(021) 66480377-66975711

مجموعه اشعار ادیب برومند

45,000تومان

عبدالعلى اديب برومند

از ويژگى‌هاى ديگر من طبيعت‌گرايى و دلدادگى به مظاهر زيبايى و جمال است؛ از اين رو به مناظر طبيعى و باغ و صحرا و گل‌هاى رنگارنگ و گياهان زيباى خودرو و درختستان‌هاى شكوهمند و چهره زيباى خوبرويان و تجليات دل‌انگيز بهار عشق مى‌ورزم و اين طبيعت‌گرايى همواره پرتو عرفان را در دل و جان من تابان و فروزان مى‌گرداند. پس چنين است كه بخشى از اين كتاب به توصيف مظاهر طبيعت و تعريف بهار و خزان اختصاص دارد. همين خصلت مهرپرورى نسبت به جمال طبيعت مرا به دلدادگى نسبت به پديده‌هاى زيباى هنرى كه ساخته دست بشر است نيز واداشته و به هنرهاى تزيينى، به‌ويژه كارهاى ايرانى سخت دلباخته گردانيده است. چنانكه گردآورى اين‌گونه آثار پيوسته از سرگرمى‌هاى دلپذير و تفريحات سالم من بوده و هست و مايه بسى از آگاهى‌هاى هنرى نيز گرديده است. البته پيشرفت در خوشنويسى هم شوق اين كار را در حقير دامن زده است.

در انبار موجود نمی باشد

توضیحات

گزیده ای از مجموعه اشعار ادیببرومند

هان و هان بنگر در آن بالا که هست

حجره ای با شیشه ای رنگ رنگ

این اتاق کهنه ی نقشینه طاق

گپ بری گشته به اسلوبی قشنگ

در آغاز مجموعه اشعار ادیب برومند می خوانیم

به نام آنکه هستى را پى افکند         نواى عشق در ناى نى افکند

 

 

 

 

 

فهرست

 

 

 

پیشگفتار    ۲۷

روزگار دژم

 

