   57

نیروى جوان               59

«هنر رهبران قوم»        60

«وضع وطن»               61

«روز سیاه»                  63

«دولت جاوید»           64

«زیور مردان»              66

نیروى سخن                67

از زبان وطنخواهان     68

ذلت ایران                  69

هنگامه جنگ             70

محیط خراب              71

شاهد رفاه                  72

اساس بیچارگى یا فقر                 73

مرغ خوشنوا               74

آثار بدبختى               75

هیزم‌آز       77

خاطره بهار 1323 خورشیدى     78

ابر هدایت                  82

چهره شاداب              83

مقال عشق                  84

دیار الفت   85

اُپرت ایران پرآشوب   86

با آهنگ مخصوص   86

به آهنگ مخصوص   87

به آهنگ مخصوص   93

«قسمت دوّم»              99

گل‌هاى موسمى

اى نام تو    125

دلخسته      126

نواى محبت                127

بهاران        128

مبدأ فیض                  129

یاد تو         130

ماه شب‌افروز             131

دولت همراهى           132

مرغ طوفان                 133

دل بى‌قرار                  134

شب مهتاب                135

لاف درویشى             136

مرغ گرفتار                137

مى‌روم       138

ناله شبانه     139

طایر سرگشته              140

خلوتگه عشق             141

بساط آشتى                142

یاد دوست                  143

بى‌مهرى     144

شراره توحید              145

برق نگاه     145

کالاى عشق                146

دلشده آشنا                147

شهر خاموش              148

خاطر غمدیده            149

نیامدى       150

فتنه چشم    151

طالب سرگشته           152

دیر ویران   153

کوى عشق                 154

دل بیمار     155

منزلت عشق               156

نوگل خندان              157

بى‌هم‌زبان   158

شیشه دل    159

هشدارى به معشوق    160

گلشن راز                  161

دیدار یار    162

گوشه عزلت              163

بیداد           164

هنوز…        165

ذکر جاودان               166

فریبنده       167

قدر ناشناس                168

گل‌هاى وفا                169

مى‌گریستم                 170

ناز شست    171

پاى‌بند        172

اشتباه          173

صفحه دل                  173

دل شیدا     174

حاصل هستى              175

چشم فسونکار            176

همزبانى‌ها                  177

تبسم شورافکن           177

بیمارى عشق               178

دل‌آزار      179

سالى گذشت             180

دل‌آزرده    181

عقده‌گشا   182

شرر خیز     183

پیام دلدار   184

چشم مست                185

سایه عشق   186

سوسن گویا                187

شرح ملال                  188

گنجینه ما   189

خلوت خاطر              189

گریه مینا    190

در رهگذار عمر         191

پنداشتم که…              192

بهار عمر     193

حسرت دیدار             194

بهار اشک                  195

زخمى عشق               196

چه باک از شکست    197

بى‌وفا         198

انفاس سحر                 199

درد آشنا    200

خورشید عشق            201

نافه مراد     202

آوخ که…   203

خلوت عشق               204

راه اشتیاق   205

آرزوى دل                 206

یادش به خیر               207

نقش حقیقت              208

دفتر عشق   209

من کیستم؟                 209

تغافل صیاد                 210

همدم دل   211

غمخوار من                212

شور عشق   213

کوى انتظار                 214

فتنه غماز    215

خاطرات عشق            216

پایان افسانه                 216

کجا مى‌روى؟            217

کاخ محبت                218

داستان زندگى           219

آهنگ شکار              220

حدیث معرفت           221

دور لاله     222

سایه ابر       223

اندیشه طوفان             224

پس‌کوچه‌هاى غم      225

غمخانه قهر                226

چشمان سیاه               226

به همسرم در بازگشت از سفر حج              227

بخت بیدار                  228

کعبه مقصود               229

پناهگاه من                 230

باران شوق                  231

ماه ایوان    232

رسم وفا     233

شعاع ماه    234

نوگل بستان                235

دولت دیدار               236

نقش ایوان                  237

خامه افسونگر            238

دیده حق‌بین               239

صبح سلامت              240

خشک و تر                241

دست جدایى              242

به سفر رفته                 243

شعله آه      243

تمثال دوست              244

قصه وصال                 245

راه مخالف                246

فرشته رحمت             247

بى‌تو           248

شکوه ناز    248

جانانه         249

مژده وصال                250

ملک غنا    251

سرشک غم                252

صحبت یار                 253

عاشق یکدل               254

چشمه مهتاب             255

دیر خاموش               256

خطا            257

مسیحا نفس                258

تو که بودى؟              259

دیار وجود                  260

سرچشمه بقا               261

دیده جان   262

یاد ایام       263

به همسرم بانو فرنگیس               264

دیده خونبار                264

گوشمال عشق            265

شهر آشوب                266

چشم بیدار                  267

آیینه راز     268

لاله خونین                  269

آسمان زیبایى             270

از راه مانده                271

مکتب عشق               272

پرتو عرفان                 273

غزل‌خوان   274

کوى انس                  275

هستى ناپایدار             276

غرور دل‌ربایى            277

یادگار من                  277

عروس چمن               278

چشم بلاخیز               279

آبشخور معنا               280

بامداد بهار                  281

چه خورى غم؟          282

منزل ویرانه                 283

صید دل‌ها                  284

اى دل        285

خوش‌باورى‌ها            286

حدیث غم                  287

رخ دوست                 288

گل‌هاى موسمى         289

دلخسته وارسته           290

بزم‌افروز     291

شکرخا       292

آفت چشم                 293

خونین‌جگر                 294

انحطاط زمان              295

هم‌قفس     296

خلعت ناز   297

آزاده         298

خاطر مهجور              299

رمز کیمیا   300

اندیشه حال                301

روز دیدار                  301

عمر دوباره                 302

حسن خداداد             303

دفتر زیبایى                 304

بیداد چنگى                305

دامگه عشق                306

بزم شبانه     307

خنده شیرین                308

گوهر یکدانه              309

سیل سرشک              310

خطا            311

گنجینه عشق               312

گل جان‌پرور              313

راه عشق     314

منتظر          315

شور شیدایى               315

آمدم          316

آزرده        317

بزم رندان   318

گلبن ناز     319

غمنامه عشق               320

طراوت سحرى           321

افسون خیال               322

درد محبت                 323

شبگرد خیال               324

نوعروس مضمون       325

گوهر مناعت              326

جمله رفتند                 327

بازیگر اندیشه             328

کاروان اشک             329

نامه دوست                 330

وعده‌هاى طلایى        331

پرند سیمین                 332

کشاکش هستى          333

مایه آرام    334

شبستان وفا                 335

جام لبها      336

بد حادثه     337

کوى بى‌نیازان            338

راز شیدایى                 339

تک‌نواز عشق             340

با تو راه پیمودن          341

بهار آوردى                342

شکوه نسترن               343