 مقدمه       ۴۳

«عکس و اثر»             ۴۷

جهان ـ انسان              ۴۸

فرقت احباب              ۵۲

وطنیّه          ۵۳

«سوز دل»   ۵۷

نیروى جوان               ۵۹

«هنر رهبران قوم»        ۶۰

«وضع وطن»               ۶۱

«روز سیاه»                  ۶۳

«دولت جاوید»           ۶۴

«زیور مردان»              ۶۶

نیروى سخن                ۶۷

از زبان وطنخواهان     ۶۸

ذلت ایران                  ۶۹

هنگامه جنگ             ۷۰

محیط خراب              ۷۱

شاهد رفاه                  ۷۲

اساس بیچارگى یا فقر                 ۷۳

مرغ خوشنوا               ۷۴

آثار بدبختى               ۷۵

هیزم‌آز       ۷۷

خاطره بهار ۱۳۲۳ خورشیدى     ۷۸

ابر هدایت                  ۸۲

چهره شاداب              ۸۳

مقال عشق                  ۸۴

دیار الفت   ۸۵

اُپرت ایران پرآشوب   ۸۶

با آهنگ مخصوص   ۸۶

به آهنگ مخصوص   ۸۷

به آهنگ مخصوص   ۹۳

«قسمت دوّم»              ۹۹

گل‌هاى موسمى

اى نام تو    ۱۲۵

دلخسته      ۱۲۶

نواى محبت                ۱۲۷

بهاران        ۱۲۸

مبدأ فیض                  ۱۲۹

یاد تو         ۱۳۰

ماه شب‌افروز             ۱۳۱

دولت همراهى           ۱۳۲

مرغ طوفان                 ۱۳۳

دل بى‌قرار                  ۱۳۴

شب مهتاب                ۱۳۵

لاف درویشى             ۱۳۶

مرغ گرفتار                ۱۳۷

مى‌روم       ۱۳۸

ناله شبانه     ۱۳۹

طایر سرگشته              ۱۴۰

خلوتگه عشق             ۱۴۱

بساط آشتى                ۱۴۲

یاد دوست                  ۱۴۳

بى‌مهرى     ۱۴۴

شراره توحید              ۱۴۵

برق نگاه     ۱۴۵

کالاى عشق                ۱۴۶

دلشده آشنا                ۱۴۷

شهر خاموش              ۱۴۸

خاطر غمدیده            ۱۴۹

نیامدى       ۱۵۰

فتنه چشم    ۱۵۱

طالب سرگشته           ۱۵۲

دیر ویران   ۱۵۳

کوى عشق                 ۱۵۴

دل بیمار     ۱۵۵

منزلت عشق               ۱۵۶

نوگل خندان              ۱۵۷

بى‌هم‌زبان   ۱۵۸

شیشه دل    ۱۵۹

هشدارى به معشوق    ۱۶۰

گلشن راز                  ۱۶۱

دیدار یار    ۱۶۲

گوشه عزلت              ۱۶۳

بیداد           ۱۶۴

هنوز…        ۱۶۵

ذکر جاودان               ۱۶۶

فریبنده       ۱۶۷

قدر ناشناس                ۱۶۸

گل‌هاى وفا                ۱۶۹

مى‌گریستم                 ۱۷۰

ناز شست    ۱۷۱

پاى‌بند        ۱۷۲

اشتباه          ۱۷۳

صفحه دل                  ۱۷۳

دل شیدا     ۱۷۴

حاصل هستى              ۱۷۵

چشم فسونکار            ۱۷۶

همزبانى‌ها                  ۱۷۷

تبسم شورافکن           ۱۷۷

بیمارى عشق               ۱۷۸

دل‌آزار      ۱۷۹

سالى گذشت             ۱۸۰

دل‌آزرده    ۱۸۱

عقده‌گشا   ۱۸۲

شرر خیز     ۱۸۳

پیام دلدار   ۱۸۴

چشم مست                ۱۸۵

سایه عشق   ۱۸۶

سوسن گویا                ۱۸۷

شرح ملال                  ۱۸۸

گنجینه ما   ۱۸۹

خلوت خاطر              ۱۸۹

گریه مینا    ۱۹۰

در رهگذار عمر         ۱۹۱

پنداشتم که…              ۱۹۲

بهار عمر     ۱۹۳

حسرت دیدار             ۱۹۴

بهار اشک                  ۱۹۵

زخمى عشق               ۱۹۶

چه باک از شکست    ۱۹۷

بى‌وفا         ۱۹۸

انفاس سحر                 ۱۹۹

درد آشنا    ۲۰۰

خورشید عشق            ۲۰۱

نافه مراد     ۲۰۲

آوخ که…   ۲۰۳

خلوت عشق               ۲۰۴

راه اشتیاق   ۲۰۵

آرزوى دل                 ۲۰۶

یادش به خیر               ۲۰۷

نقش حقیقت              ۲۰۸

دفتر عشق   ۲۰۹

من کیستم؟                 ۲۰۹

تغافل صیاد                 ۲۱۰

همدم دل   ۲۱۱

غمخوار من                ۲۱۲

شور عشق   ۲۱۳

کوى انتظار                 ۲۱۴

فتنه غماز    ۲۱۵

خاطرات عشق            ۲۱۶

پایان افسانه                 ۲۱۶

کجا مى‌روى؟            ۲۱۷

کاخ محبت                ۲۱۸

داستان زندگى           ۲۱۹

آهنگ شکار              ۲۲۰

حدیث معرفت           ۲۲۱

دور لاله     ۲۲۲

سایه ابر       ۲۲۳

اندیشه طوفان             ۲۲۴

پس‌کوچه‌هاى غم      ۲۲۵

غمخانه قهر                ۲۲۶

چشمان سیاه               ۲۲۶

به همسرم در بازگشت از سفر حج              ۲۲۷

بخت بیدار                  ۲۲۸

کعبه مقصود               ۲۲۹

پناهگاه من                 ۲۳۰

باران شوق                  ۲۳۱

ماه ایوان    ۲۳۲

رسم وفا     ۲۳۳

شعاع ماه    ۲۳۴

نوگل بستان                ۲۳۵

دولت دیدار               ۲۳۶

نقش ایوان                  ۲۳۷

خامه افسونگر            ۲۳۸

دیده حق‌بین               ۲۳۹

صبح سلامت              ۲۴۰

خشک و تر                ۲۴۱

دست جدایى              ۲۴۲

به سفر رفته                 ۲۴۳

شعله آه      ۲۴۳

تمثال دوست              ۲۴۴

قصه وصال                 ۲۴۵

راه مخالف                ۲۴۶

فرشته رحمت             ۲۴۷

بى‌تو           ۲۴۸

شکوه ناز    ۲۴۸

جانانه         ۲۴۹

مژده وصال                ۲۵۰

ملک غنا    ۲۵۱

سرشک غم                ۲۵۲

صحبت یار                 ۲۵۳

عاشق یکدل               ۲۵۴

چشمه مهتاب             ۲۵۵

دیر خاموش               ۲۵۶

خطا            ۲۵۷

مسیحا نفس                ۲۵۸

تو که بودى؟              ۲۵۹

دیار وجود                  ۲۶۰

سرچشمه بقا               ۲۶۱

دیده جان   ۲۶۲

یاد ایام       ۲۶۳

به همسرم بانو فرنگیس               ۲۶۴

دیده خونبار                ۲۶۴

گوشمال عشق            ۲۶۵

شهر آشوب                ۲۶۶

چشم بیدار                  ۲۶۷

آیینه راز     ۲۶۸

لاله خونین                  ۲۶۹

آسمان زیبایى             ۲۷۰

از راه مانده                ۲۷۱

مکتب عشق               ۲۷۲

پرتو عرفان                 ۲۷۳

غزل‌خوان   ۲۷۴

کوى انس                  ۲۷۵

هستى ناپایدار             ۲۷۶

غرور دل‌ربایى            ۲۷۷

یادگار من                  ۲۷۷

عروس چمن               ۲۷۸

چشم بلاخیز               ۲۷۹

آبشخور معنا               ۲۸۰

بامداد بهار                  ۲۸۱