نگارخانه عیش           344

هم‌نوا         345

آرام دل     346

پرتو مهر     347

شکوفه‌هاى جوانى     348

از یاد رفته                  349

جمعه سیاه                  350

نهال امید    351

مدد سبحانى               352

نگارشگر عشق           353

ترنم شب    354

بى‌قرار        355

نام بلند       356

وادى حیرت               357

کویر تشنه   358

زلف پرچین               359

«سیزده» سنت نوروزى                359

دوستت دارم              360

چتر مناعت                 361

باغ و بهار   362

راه اشتیاق   363

آینه عشق   364

دُرّ ثمین      365

سیر گلزار   366

نامردمى‌ها                  367

حدیث عشق               368

لحن دلاویز                369

عشق سینه‌سوز            370

قلب خونین                370

غزلواره اجتماعى       372

چشم دل    373

یأس ژاله‌بار                373

رنگ فسونکارى        374

آزادگان ایران            375

اى وطن     376

از غزل‌هاى قدیم        377

شکوه‌آباد عشق          378

ناز طاووسى                379

گلشن زمانه                380

دل دریایى                  381

افسر مرد    382

راه ناپیموده                383

جوهر حیات               384

ترفند نااهلان              384

توشه عاقبت               385

باغ خاطره                  386

صبح دمیده                387

صحبت دلجوى          388

شباهنگى    389

بلبل سحرى                390

دلجویى یاران            391

خورشید دى‌ماهى      392

دفتر مهر     393

گوهرشناسى               394

رفتم           395

کلید نجات                 396

جلوه‌گاه ساغر            397

یک غزل اجتماعى     398

لعل سخنگو                399

براى محبوبى هنرمند   400

محفل دوست             401

هدیه جانانه                 402

غزل           403

گلى…        403

ودیعه ناز    404

گلخنده شیرین           405

دولت بیدار                406

باغ ظفر      407

دلدار راستین              408

آبشار گل   409

شرط دهخدایى          410

طبع ترانه‌پرور              411

خواربار غم                412

درد بى‌دردى              413

نسیم گل‌افشان           414

کوى عاطفه                415

در اشتیاق دوست        416

بازیچه افسون             417

قلم به دستان               418

در سوگ دوست       419

رندان میگسار            420

راز خلقت                  422

بلند ایوان عشق           423

یادها          424

طرّه مشکین                425

حظِّ دیدار                  426

حق عشق    427

جلوه‌هاى ناز              428

باده وحدت                428

جانمایه جمال             429

جان‌پناه عشق              430

شاهد مقصود             431

بهترین غزل                 432

بود و رفت                 433

دلنوازى‌ها                  434

آتش تشویش             435

به همسر درگذشته‌ام   436

نقد ارادت                  437

ظلمتکده جهل           438

آینه محبت                 438

اسرار کبریا                 439

شبان تنهایى                440

رخ محبوب                441

معرف عشق                442

پیک پا خجسته           443

تجلى عرفان               444

گردباد حادثه             445

براى همسر درگذشته‌ام              446

کیمیاى وجود             446

مهتابى خوش             447

اى همه تو                  448

خودآگاهى                449

یارانه طبع   450

دریغ           451

چتر سعادت                452

غزل خاطراتى             452

دفتر ایام     454

حریم عشق                 455

سرود رهایى

فساد حکومت یا حکومت فساد                 459

انقلاب اصیل              462

غوغاى نفت و بطلان قرارداد  1933           467

نغمه ملى    471

جهاد ملى در راه ثروت ملى       473

بپاخیز بپاخیز…!            476

همت مردان               479

حماسه ملى درباره وطن             481

خلع ید از شرکت غاصب           483

انتقاد از قرار صادر در دیوان لاهه               485

پیکار وطن                 488

شهامت ملى               490

بستن کنسول‌گرى‌هاى انگلیس و…             494

به یاد شهیدان سى‌ام تیر               497

پیروزى ایران              499

وحدت ملى               501

قطع رابطه با انگلستان                 503

وحدت و اتفاق، نه اختلاف        505

به مجلس شورا           506

گوش بر فرمان غیر…!                 510

حقیقت اساس نهضت ملى ایران                 512

انحراف از نهضت ملى               518

شاهراه ملت               520

دهقان        521

سلام به ایرانى قهرمان درود به…                 523

به یادبود سى‌ام تیر      525

شاه و مصدق              529

اخلال حزب توده       530

کودتاى بیست و هشتم مرداد      532

تندباد جنایت              538

خاتم جم در کف دیو                540

حادثه ننگبار 16 آذر                  542

مردک دون               546

رهبرى نهضت در دادگاه نظامى                 548

نوبت مادرکشى          549

قتل کریم‌پور شیرازى                  551

تن به خوارى ندهیم    552

غلام حلقه به گوش    555

کاوه لشکرشکن         556

شهادت دکتر سیّد حسین فاطمى                 558

مفاخره در برابر دشمنان              562

تبعید بى‌محاکمه         564

جشن مشروطه پس از نیم قرن     565

درس آزادگى            567

گوهر تابنده بود مخزنى              569

دوران افتخار کجا شد؟              571

عزت نفس                  573

شکایت‌گزارى از اوضاع کشور                 574

ابتذال در همه چیز!     575

نکوهش مجلس دروه هیجدهم                  578

بحرین        580

فریاد بحرین                584

بینواى خونفروش        586

ادبار نتیجه دولت اقبال                590

گنجینه زبان پارسى     592

خط پارسى                 595

جنب و جوش دلیران                  597

نبرد در راه حقّ           599

انتخاب باطل               601

سنا یا زندان؟!             603

حقّ آزادى ماکو!؟     604

محروم از اختیار و اراده!             606

به یاد نریمان               608

انحلال مجلس بیستم                  609

مایه ریشخند               611

وحشت حکومت از فاتحه‌خوانى!               612

14 مرداد جشن مشروطیت         614

آزادى        616

به یاد شمشیرى           617

حادثه دانشگاه در اول بهمن  1340            619

مرگ مشروطیت        621

لافزن!        624

سوگ بزرگ             625

رسالت ملى                627

پیام دانشجو                629

اى قزل قلعه               630

مفاخره زندانى            632

نیرومندى    635

غرور ناشکستنى          636

روزه‌دارى شیر            637

مکتب جیره‌خوارى    638

زن خوب ـ زن بد       640

جاه‌طلبان سبکسر        642

چراغ بیت‌المال          643

درگذشت دکتر محمد مصدق   644

آریامهر (لقب شاه)    647

مرگ جهان‌پهلوان تختى            649

انتخابات حزبى           651

بنایان آزادى یا فراماسون‌ها        653

نامه‌نگاران تُنُک مایه                  655

سنت‌شکنان گمراه     656

موج نو یا پدیده‌اى از شعر نو چیست؟         658

جشن دوهزار و پانصد سال شاهنشاهى        660

زلزله قیر     663

بلاى تظاهر                 665

زنگ خطر                  667

غم‌خوارى بر واژه‌ها   669

درسى از مکتب حضرت على(ع)              671

تکلف‌هاى تقلیدى     673

کیفر شاه!    675

رادیو و تلویزیون ناساز               677

سازمان امنیّت             679

مبارزه مسلحانه، نه!     681

چیست فرهنگ؟        683

افراط در تفریح          685

ساواک      687

مجلس شورا (دفتر ساواک)       689

آبادى روستا = آبادى کشور       691

حزب رستاخیز            693

روشنفکران بى‌فرهنگ و بى‌وطن                694

امیر که بود؟               696

حکومت بدفرجام شاه                700

تهران، شهر پردود       703

آیین وطن‌دارى          704

دست ویرانگر مرموز                  707

هواى پاک ـ فضاى سبز             709

انقلاب شاه و مردم     711

به زندانى سیاسى         712

مستزاد درباره (اسدالله علم)        714

کارگر        716

پیام آزادى

مقدمه        721

سخنى درباره چاپ دوّم              730

آزادى هند                 731

فلسفه و شعر اقبال لاهورى         734

درود بر نهضت مراکش              738

سلام بر نهضت مصر   740

تجاوز استعمارگران    744

پیروزى مصر              747

استقلال کشور پاکان                  749

درود بر قیام الجزایر    752

در سوگ لومومبا       754

پیروزى الجزایر           758

مرگ نهرو                 760

نژادها برابرند و انسان‌ها برادر      762

بهار آزادى                 764

حقوق بشر                  766

پیام جهان سوم           768

جان انسان را چه بهاست؟           769

مرگ چومبه              771

فغان از جنگ             773

وحدت اسلامى          776

حریق مسجدالاقصى                  780

مرگ جمال عبدالناصر               782

آوارگان فلسطین        786

حماسه جنگ‌هاى ویتنام             788

پیکار پاکستان و هند   792

دریغ از صلح              794

راز حادثه در بنگال    796

رسم دادگرى             798

درگذشت قوام نکرومه              800

سخنى با انور سادات   802

یادى از آمریکاى لاتین              804

اشکى در ماتم پابلو نرودا شاعر ملّى شیلى                  806

عرب‌ها در راه پیروزى                808

تقواى سیاسى             812

دریغ از لبنان               816

غصبِ فلسطین یا ننگ زمان       819

نفرین به حکومت نژادپرست       822

آرزوهاى شاعر           823

نفرین بر جنگ            825

قیام خلق فلسطین        829

گروگان‌گیرى یا انسان‌ربایى       831

نفرت از بمب‌گذارى و تروریسم                833

تسخیر ماه   835

ماتم افغانستان             839

پیامى دیگر به سادات                 842

دفاع مقدّس یا نبرد میهنى           844

هواپیماربایى               847

آتشین غوغا                851

در مذمّت بمباران شیمیایى         854

به آزادشدگان از بند عراق         857

پیام به تاجیکستان       858

ننگ ملّت و آیین       860

سامان جهانى را یک نظم نوین باید             862

ز آمریکاى لاتین یاد باید کرد     864

حمله صدام به کویت                 869

آزادى نلسون ماندلا   872

فاجعه هیروشیما          874

حاصل هستى

بخش اول. سروده‌هاى میهنى

عشق الهى                  889

پیام به دولت ترکیه     893

چکامه آذربایجان      896

پیام به دلاوران ایران   899

حماسه و انتقاد            901

بهار آشتى                  903

نغمه ملّى    905

پیام به متفقین              907

طوفان روح                913

نجات آذربایجان        916

نواى هیرمند               920

انتقاد از «هانرى والاس» امریکایى               923

انتخابات مجلس شوراى ملى      927

انتخابات رسوا            929

حکومت خائنان         932

ملّت‌گرایى                 935

آزاد شدن خرمشهر    937

روزگار خونین           941

سوى ایران بازگرد      943

دورد به حقگزاران     946

سوگنامه ایرانمردان    948

شکایت      952

به جان دوست دارم من ایران زمین را         956

ملّیت          958

ارتش جانباز ایران      961

روز جنگ است         963

نظرافکن     965

حماسه ایران               967

اى هموطن…!             970

روزگار آینده             972

مهر ایران    974

سه سیاستمدار             977

به نام خداوند جان‌آفرین             979

به یاد ایران باش          980

بخش دوم. سروده‌هاى پراکنده از انواعِ موضوع

آفاق تفکر شاعر         985

درود به شهیدان          988

بیداد سرما                  990

نقش شاعر راستین       992

اعتیاد نامیمون             994

صید دل‌ها                  996

خدمت جاوید چیست؟              997

به شاعر ارجمند آقاى گونتر گراس            999

در آستانه هفتاد سالگى               1001

پایان کمونیسم در روسیه            1004

نام دوستى بهرام          1006

زلزله غرب                 1008

زن در خانواده            1009

قهر             1011

بایدها         1013

هرزه‌گُوین دستخوش درنده خویان            1015

شکرخند شادى          1017

اقتصاد ناسالم             1019

یاوه‌سرا       1021

پیام فردوسى               1023

سیل برخوار                1027

خزان ادب                  1030

به جوانان سرگشته      1031

تقدیم به بازیکنان تیم ملى فوتبال                1033

نان به نرخ روز…!        1035

شتاب زمان                 1037

اندرز به فرزند            1039

سپاسگزارى                1040

دادگسترى و قضاوت                 1042

بازگشت به میهن        1043

جشن سده                  1045

به نادرشاه افشار          1047

به یاد «اسماعیل سامانى»              1049

به‌مناسبت‌سالگرد درگذشت محمد مهریار                 1052

تضمین ملمّع شیخ اجل سعدى شیرازى       1053

عبرت کافى                1055

شعرواره فرش            1056

بخش سوم. گرامى‌داشت‌ها  مولوى       1063

فردوسى     1065

رودکى      1071

به زندانى ناى              1074

سعدى        1077

مرد تاریخ   1080

ارمغانى براى یونسکو                 1085

حکیم ملاهادى سبزوارى           1088

بهار            1090

درگذشت بهار «ملک‌الشعرا»     1092

آینه‌گردانى هنر          1094

روانشاد دکتر غلامحسین صدیقى               1096

فخر زمان   1098

قهرمان سخنورى        1099

از قبیله آزادگان دهر                  1102

سُغد سمرقند               1104

به حقیقت چو نکو در نگرى انسان بود        1106

جوینده مقصود          1108

معلم نستوه                 1110

اقبال لاهورى             1112

شهید راه آزادى         1115

بخش چهارم. سروده‌هاى توصیفى

فروردین طلیعه بهار    1119

ساز نسیم    1121

سفیر گلشن مینو         1122

دعوت گل‌ها              1124

بانگ باد     1125

کتاب مصوّر و مزیّن   1126

شادباش نوروز            1129

بهار            1133

مادر           1135

با هواپیما    1137

سرشک نوبهارى        1139

فروردین اصفهان        1141

هنر قلمدان                 1143

برف           1145

سیلى باد خزان…!        1147

اردیبهشت اصفهان     1150

شهر افسانه‌ها              1151

مقدم فروردین            1153

بهار سال  1377         1155

بهار            1157

همزاد انسان               1159

پیوست حاصل هستى

پیام خلیج فارس         1163

پاسخ دریاى مازندران به خلیج فارس         1166

بخش پنجم. دوبیتى‌هاى پیوسته و انواع دیگر

یاس بنفش                  1171

کوچه‌باغ‌هاى عشق     1172

اوراق سابق                 1173

دریاى مازندران         1175

گل مریم    1177

توبیخ تاریخ                1178

ناروَن بُن     1179

باد              1180

آن‌جا که…!                1182

شعله‌هاى بیداد            1183

وثاق شاعر درگذشته                  1186

فرار مغزها…!              1188

امید            1191

عبرت از رفتن رفتگان                1192

نبرد زندگى                1193

از زبان کودکان کشور               1194

درخت ناروَن             1195

گذشت مادر              1197

قطعه           1198

اقاقیا           1198

قلّه البرز     1199

کنار دریاچه لمان در ژنو            1200

سراى امید                  1203

پیام زرتشت                1205

فردوسى و داستان مرگ رستم    1208

بخش ششم. اشعار خانوادگى

به همسر مهربانم         1217

براى کودک یک‌ساله‌ام             1218