چه خورى غم؟          ۲۸۲

منزل ویرانه                 ۲۸۳

صید دل‌ها                  ۲۸۴

اى دل        ۲۸۵

خوش‌باورى‌ها            ۲۸۶

حدیث غم                  ۲۸۷

رخ دوست                 ۲۸۸

گل‌هاى موسمى         ۲۸۹

دلخسته وارسته           ۲۹۰

بزم‌افروز     ۲۹۱

شکرخا       ۲۹۲

آفت چشم                 ۲۹۳

خونین‌جگر                 ۲۹۴

انحطاط زمان              ۲۹۵

هم‌قفس     ۲۹۶

خلعت ناز   ۲۹۷

آزاده         ۲۹۸

خاطر مهجور              ۲۹۹

رمز کیمیا   ۳۰۰

اندیشه حال                ۳۰۱

روز دیدار                  ۳۰۱

عمر دوباره                 ۳۰۲

حسن خداداد             ۳۰۳

دفتر زیبایى                 ۳۰۴

بیداد چنگى                ۳۰۵

دامگه عشق                ۳۰۶

بزم شبانه     ۳۰۷

خنده شیرین                ۳۰۸

گوهر یکدانه              ۳۰۹

سیل سرشک              ۳۱۰

خطا            ۳۱۱

گنجینه عشق               ۳۱۲

گل جان‌پرور              ۳۱۳

راه عشق     ۳۱۴

منتظر          ۳۱۵

شور شیدایى               ۳۱۵

آمدم          ۳۱۶

آزرده        ۳۱۷

بزم رندان   ۳۱۸

گلبن ناز     ۳۱۹

غمنامه عشق               ۳۲۰

طراوت سحرى           ۳۲۱

افسون خیال               ۳۲۲

درد محبت                 ۳۲۳

شبگرد خیال               ۳۲۴

نوعروس مضمون       ۳۲۵

گوهر مناعت              ۳۲۶

جمله رفتند                 ۳۲۷

بازیگر اندیشه             ۳۲۸

کاروان اشک             ۳۲۹

نامه دوست                 ۳۳۰

وعده‌هاى طلایى        ۳۳۱

پرند سیمین                 ۳۳۲

کشاکش هستى          ۳۳۳

مایه آرام    ۳۳۴

شبستان وفا                 ۳۳۵

جام لبها      ۳۳۶

بد حادثه     ۳۳۷

کوى بى‌نیازان            ۳۳۸

راز شیدایى                 ۳۳۹

تک‌نواز عشق             ۳۴۰

با تو راه پیمودن          ۳۴۱

بهار آوردى                ۳۴۲

شکوه نسترن               ۳۴۳

نگارخانه عیش           ۳۴۴

هم‌نوا         ۳۴۵

آرام دل     ۳۴۶

پرتو مهر     ۳۴۷

شکوفه‌هاى جوانى     ۳۴۸

از یاد رفته                  ۳۴۹

جمعه سیاه                  ۳۵۰

نهال امید    ۳۵۱

مدد سبحانى               ۳۵۲

نگارشگر عشق           ۳۵۳

ترنم شب    ۳۵۴

بى‌قرار        ۳۵۵

نام بلند       ۳۵۶

وادى حیرت               ۳۵۷

کویر تشنه   ۳۵۸

زلف پرچین               ۳۵۹

«سیزده» سنت نوروزى                ۳۵۹

دوستت دارم              ۳۶۰

چتر مناعت                 ۳۶۱

باغ و بهار   ۳۶۲

راه اشتیاق   ۳۶۳

آینه عشق   ۳۶۴

دُرّ ثمین      ۳۶۵

سیر گلزار   ۳۶۶

نامردمى‌ها                  ۳۶۷

حدیث عشق               ۳۶۸

لحن دلاویز                ۳۶۹

عشق سینه‌سوز            ۳۷۰

قلب خونین                ۳۷۰

غزلواره اجتماعى       ۳۷۲

چشم دل    ۳۷۳

یأس ژاله‌بار                ۳۷۳

رنگ فسونکارى        ۳۷۴

آزادگان ایران            ۳۷۵

اى وطن     ۳۷۶

از غزل‌هاى قدیم        ۳۷۷

شکوه‌آباد عشق          ۳۷۸