به دختر عزیزم پوران‌دخت          1219

تقدیم به مادرم           1220

به همسر عزیزم           1221

براى نواده کوچکم کیومرث نصیرى          1223

به شهریار آخرین فرزند دلبندم    1223

به نواده عزیزم سیاووش نصیرى   1224

به دکتر مهناز قزوینى                  1224

براى فرزند عزیزم دکتر جهانشاه                  1225

رباعى‌ها

قسمتى از رباعى‌ها      1226

بخش هفتم. سوگنامه‌ها و اندوه‌نامه‌ها

در سوگ پدرم مصطفى قلیخان برومند      1233

درگذشت سرتیپ ناصر مجلّلى                  1235

نخل سرسبز                 1236

درگذشت مادربزرگم                1237

در اندوه درگذشت خاله عزیز و…              1238

به یاد شهناز ناکام        1239

به پروین عزیز             1243

مرگ فریدون همسرِ شیرین        1244

مرگ برادر                1246

تسلیت به بانو فردوس امینى        1248

بیمارى برادرم             1252

به یاد دایى                  1255

به یاد عموزاده            1256

به مناسبت یکمین سال درگذشت مادرم     1257

بخش هشتم. قطعه‌ها

گذرى بر خانه پدرى                  1261

عرب گمگشته           1264

قطعه           1264

حقیقت       1265

آفرین‌گویى               1265

عفو عمومى               1266

قطعه           1267

تربیت         1267

گردونه حیات             1268

غیبت کردن                1268

عقل و اندیشه             1269

باغبان هنر   1269

قدردانى از هنرمند      1269

گل یخ       1270

آزادگى     1270

قطعه           1271

بَخیل          1272

درخت گردو             1272

خرزهره و گل سرخ    1273

متشاعر       1273

نکته عبرت‌انگیز          1274

نکته‌اى دیگر              1274

پیرى و جوانى             1274

درستى       1275

کدخدایى                  1275

چیستان       1275

از روزگار قدیم         1276

بینواى جوانمرد           1277

تیغ بُرّان      1277

پاس وطن   1278

شادباش      1279

غلط خواندن شعر       1279

گرسنگى    1280

بیدارى قانون              1280

یک درس اجتماعى   1281

مرغک دور از آشیان                 1281

شعر و علم                  1282

تنبیه جوانمردانه          1283

تعارفات بیجا              1284

قطعه           1284

سرآغاز دشمنى          1284

رسم شعار دادن          1285

وکیل تسخیرى            1285

دو صدراعظم             1286

نشیب و فراز               1287

هزل           1287

قطعه           1288

روزگار گذشته یا خواب و خیال                1288

زبان مادرى                1290

بخش نهم. مثنوى‌ها

زن             1295

پیشگفتار مثنوى به پیشگاه فردوسى             1297

به پیشگاه فردوسى      1299

شعر و موسیقى            1303

حکمران خیره‌سر        1307

چوب تعلیم                1308

مرگ یک پرنده        1309

بى‌اعتبارى جاه            1311

دریغا مادرم                1312

مرده‌پرستى                 1315

انحصارطلبى              1316

اتحاد و یگانگى         1316

دوست       1317

وزیر آبادگر               1318

چشمه دامغان             1319

پاسخ مردانه                1320

نخستین هوادار شعر «درى»         1321

یک زن خوب            1322

بخش دهم. دیدارى از زادگاه

دیدارى از زادگاهم   1327

راز پرواز

توحید        1345

ولادت پیامبر اکرم (ص)            1349

بعثت رسول اکرم (ص)              1354

بعثت رسول اکرم (ص)              1356

کعبه دلها على (ع)     1360

شب نوزدهم رمضان                  1362

زهراى اطهر (ع) سرور بانوان     1365

نهضت حسینى یا حماسه عاشورا                 1368

شام عاشورا                1382

حضرت امام جعفر صادق (ع)    1384

شب اسطوره‌ساز         1388

حضرت ابوالفضل عباس «ع»      1392

نماز چیست ستادن به درگه بارى                1396

در آستانه پیمبر اکرم (ص)         1398

دیدار خانه کعبه          1401

غار حرّا      1406

«بارگه قدس»             1418

عید سعید غدیر           1421

«درود به قیام حسین (ع)»            1424

سوى کعبه با شوق بشتابیم           1427

درسى از مکتب حضرت على (ع)             1433

سرچشمه مکارم         1434

رهبر اوتاد   1436

«درود به قیام موعود»                  1438

مناجات      1441

مثنوى اصفهان

اصفهان      1446

زنده‌رود     1448

پل خواجو                  1452

سى و سه پل               1453

خیابان چهارباغ           1454

مهمانسراى عباسى      1454

بازار           1455

سردر قیصریه              1455

میدان نقش جهان       1456

دوره بازگشت ادبى (نوزایى)     1458

مسجد شاه                  1458

عالى قاپو   1460

مسجد شیخ لطف‌الله   1462

مسجد جامع               1464

کاخ چلستون              1466

بیشه‌هاى ناژوان          1467

کوه صُفه    1468

کهن‌دژ       1468

هشت بهشت              1469

خطاب به اصفهانى      1470

آذین سخن

ستایش پروردگار       1477

من کیم قوم بلوچستانیم              1479

«درود به کردان»         1481

«جوانا بدان»               1482

«دادگسترى»               1483

«هشدار به امارات»     1484

«به مناسبت 14 امرداد»                1486

«مفاخره خوزستان»     1487

«وطن»        1489

«نسیم نوبهارى»           1490

زلزله بم      1491

«جهان پرآشوب»        1492

«ایرانى آذرى»            1494

زلزله ژاپن                  1495

«حمیت سردار دیلم»   1496

«جشن مهرگان»          1498

«همنشینان مَحرم»        1499

«غزلى قصیده مانند»   1500

«رباعى»      1502

«گستره فرهنگ ایران»                1503

«آذرى ترک نیست آذرى است»                1505

جنایت طالبان             1506

درباره فجایع روس و انگلیس     1507

«قصیده‌واره»              1508

«کوروش»                  1509

«آه‌هاى من»               1511

«سخن‌هاى نکته‌دار»    1512

نگهبان مرز                 1513

آفرین قیام                  1514

تضمین غزل خواجه حافظ شیرازى             1515

«به مجاهد پیر»            1516

«قوم بختیارى»            1519

«قطعه قصیده مانند»    1520

«نیاز»          1520

قطعه‌ها و دوبیتى‌هاى پیوسته

«به یاد مادرم»             1522

«قطعه»        1522

«اردیبهشت»               1523

«فقر و بیمارى»            1523

«قطعه»        1524

«قطعه»        1525

«از خاطرات جوانى»   1525

«فقر و بدبختى»           1526

«کلیه‌فروش»               1528

واعظ بى‌عمل             1529

کارگاه خوشنویس‌زاده نگارگر هنرمند      1529

«قطعه»        1530

«رجال قادر»               1531

خدمت بى‌مزد و منت                 1531

«یک یادگار میراثى»                  1531

«قومیت‌هاى ایرانى»    1533

«سکّه شکسته»            1534

«مصاحبه با گل خطمى»              1535

براى آقاى محمدحسین عطار     1537

«در نظم کردن دعاى جوشن کبیر»              1537

قطعه           1537

«غنچه‌هاى ایران»        1540

«یاد دارى»                  1541

مثنوى‌ها

بهترین آهنگ             1543

«خاطرات»                  1543

ایران و فرهنگش        1548

براى پرستار دوران کودکى‌ام     1550

زیر تصویر یک مرد بزرگ «مصدق»          1551

«تعصب»     1552

«پیامى به دریاى مازندران»          1553

سرگذشت یزدگرد سوم             1555

مبارکباد نوروز           1560

فردوسى     1562

خشونت     1566

مرگ دیوانسالارى خوشنام        1567

غم زاینده‌رود             1571

نفرین به انگلیس!        1572

شعرواره     1572

شعرواره     1573

نوروز باستان               1574

در سوگ دکتر مهردخت برومند                1576

دریاچه غمین              1577

کوه‌هاى کشورم         1578

زبان نغمه    1580

فهرست الفبایى سطر اول شعرها                  1583

پیشگفتار

 

 

 

 