ناز طاووسى                ۳۷۹

گلشن زمانه                ۳۸۰

دل دریایى                  ۳۸۱

افسر مرد    ۳۸۲

راه ناپیموده                ۳۸۳

جوهر حیات               ۳۸۴

ترفند نااهلان              ۳۸۴

توشه عاقبت               ۳۸۵

باغ خاطره                  ۳۸۶

صبح دمیده                ۳۸۷

صحبت دلجوى          ۳۸۸

شباهنگى    ۳۸۹

بلبل سحرى                ۳۹۰

دلجویى یاران            ۳۹۱

خورشید دى‌ماهى      ۳۹۲

دفتر مهر     ۳۹۳

گوهرشناسى               ۳۹۴

رفتم           ۳۹۵

کلید نجات                 ۳۹۶

جلوه‌گاه ساغر            ۳۹۷

یک غزل اجتماعى     ۳۹۸

لعل سخنگو                ۳۹۹

براى محبوبى هنرمند   ۴۰۰

محفل دوست             ۴۰۱

هدیه جانانه                 ۴۰۲

غزل           ۴۰۳

گلى…        ۴۰۳

ودیعه ناز    ۴۰۴

گلخنده شیرین           ۴۰۵

دولت بیدار                ۴۰۶

باغ ظفر      ۴۰۷

دلدار راستین              ۴۰۸

آبشار گل   ۴۰۹

شرط دهخدایى          ۴۱۰

طبع ترانه‌پرور              ۴۱۱

خواربار غم                ۴۱۲

درد بى‌دردى              ۴۱۳

نسیم گل‌افشان           ۴۱۴

کوى عاطفه                ۴۱۵

در اشتیاق دوست        ۴۱۶

بازیچه افسون             ۴۱۷

قلم به دستان               ۴۱۸

در سوگ دوست       ۴۱۹

رندان میگسار            ۴۲۰

راز خلقت                  ۴۲۲

بلند ایوان عشق           ۴۲۳

یادها          ۴۲۴

طرّه مشکین                ۴۲۵

حظِّ دیدار                  ۴۲۶

حق عشق    ۴۲۷

جلوه‌هاى ناز              ۴۲۸

باده وحدت                ۴۲۸

جانمایه جمال             ۴۲۹

جان‌پناه عشق              ۴۳۰

شاهد مقصود             ۴۳۱

بهترین غزل                 ۴۳۲

بود و رفت                 ۴۳۳

دلنوازى‌ها                  ۴۳۴

آتش تشویش             ۴۳۵

به همسر درگذشته‌ام   ۴۳۶

نقد ارادت                  ۴۳۷

ظلمتکده جهل           ۴۳۸

آینه محبت                 ۴۳۸

اسرار کبریا                 ۴۳۹

شبان تنهایى                ۴۴۰

رخ محبوب                ۴۴۱

معرف عشق                ۴۴۲

پیک پا خجسته           ۴۴۳

تجلى عرفان               ۴۴۴

گردباد حادثه             ۴۴۵

براى همسر درگذشته‌ام              ۴۴۶

کیمیاى وجود             ۴۴۶

مهتابى خوش             ۴۴۷

اى همه تو                  ۴۴۸

خودآگاهى                ۴۴۹

یارانه طبع   ۴۵۰

دریغ           ۴۵۱

چتر سعادت                ۴۵۲

غزل خاطراتى             ۴۵۲

دفتر ایام     ۴۵۴

حریم عشق                 ۴۵۵

سرود رهایى

فساد حکومت یا حکومت فساد                 ۴۵۹

انقلاب اصیل              ۴۶۲

غوغاى نفت و بطلان قرارداد  ۱۹۳۳           ۴۶۷

نغمه ملى    ۴۷۱

جهاد ملى در راه ثروت ملى       ۴۷۳

بپاخیز بپاخیز…!            ۴۷۶

همت مردان               ۴۷۹

حماسه ملى درباره وطن             ۴۸۱

خلع ید از شرکت غاصب           ۴۸۳

انتقاد از قرار صادر در دیوان لاهه               ۴۸۵