چون شرح حال مفصّل این‌جانب در پیشگفتار کتاب سرود رهایى آمده است در این‌جا به نحو مختصرتر چند صفحه نگارش مى‌یابد. نام من عبدالعلى و نام خانوادگى‌ام برومند است که چون تخلص شعرى «ادیب» با نام خانوادگى پیوند یافته به ادیب برومند شهرت پیدا کرده‌ام نام پدرم مصطفى قلیخان و نام مادرم رباب غفاردخت است که با هم دایى‌زاده و عمه‌زاده بودند. زادگاه من شهر گز از شهرستان برخوار و میمه واقع در بخش شمالى اصفهان است که در روزگار کودکى من قصبه‌اى بزرگ و تاریخى و کهن بود و اکنون به‌صورت شهر درآمده است. شغل نیاکان ملکدارى و کشتورزى بوده و از خانواده‌هاى بزرگ و دیرینه سال و متعیّن اصفهان و شهرستان برخوار بوده‌اندتولد نگارنده در شهر گز اتفاق افتاده و به حکم آن‌چه در پشت یک جلد قرآن کریم رکن‌الملکىِ) خانوادگى به‌وسیله عمومى پدرم مرحوم «محمد رحیم‌خان» نوشته شده در بیست و یکم خرداد (جوزا) 1303 بوده است ولى در شناسنامه 1300 بدون ذکر روز و ماه است. آغاز تحصیلات بنده تا سال دوم در نزد معلم سرخانه به نام «ملاقنبر» و دبستان «انورى» گز به مدیریت روانشاد «محمدباقر انوارى» انجام یافت. دو سه ماه هم در مدرسه «قدسیه» اصفهان به مدیریت «میرزا عبدالحسین خوشنویس قدسى» کلاس دوم را تمام کردم و در سال سوم ابتدایى در دبیرستان «فرهنگ» که مدیرش مرحوم «مجید میراحمدى» از پیشکسوتان فرهنگ اصفهان بود مشغول تحصیل شدم و این در سال 1311 شمسى بود.

زبان فرانسه را از دوران کودکى نزد پدرم فرا گرفتم و در دبیرستان در این قسمت شاگرد ممتاز بودم. پس از گرفتن سیکل سه سال اول متوسطه که امتحانات‌اش نهایى بود در دبیرستان صارمیه اصفهان که در خیابان چهارباغ پایین واقع و مدیرش شادروان «منصور منصورى» و ناظم‌اش مرحوم «عجمى» بود نام‌نویسى کردم.

در سال چهارم و پنجم متوسطه درس‌هایى ادبى و طبیعى و ریاضى با هم بود و امتحانات‌اش نهایى و دشوار و سؤالات امتحانى از تهران مى‌آمد. من چون ذوق ریاضى نداشتم و در این قسمت ضعیف بودم جزوِ تجدیدى‌ها شدم و این موضوع برایم که در دوره تحصیل همواره شاگرد مبرّزى بودم گران آمد. از این رو ناچار سه ماه تعطیل تابستانى را نزدِ یکى از شاگردان کلاس بالاتر که ریاضیات خوب مى‌دانست به تقویت درس ریاضى پرداختم و در شهریور آن سال موفق به گرفتن پروانه قبولى از سال پنجم متوسطه شدم. در سال ششم که شعبه‌بندى مى‌شد در همان دبیرستان که تغییر محل داده و به مدیریت مرحوم «پرورنده» اداره مى‌شد باقى ماندم و در رشته ادبى درس خوانده، در خردادماه دیپلم گرفتم.

سال ششم ادبى براى من نشاط‌انگیز و خاطره‌پرور بود زیرا از سال‌هاى نخستین عشق و علاقه فراوانى به ادبیات داشتم و در کلاس ششم سروکارم تنها با درس‌هاى ادبى بود و افزون بر کتاب‌هاى کلاسى از کتب ادبى کتابخانه دبیرستان و شهردارى اصفهان نیز بهره‌یابى مى‌کردم. از اشعارِ استادان پیشین به خواندن شاهنامه فردوسى، کلیات سعدى، دیوان حافظ، و مثنوى مولوى مشتاق بودم و از معاصران به خواندن آثار ادیب الممالک فراهانى، ملک‌الشعراى بهار، ایرج میرزا، فرخى، عارف و عشقى مى‌پرداختم.

دلبستگى بسیارم به ادبیات فارسى از همان وقت ذوق سخن‌سرایى را در من برانگیخت و اشعارى مى‌سرودم که عیبى نداشت و گاه در روزنامه‌هاى عرفان و اخگر متشر مى‌شد. در نثر و انشا هم تمرین زیاد داشتم و گاهى مقاله‌هایم در روزنامه‌ها چاپ مى‌شد.

در مهرماه 1321 در کنکور دانشکده حقوق پذیرفته شدم و در سال 1324 موفق به گرفتن پروانه لیسانس در رشته قضایى گردیدم. در ضمن سال‌هایى که در دانشکده مشغول تحصیل بودم، به مطالعات ادبى ادامه دادم و بسیارى از متون نظم و نثر را چندین بار به دقت خواندم و پایه و مایه فارسى دانى خود را نیرو بخشیدم خاصه این‌که از صرف و نحوِ زبان عربى هم غافل نبودم و انبوهى از واژه‌هاى فارسى و تازى را به خاطر مى‌سپردم.

چون در آن هنگام فاجعه سوم شهریور ماه سال 1320 کشور ما را به اشغال متفقین (روس و انگلیس و امریکا) درآورده و عواطف میهنى و احساسات ملى ایرانیان را جریحه‌دار ساخته بود اشعار این بنده، جنبه انتقادى و سیاسى و میهنى به خود گرفت و چون مطبوعات، آزاد بود بى‌پروا در روزنامه‌هاى اصفهان و تهران و برخى از شهرستان‌ها منتشر مى‌گردید. سرودن اشعار ملى و سیاسى به تدریج مرا به عرصه سیاست کشانید و از آن تاریخ تا این زمان که نزدیک شصت سال است از ادبیات و سیاست دست نکشیده‌ام و این نه به منظور دستیابى به مقامات و مناصب مهم بوده بلکه صرفآ به جهت علاقه به داشتن هدف‌هاى ملى و وطنى و اعتقاد به لزوم وجود جمعیت‌ها و احزاب براى تحصیل آزادى و تحقق حکومت مردم‌سالارى بوده است. به همین جهت از بسیارى از مقام‌ها و منصب‌ها که برایم به آسانى پیش آمده چشم پوشیده‌ام و به پذیرفتن هیچ شغل مهم دولتى تن درنداده و تنها به شغل آزاد وکالت دادگسترى روى آورده‌ام. آن هم در حد متعادل و معقول نه براى ثروت‌اندوزى، بلکه به جهت گذران معاش.

در مسیر مبارزات سیاسى افزون بر احتراز از نزدیک شدن به مراکز قدرت و نپذیرفتن هیچ مقام دولتى از همکارى با رسانه‌هاى گروهى نیز مانند رادیو و تلویزیون بر عکس بسیارى از شاعران و نویسندگان احتراز داشته و نخواسته‌ام از این وسیله‌ها که در دست
دولت‌ها بوده شهرت ادبى کسب کنم. اشتهار ادبى آن‌چه در خارج و داخل کشور به‌دست آورده‌ام طبیعى و بدون استفاده از این‌گونه دستاویزها بوده است.

****

این کتاب که نام‌اش حاصل هستى است هفتمین اثر شعرى نگارنده است که به دست خوانندگان محترم مى‌رسد و آثار دیگرم که به چاپ رسیده عبارت است از :

1ـ ناله‌هاى وطن در 130 صفحه مشتمل بر قسمت‌هایى از نظم و نثر این جانب است که از 18 سالگى تا 20 سالگى در انتقاد از اوضاع کشور و اشغال ایران و خرده‌گیرى از حکومت بیست ساله دیکتاتورى سروده شد، و در سال 1324 شمسى در اصفهان به چاپ رسیده است.

2ـ پیام آزادى کتابى است شامل اشعارى که در حمایت از کشورهاى محروم و استعمار زده آسیایى و افریقایى و امریکاى لاتین و گرامى داشت سرکردگان استقلال و آزادى کشورها و مخالفت با جنگ و خشونت و هوادارى از صلح و حقوق بشر سروده‌ام و در سال 1357 منتشر شده است.

3ـ درد آشنا قسمتى از غزل‌هاى سراینده است که برخى عارفانه و بیشتر عاشقانه و گاهى سیاسى است و چاپ نخستین آن در سال 1362 به وسیله «نشر هنر» و چاپ سوم در 1378 با افزوده‌هایى در 300 صفحه و با پیشگفتارى به قلم نگارنده به همت «نشر دانش» انتشار یافته است.

4ـ سرود رهایى، در 580 صفحه مشتمل بر اشعارى است که در حمایت و پشتیبانى از نهضت ملى و جبهه ملى ایران در «ملى کردن صنعت نفت» و پیامدهاى آن از سال 1328 تا 1356 سروده‌ام و مبتنى‌ست بر مبارزه با سیاست استعمارى و استبداد شاه و کودتاى 28 مرداد که در سال 1367 به وسیله نشر «پیک دانش» انتشار پیدا کرده است.

در این کتاب براى هر شعر، جنبه تاریخى آن و انگیزه سرودن‌اش به نثر نوشته شده و از این رو جنبه (تاریخی‌ـادبى) دارد و کارنامه نهضت ملى ایران در مبارزه با سیاست استعمارى و استبداد به حساب مى‌آید.

5ـ راز پرواز، مجموعه اشعار مذهبى این بنده است که همسرم گردآورى کرده و در 140 صفحه به قطع رقعى به چاپ رسانده است. شعرهاى این کتاب حماسه‌هاى مذهبى است درباره پیشوایان دین اسلام و مذهب شیعه.

6ـ مثنوى اصفهان، توصیفى از زیبایى‌هاى طبیعى و عمارات تاریخى و مساجد آن شهر است و داراى جنبه هنرى، عرفانى، تاریخى، و جامعه‌شناسى است که در سال 1378 در 68 صفحه به زیور طبع آراسته شده است.

7ـ پژواک ادب گزیده‌اى از چهار کتاب سرود رهایى، پیام آزادى، حاصل هستى و گل‌هاى موسمى است.

کتابى که اینک به خوانندگان محترم تقدیم مى‌شود در بردارنده اشعار زیر است که تاکنون به شکل کتاب چاپ نشده است :

1ـ اشعار سیاسى و میهنى

2ـ گرامیداشت‌ها از استادان علم و ادب و سیاست

3ـ پراکنده‌ها مشتمل بر انواع گوناگون از قصیده و دوبیتى‌هاى پیوسته و مثنوى و رباعى در موضوع‌هاى مختلف

4ـ اشعار توصیفى درباره تجلیّات طبیعت و آثار هنرى

5ـ قطعه‌ها

6ـ غزل‌هاى چاپ نشده در دیوان درد آشنا

7ـ اشعار خانوادگى

8ـ سوگیادهاى خانوادگى

9ـ دیدارى از زادگاه

دیوان‌هاى دیگرى نیز مانند «اخوانیات» و غیره دارم که در حال تدوین است و ان‌شاءالله پس از این کتاب منتشر مى‌شود.

فعالیت‌هاى ادبى این‌جانب افزون بر شعر و نثر در کارهاى تحقیقى هم سهمى دارد و از آن جمله است :

1ـ تصحیح دیوان «خواجه حافظ شیرازى» به وسیله مقابله چاپ‌هاى روانشادان «قزوینى ـ غنى» و «دکتر خانلرى» با نسخه خطى پیرحسین کاتب مورخ 873 (چاپ پاژنگ / 1368)

2ـ تصحیح خردنامه اثر «ابوالفضل یوسف‌بن على مستوفى» چاپ انجمن آثار ملى (1347)

3ـ کتاب (هنر قلمدان) در 220 صفحه. چاپ وحید (1364)

4ـ تصحیح (داستان سیاووش و رفتن گیو به ترکستان از شاهنامه فردوسى) چاپ نشر دانش (1378)

5ـ اقدام براى چاپ افست و مقدمه‌نگارى بر نسخه مصور موجود در مجموعه شخصى (تاریخ جهانگشاى نادرى) به سرمایه و کوشش انتشارات نگار (1370)

6ـ به (پیشگاه فردوسى) مجموعه‌اى از سخنرانى‌ها و اشعار سراینده درباره فردوسى که به وسیله نشر شباویز در شهریورماه 1380 منتشر شده است.

7ـ تصحیح تذکره «خلاصه الاشعار تقى‌الدین کاشانى» بخش معاصران در زیر چاپ است به‌وسیله نشر آیینه میراث مکتوب است (1380)

8ـ تصحیح داستان رستم و اسفندیار و هفت خان اسفندیار در شرف انتشار است (1380) به وسیله نشر عرفان.

9ـ اقدام براى چاپ افست و مقدمه نگارى بر «دیوان خواجه حافظ» منسوب به «خط میرعماد» موجود در مجموعه شخصى به سرمایه و کوشش انتشارات نگاه (1369)

10ـ مجموعه‌اى از مقالات که در مرحله تنظیم و حروف‌چینى است به‌نام طراز سخن.

11ـ طراز سخن مجموعه مقالات گوناگون ادبى، هنرى و سیاسى است.

12ـ تصحیح کتاب کاشان از کتاب معاصرین تقى‌الدین کاشانى است.

13ـ تصحیح کتاب اصفهان از کتاب معاصرین تقى‌الدین کاشانى است.

14ـ تصحیح کتاب خراسان از کتاب معاصرین تقى‌الدین کاشانى است (زیر چاپ).

****

سبک من در شعر نئوکلاسیک است به این توضیح که ظرف و وزن اشعارم همان وزن‌هاى پیشین است ولى با زبان ادبى امروز و تغییراتى در شکل و ترادف قافیه‌ها و مطالب نو و بى‌سابقه در ادبیات کلاسیک و تصویرسازى‌ها و مضمون‌بندى‌هاى جدید و به‌کارگیرى پاره‌اى از واژه‌هاى امروزى و اصیل که به عقیده نگارنده، بسیارى از استادان ادب نیز، نوگرایى را در شعر، در همین زمینه ارزیابى کرده‌اند.

این سبک سخن‌سرایى ادبیاتى است که در شعر و نثر از صدر مشروطه آغاز شد و هماهنگ با تغییرات سیاسى و ادارى، پایه‌گذار بسیارى از دگرگونى‌هاى فرهنگى و سیاسى و اجتماعى در مسیر پیشرفت‌ها گردید ولى در این رهگذار، بر اثر کودتاى 1299 و آغاز دیکتاتورى پهلوى به تدریج دچار رکود و ایستایى گردید و دنباله نیافت تا این‌که پس از شهریور ماه 1320 (ه .ش) و درخشش انوار آزادى در کشور دوباره به جریان افتاد و در مسیر تکامل خود آثار نیک به بار آورد و براى بسى از اصلاحات اجتماعى و تحرّکات سیاسى و به‌طور کلى اعتلاى شعر زمینه‌سازى کرد.

اساسآ شعر سیاسى و ورودش در اجتماعیات و گرفتارى‌هاى روزمرّه و رخدادهاى مهم و درگیرى‌هاى زندگىِ مردم و انتقاد از روش‌هاى حکومت و اجتماع و ترقى‌خواهى براى ملّت بى‌سابقه و توجه به حقوق صنوف مختلف و اوضاع خارج از کشور در قضایاى بین‌المللى، در ادبیات فارسى نوظهور است و استادان پیشین به این‌گونه موضوع‌ها رویکردى نداشته‌اند و این از ویژگى‌هاى زمان ماست که مصداق تازه‌گویى و نوسرایى است.

قالب‌هاى شعر اصیل به منزله ظروف مرصّع و زیبایى است که محتواى تازه و مطلوب و سودمند را باید در آن ریخت. این ظروف را به یک‌سو نهادن و از ظرف‌هاى نازیبا و بى‌قواره استفاده کردن تنزل است و خردمندانه نیست. حساب محتواى بى‌ظرف دیگر روشن است و نیاز به بحث ندارد. نه محتواى مفهوم نه ظرف مشخّص هم نورٌ على نور.