پیکار وطن                 ۴۸۸

شهامت ملى               ۴۹۰

بستن کنسول‌گرى‌هاى انگلیس و…             ۴۹۴

به یاد شهیدان سى‌ام تیر               ۴۹۷

پیروزى ایران              ۴۹۹

وحدت ملى               ۵۰۱

قطع رابطه با انگلستان                 ۵۰۳

وحدت و اتفاق، نه اختلاف        ۵۰۵

به مجلس شورا           ۵۰۶

گوش بر فرمان غیر…!                 ۵۱۰

حقیقت اساس نهضت ملى ایران                 ۵۱۲

انحراف از نهضت ملى               ۵۱۸

شاهراه ملت               ۵۲۰

دهقان        ۵۲۱

سلام به ایرانى قهرمان درود به…                 ۵۲۳

به یادبود سى‌ام تیر      ۵۲۵

شاه و مصدق              ۵۲۹

اخلال حزب توده       ۵۳۰

کودتاى بیست و هشتم مرداد      ۵۳۲

تندباد جنایت              ۵۳۸

خاتم جم در کف دیو                ۵۴۰

حادثه ننگبار ۱۶ آذر                  ۵۴۲

مردک دون               ۵۴۶

رهبرى نهضت در دادگاه نظامى                 ۵۴۸

نوبت مادرکشى          ۵۴۹

قتل کریم‌پور شیرازى                  ۵۵۱

تن به خوارى ندهیم    ۵۵۲

غلام حلقه به گوش    ۵۵۵

کاوه لشکرشکن         ۵۵۶

شهادت دکتر سیّد حسین فاطمى                 ۵۵۸

مفاخره در برابر دشمنان              ۵۶۲

تبعید بى‌محاکمه         ۵۶۴

جشن مشروطه پس از نیم قرن     ۵۶۵

درس آزادگى            ۵۶۷

گوهر تابنده بود مخزنى              ۵۶۹

دوران افتخار کجا شد؟              ۵۷۱

عزت نفس                  ۵۷۳

شکایت‌گزارى از اوضاع کشور                 ۵۷۴

ابتذال در همه چیز!     ۵۷۵

نکوهش مجلس دروه هیجدهم                  ۵۷۸

بحرین        ۵۸۰

فریاد بحرین                ۵۸۴

بینواى خونفروش        ۵۸۶

ادبار نتیجه دولت اقبال                ۵۹۰

گنجینه زبان پارسى     ۵۹۲

خط پارسى                 ۵۹۵

جنب و جوش دلیران                  ۵۹۷

نبرد در راه حقّ           ۵۹۹

انتخاب باطل               ۶۰۱

سنا یا زندان؟!             ۶۰۳

حقّ آزادى ماکو!؟     ۶۰۴

محروم از اختیار و اراده!             ۶۰۶

به یاد نریمان               ۶۰۸

انحلال مجلس بیستم                  ۶۰۹

مایه ریشخند               ۶۱۱

وحشت حکومت از فاتحه‌خوانى!               ۶۱۲

۱۴ مرداد جشن مشروطیت         ۶۱۴

آزادى        ۶۱۶

به یاد شمشیرى           ۶۱۷

حادثه دانشگاه در اول بهمن  ۱۳۴۰            ۶۱۹

مرگ مشروطیت        ۶۲۱

لافزن!        ۶۲۴

سوگ بزرگ             ۶۲۵

رسالت ملى                ۶۲۷

پیام دانشجو                ۶۲۹

اى قزل قلعه               ۶۳۰

مفاخره زندانى            ۶۳۲

نیرومندى    ۶۳۵

غرور ناشکستنى          ۶۳۶

روزه‌دارى شیر            ۶۳۷

مکتب جیره‌خوارى    ۶۳۸

زن خوب ـ زن بد       ۶۴۰

جاه‌طلبان سبکسر        ۶۴۲

چراغ بیت‌المال          ۶۴۳

درگذشت دکتر محمد مصدق   ۶۴۴

آریامهر (لقب شاه)    ۶۴۷

مرگ جهان‌پهلوان تختى            ۶۴۹

انتخابات حزبى           ۶۵۱

بنایان آزادى یا فراماسون‌ها        ۶۵۳