آن‌چه لازم است گفته شود این است که در دوران ما، اوضاع و احوال شعر دچار هرج و مرج بى‌سابقه‌اى شده است. از یک‌سو دوران ترقى شعر از لحاظ پرهیز از
مدیحه‌سرایى درباره صاحبان قدرت و ثروت و توجه به مطالب نو و امروزى و علاقه به سعادت و ترقى کشور و احترام به آزادى ملّت موضوعى‌ست که در شعر برخى از شاعران امروز تجلى کرده و مقام اجتماعى شعر را بالاتر برده است و از سوى دیگر انحطاط فراگیرى گریبان شعر را گرفته، آن را به نثر مبهم و مغلوط تبدیل کرده و از حلیه وزن و قافیه و مفهوم و زیورهاى ادبى و ریزه‌کارى‌هاى استادانه عارى ساخته و آن را به شیوه دوران‌هاى سرایندگىِ در نخستینه اعصار واپس برده است.

امروز دیگر با زور تبلیغات در رسانه‌ها و دسته‌بندى‌هاى مرموز، مرز بین نظم و نثر از میان رفته است و هر نثر خارج از قاعده دستورى و معناى مشخص و روشنى که به شکل عمودى زیر هم نوشته شود «شعر امروز» نامیده مى‌شود و معلوم نیست چرا شعر امروز باید تن به چنین تنزلى داده باشد.

قیام دسته‌جمعى بر ضد شعر واقعى و اصیل به قدرى بالا گرفته که جماعتى به عنوان نوپرداز دست به دست هم داده طرح هر شعر اصیلى را از معاصران رد مى‌کنند و آن را از دایره احتساب بیرون مى‌افکنند. تنها چند نفر را به عنوان شاعر امروز در مجله‌ها و روزنامه‌ها و کتاب‌هاى مربوط به ادبیات معاصر نام مى‌برند و حق شاعران بزرگى را که درین عصر از جهات گوناگون پایه و مایه شعر را بالا برده‌اند گستاخانه تضییع مى‌کنند. هرچند این کوششى بیهوده و گذراست.

آیا این یک سیاست تخریبى براى تنها مایه مفاخرت ایران در جهان یعنى «شعر پارسى» نیست و آیا ذهن هر فرد ادب‌دوست و آگاه از فخامت ادب ایران را متوجه یک منبع رازناک ویرانگر نمى‌کند.

اگر همه عوامل را به کنار گذاریم آیا این دشمنى با ادب و شعر اصیل ایرانى را مى‌توان ساده و بى‌انگیزه‌هاى خاص انگاشت؟

اصولا اهمیت شعر در این است که تفهیم و تفاهم و تأثیر و تأثّر را در افراد کشور به نحو شایسته و دلنشینى که به حافظه سپردن‌اش آسان باشد و سالیان دراز از بین نرود ایجاد کند و به این وسیله آنان را در عواطف و احساسات و توجه به معنویات به همدلى
و آشنایى روحى سوق دهد. چنان‌که اشعار حافظ و سعدى و فردوسى و دیگران در سرتاسر ایران خواننده دارد و مفهوم آن اشعار بین اقوام متنوع ایرانى که زبان مشترک‌شان پارسى درى است وحدت و هم‌دلى و هم‌داستانى و تربیت اجتماعى به‌وجود آورده است.

حالا باید دید سخنانى که کلمات‌اش ربط معنایى و وزن عروضى ندارد و خود گوینده هم نمى‌داند چه مى‌خواهد بگوید چگونه مى‌تواند در بین افراد جامعه ایجاد همبستگى و هم‌آهنگى کند؟

تا چهل پنجاه سال پیش نثر بر چند قسم بوده است :

1ـ نثر سیاسى و اجتماعى یا مقاله‌نویسى که شیوه روزنامه‌نگاران و سیاست‌مداران بوده است.

2ـ نثر تحقیقى که سیاق پژوهشگران در موضوع تحقیق‌شان به شمار مى‌رفته است.

3ـ نثر داستانى که شیوه داستان‌سرایان بوده است.

4ـ نثر مکاتباتى که در نامه‌نگارى بین دوستان یا مسائل ادارى در ادارات به‌کار مى‌رفته است.

5ـ نثر ادبى یا شاعرانه که در وصف مناظر و ذکر حالات عاشقانه و هر گونه مطالب احساسى نوشته مى‌شده است.

6ـ نثر عامیانه که خالى از لطایف ادبى بوده و گاهى به شیوه گفت و شنود عادى در لهجه‌هاى گوناگون نگارش مى‌یافته و اکثر صبغه طنز هم به خود مى‌گرفته است.

بسیارى از عبارات گلستان سعدى و مقامات حمیدى و مناجات خواجه‌عبدالله انصارى و نامه‌نگارى‌هاى قائم مقام و برخى دیگر از ادیبان و نویسندگان به کمک سجع و استخدام واژه‌هاى احساس‌برانگیز موزونیت پیدا کرده یا خیال‌انگیز و دربردارنده احساسات عاطفى شده ولى هیچ‌گاه شعر تلقى نگردیده و دست بالا، نثرى شاعرانه قلمداد شده است. حالا چطور پس از قرن‌هاى متمادى قواعد کلى مى‌تواند به هم خورد و به وسیله تنى چند نثر جاى شعر را بگیرد. آن هم نثرى نامفهوم و غلط!

علت رواج یافتن این‌گونه نثرها به نام شعر که گاهى از آن‌ها در عین بى‌وزنى در چند عبارت پشتِ سر هم یکى از عبارات به‌طور ناگهانى وزن پیدا مى‌کند، کم‌سوادى در آموختن زبان فارسى است که عمومیت یافته و آسان‌گویى و آسان‌خوانى و آشنا نبودن با لغت‌هاى معمولى زبان و سخنان فاخر موجبِ بیگانگى با وزن‌هاى شعر قرار گرفته است.بنده تغییر مفهوم شعر و حذف وزن را در شعر نمى‌پسندم و نمى‌پذیرم و تنزّل دادن شعر را از این جهت گناهى نابخشودنى در شرع ادب فارسى مى‌دانم ولى هرگاه وزن رعایت شود و در مقصود گوینده احساس و پیامى نهفته باشد آن را به عنوان (شعرواره) یا نوعى از سخن پارسى، قابل پذیرش و استماع مى‌دانم و نمونه‌اى چند از آن را خود سروده و در این کتاب آورده‌ام.در هر حال نگارنده بنا به وظیفه و به حکم رسالتى که در خود احساس کرده‌ام، حفظ و نگهبانى شعر اصیل و استخواندار فارسى را که بزرگ‌ترین میراث ملى ماست و یادگار هزار و یکصد سال کوشش و آزمایش استادان گذشته است بر خود فرض مى‌دانم و پاسدارى از کاخ کیوان شکوه ادب فارسى را که پناهگاه ملّیت و بنگاه افتخارات قومى ایرانى است واجب مى‌شمارم.در اداى این وظیفه ملى و میهنى، اعتنایى به اقبال یا عدم اقبال پیر و جوان در سخنان و اشعارم نداشته و ندارم و به حکم تکلیف وجدانى و تاریخى شعر را از دایره اصالت بیرون نبرده، به دست نسل‌هاى آینده و داورى تاریخ و صرافى روزگار، سپرده‌ام زیرا گذشت روزگاران بهترین داور براى سنجش و ارجگذارى اشعار بلندپایه است و تاریخ ادبیات ما بارها این حقیقت و واقعیت را نشان داده و مسلم است که آفرینه‌گویى‌هاى فصلى و گرم‌بازارى‌هاى زمانى را که با بند و بست‌هاى مبتذل آلوده است. اعتبارى نیست.

****

یک مورد از گزارش شرح حال که لازم به نظر مى‌رسد معرفى افکار و نظریات و آرمان‌هاى گوینده است که خوانندگان به آن علاقه دارند. گرچه این جنبه‌ها در طى خواندن آثار. در متن کتاب براى خواننده روشن مى‌شود ولى ذکر آن شاید در این‌جا هم بى‌مناسبت نباشد. از این رو باید بگویم که :

1ـ این‌جانب فردى ملّى‌گرا و سخت پایبند به دل‌بستگى‌هاى میهنى و ملى هستم به این معنا که از جان و دل مشتاق استقلال و آزادى و تمامیت میهنم ایران و سربلندى و خوشبختى و بهروزى براى همه ایرانیان هستم و براى چنین دستاوردى مدت شصت سال است که در این راه قدمآ و قلمآ کوشا و پویا بوده‌ام. خدا را سپاس مى‌گویم که در طریق مبارزه براى پیشبردِ این مقصود، هرچند زیان‌هاى بى‌کرانى از جهات مختلف متحمل شده‌ام ولى از مسیر خود منحرف نگشته و با عوض کردن راه و رسم خود زیر بارِ صاحبان قدرت نرفته‌ام و داوطلب مشاغل و مقامات مهم دیوانى نبوده بلکه این‌گونه پیشنهادها را رد کرده‌ام.بارى ازین جهت که همواره در طریق پاسدارى از آزادى و سرافرازى ملّت و استقلال و حمایت از فرهنگ ملى میهنم کوشیده‌ام و بیشترین قسمت اشعارم درین زمینه‌هاست مردم حق‌شناس جامعه مرا به عنوان پرافتخار (شاعر ملى) مفتخر کرده‌اند و این مقام مرا از هرگونه جاه‌طلبى بى‌نیاز ساخته است. و امّا از این جهت که ملّى‌گرا هستم، به دین و مذهبم که سهم بزرگى در تکوین ملّیت من دارد وابسته‌ام و دلیل آن اشعار مذهبى حماسى‌ست که از روى کمال عقیدت براى پیشوایان دینى سروده‌ام و در کتاب «راز پرواز» چاپ و منتشر شده است. حقیر، هم باستان‌گرا و دوستار ایران قدیم و هویّت دیرینه سال این کشور کهنسال و آداب و رسوم و تاریخ و روایات و اساطیر آنم و هم به فرهنگ ملى بعد از اسلام و ویژگى‌هاى این دوران پرافتخار و علم و حکمت و عرفان و ادب این عصر عشق مى‌ورزم. با این دیدگاه است که هر فرد مدعى ملى‌گرایى را که تنها به یکى از این دو علاقه‌مند باشد ملى‌گراى واقعى و ایرانى تمام‌عیار نمى‌شناسم. دقیقه دیگرى که شایان ذکر است این است که ملى‌گرایى ما دفاع از تمامیت کشور و طرد متجاوزان به حقوق ملى ایرانیان و مبارزه با آن‌هاست و مبتنى بر فکر تجاوز به مرزهاى دیگران و نادیده گرفتن علایق میهنى ملّت‌هاى دیگر نیست بلکه من دلبستگى به سعادت و آرامش و سلامت جوامع دیگر را نیز لازمه ملى‌گرایى مى‌شمارم زیرا همان‌گونه که به ملّت خود علاقه‌مندم به ملل غیرمتجاوز دیگر نیز محبت قلبى دارم. به این سبب است که مطالب یکى از کتاب‌هاى من به نام پیام آزادى سراسر حمایت از کشورهاى محروم و استعمار زده و ستمدیده آسیا و افریقا و امریکاى لاتین است و طالب آزادى‌شان از قید و بند استعمار و بندگى بیگانگان بوده و هستم. از ویژگى‌هاى دیگر من طبیعت‌گرایى و دلدادگى به مظاهر زیبایى و جمال است؛ از این رو به مناظر طبیعى و باغ و صحرا و گل‌هاى رنگارنگ و گیاهان زیباى خودرو و درختستان‌هاى شکوهمند و چهره زیباى خوبرویان و تجلیات دل‌انگیز بهار عشق مى‌ورزم و این طبیعت‌گرایى همواره پرتو عرفان را در دل و جان من تابان و فروزان مى‌گرداند. پس چنین است که بخشى از این کتاب به توصیف مظاهر طبیعت و تعریف بهار و خزان اختصاص دارد. همین خصلت مهرپرورى نسبت به جمال طبیعت مرا به دلدادگى نسبت به پدیده‌هاى زیباى هنرى که ساخته دست بشر است نیز واداشته و به هنرهاى تزیینى، به‌ویژه کارهاى ایرانى سخت دلباخته گردانیده است. چنانکه گردآورى این‌گونه آثار پیوسته از سرگرمى‌هاى دلپذیر و تفریحات سالم من بوده و هست و مایه بسى از آگاهى‌هاى هنرى نیز گردیده است. البته پیشرفت در خوشنویسى هم شوق این کار را در حقیر دامن زده است. مطلبى که در پایان این مقال لازم است گفته شود این است که پاره‌اى از افراد خام‌اندیش در تعریف برخى از شاعران و نویسندگان مى‌نویسند که وى به طرز فکر مشخص و دار و دسته معینى از نحله‌هاى سیاسى و اجتماعى وابستگى نداشته و تنها حرف‌هاى خودش را به گونه تک‌نفرى مى‌زده است. این تعریف در کشورى مثل کشور ما که در تلاش تحصیل آزادى و حفظ استقلال است و در معرض سلطه‌جویى قدرتمندان و زورمدارانِ داخلى و خارجى است، بى‌طرف بودن شخص در سیاست و تکروى و عدم انقیاد به راه و رسم مشخص و نداشتن خط‌مشىِ فکرى مُعین مدحى شبیه به ذم است زیرا در این صورت شخصى معرفى مى‌شود، بى‌طرز تفکر خاص و بى‌اعتنا به جریان قضایا و حوادث جارى و سازشکار و بى‌قید در ایجاد روابط و به اصطلاح نان‌خورنده به نرخ روز و بدیهى‌ست که چنین اوصافى براى یک شاعر و نویسنده که در کوچه‌هاى سنگلاخ و پیچاپیچ سیاست و گرفتارى‌هاى اجتماعى با قیافه مشخص باید راهگشا و نظریه‌پرداز و داراى مَسلکى شناخته شده باشد حسنى نیست بلکه کمبودى درخور خرده‌گیرى است و مى‌دانیم که شاعران بزرگ پیوسته در راه و روش‌هاى فلسفى و اخلاقى و فرهنگى و پاره‌اى از نقّادى‌ها اهل مبارزه بوده‌اند. در دنیاى امروز صداى فرد، براى پیشبرد آرمان‌هاى اجتماعى به جایى نمى‌رسد بلکه هماهنگى صمیمانه عده‌اى متفق در عقاید و افکار بلند اصلاح‌طلبانه و آزادى‌خواهانه است که مى‌تواند سهمى از وام‌هاى ملى افراد را به ملّت و کشور پرداخت نماید یا دست‌کم بنیادى شود براى ارائه طریق خدمتگزارىِ عملى به دیگران در زمانى مناسب‌تر. گرچه در نظر نبود که این پیشگفتار به‌درازا کشد ولى در عمل چنین نشد و از خوانندگان درخواست مى‌کنم که به دیده اغماض بنگرند

            عبدالعلى ادیب برومند

            تهران ـ خردادماه  1380

 

 

 

.

اطلاعات بیشتر

ابعاد 24 × 17 cm
نوع جلد

نوبت چاپ

قطع

موضوع

سال چاپ

تعداد مجلد

پدیدآورندگان

تعداد صفحه

1616

شابک

978-964-351-751-9

وزن

2.521

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “مجموعه اشعار ادیب برومند”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.