نامه‌نگاران تُنُک مایه                  ۶۵۵

سنت‌شکنان گمراه     ۶۵۶

موج نو یا پدیده‌اى از شعر نو چیست؟         ۶۵۸

جشن دوهزار و پانصد سال شاهنشاهى        ۶۶۰

زلزله قیر     ۶۶۳

بلاى تظاهر                 ۶۶۵

زنگ خطر                  ۶۶۷

غم‌خوارى بر واژه‌ها   ۶۶۹

درسى از مکتب حضرت على(ع)              ۶۷۱

تکلف‌هاى تقلیدى     ۶۷۳

کیفر شاه!    ۶۷۵

رادیو و تلویزیون ناساز               ۶۷۷

سازمان امنیّت             ۶۷۹

مبارزه مسلحانه، نه!     ۶۸۱

چیست فرهنگ؟        ۶۸۳

افراط در تفریح          ۶۸۵

ساواک      ۶۸۷

مجلس شورا (دفتر ساواک)       ۶۸۹

آبادى روستا = آبادى کشور       ۶۹۱

حزب رستاخیز            ۶۹۳

روشنفکران بى‌فرهنگ و بى‌وطن                ۶۹۴

امیر که بود؟               ۶۹۶

حکومت بدفرجام شاه                ۷۰۰

تهران، شهر پردود       ۷۰۳

آیین وطن‌دارى          ۷۰۴

دست ویرانگر مرموز                  ۷۰۷

هواى پاک ـ فضاى سبز             ۷۰۹

انقلاب شاه و مردم     ۷۱۱

به زندانى سیاسى         ۷۱۲

مستزاد درباره (اسدالله علم)        ۷۱۴

کارگر        ۷۱۶

پیام آزادى

مقدمه        ۷۲۱

سخنى درباره چاپ دوّم              ۷۳۰

آزادى هند                 ۷۳۱

فلسفه و شعر اقبال لاهورى         ۷۳۴

درود بر نهضت مراکش              ۷۳۸

سلام بر نهضت مصر   ۷۴۰

تجاوز استعمارگران    ۷۴۴

پیروزى مصر              ۷۴۷

استقلال کشور پاکان                  ۷۴۹

درود بر قیام الجزایر    ۷۵۲

در سوگ لومومبا       ۷۵۴

پیروزى الجزایر           ۷۵۸

مرگ نهرو                 ۷۶۰

نژادها برابرند و انسان‌ها برادر      ۷۶۲

بهار آزادى                 ۷۶۴

حقوق بشر                  ۷۶۶

پیام جهان سوم           ۷۶۸

جان انسان را چه بهاست؟           ۷۶۹

مرگ چومبه              ۷۷۱

فغان از جنگ             ۷۷۳

وحدت اسلامى          ۷۷۶

حریق مسجدالاقصى                  ۷۸۰

مرگ جمال عبدالناصر               ۷۸۲

آوارگان فلسطین        ۷۸۶

حماسه جنگ‌هاى ویتنام             ۷۸۸

پیکار پاکستان و هند   ۷۹۲

دریغ از صلح              ۷۹۴

راز حادثه در بنگال    ۷۹۶

رسم دادگرى             ۷۹۸

درگذشت قوام نکرومه              ۸۰۰

سخنى با انور سادات   ۸۰۲

یادى از آمریکاى لاتین              ۸۰۴

اشکى در ماتم پابلو نرودا شاعر ملّى شیلى                  ۸۰۶

عرب‌ها در راه پیروزى                ۸۰۸

تقواى سیاسى             ۸۱۲

دریغ از لبنان               ۸۱۶

غصبِ فلسطین یا ننگ زمان       ۸۱۹

نفرین به حکومت نژادپرست       ۸۲۲

آرزوهاى شاعر           ۸۲۳

نفرین بر جنگ            ۸۲۵

قیام خلق فلسطین        ۸۲۹

گروگان‌گیرى یا انسان‌ربایى       ۸۳۱

نفرت از بمب‌گذارى و تروریسم                ۸۳۳

تسخیر ماه   ۸۳۵

ماتم افغانستان             ۸۳۹

پیامى دیگر به سادات                 ۸۴۲

دفاع مقدّس یا نبرد میهنى           ۸۴۴

هواپیماربایى               ۸۴۷

آتشین غوغا                ۸۵۱

در مذمّت بمباران شیمیایى         ۸۵۴

به آزادشدگان از بند عراق         ۸۵۷

پیام به تاجیکستان       ۸۵۸

ننگ ملّت و آیین       ۸۶۰

سامان جهانى را یک نظم نوین باید             ۸۶۲

ز آمریکاى لاتین یاد باید کرد     ۸۶۴

حمله صدام به کویت                 ۸۶۹

آزادى نلسون ماندلا   ۸۷۲

فاجعه هیروشیما          ۸۷۴

حاصل هستى

بخش اول. سروده‌هاى میهنى

عشق الهى                  ۸۸۹

پیام به دولت ترکیه     ۸۹۳

چکامه آذربایجان      ۸۹۶

پیام به دلاوران ایران   ۸۹۹

حماسه و انتقاد            ۹۰۱

بهار آشتى                  ۹۰۳

نغمه ملّى    ۹۰۵

پیام به متفقین              ۹۰۷

طوفان روح                ۹۱۳

نجات آذربایجان        ۹۱۶

نواى هیرمند               ۹۲۰

انتقاد از «هانرى والاس» امریکایى               ۹۲۳

انتخابات مجلس شوراى ملى      ۹۲۷

انتخابات رسوا            ۹۲۹

حکومت خائنان         ۹۳۲

ملّت‌گرایى                 ۹۳۵

آزاد شدن خرمشهر    ۹۳۷

روزگار خونین           ۹۴۱

سوى ایران بازگرد      ۹۴۳

دورد به حقگزاران     ۹۴۶

سوگنامه ایرانمردان    ۹۴۸

شکایت      ۹۵۲

به جان دوست دارم من ایران زمین را         ۹۵۶

ملّیت          ۹۵۸

ارتش جانباز ایران      ۹۶۱

روز جنگ است         ۹۶۳

نظرافکن     ۹۶۵

حماسه ایران               ۹۶۷

اى هموطن…!             ۹۷۰

روزگار آینده             ۹۷۲

مهر ایران    ۹۷۴

سه سیاستمدار             ۹۷۷

به نام خداوند جان‌آفرین             ۹۷۹

به یاد ایران باش          ۹۸۰

بخش دوم. سروده‌هاى پراکنده از انواعِ موضوع

آفاق تفکر شاعر         ۹۸۵

درود به شهیدان          ۹۸۸

بیداد سرما                  ۹۹۰

نقش شاعر راستین       ۹۹۲

اعتیاد نامیمون             ۹۹۴

صید دل‌ها                  ۹۹۶

خدمت جاوید چیست؟              ۹۹۷

به شاعر ارجمند آقاى گونتر گراس            ۹۹۹

در آستانه هفتاد سالگى               ۱۰۰۱

پایان کمونیسم در روسیه            ۱۰۰۴

نام دوستى بهرام          ۱۰۰۶

زلزله غرب                 ۱۰۰۸

زن در خانواده            ۱۰۰۹

قهر             ۱۰۱۱

بایدها         ۱۰۱۳

هرزه‌گُوین دستخوش درنده خویان            ۱۰۱۵

شکرخند شادى          ۱۰۱۷

اقتصاد ناسالم             ۱۰۱۹

یاوه‌سرا       ۱۰۲۱

پیام فردوسى               ۱۰۲۳

سیل برخوار                ۱۰۲۷

خزان ادب                  ۱۰۳۰

به جوانان سرگشته      ۱۰۳۱

تقدیم به بازیکنان تیم ملى فوتبال                ۱۰۳۳

نان به نرخ روز…!        ۱۰۳۵

شتاب زمان                 ۱۰۳۷

اندرز به فرزند            ۱۰۳۹

سپاسگزارى                ۱۰۴۰

دادگسترى و قضاوت                 ۱۰۴۲

بازگشت به میهن        ۱۰۴۳

جشن سده                  ۱۰۴۵

به نادرشاه افشار          ۱۰۴۷

به یاد «اسماعیل سامانى»              ۱۰۴۹

به‌مناسبت‌سالگرد درگذشت محمد مهریار                 ۱۰۵۲

تضمین ملمّع شیخ اجل سعدى شیرازى       ۱۰۵۳

عبرت کافى                ۱۰۵۵

شعرواره فرش            ۱۰۵۶

بخش سوم. گرامى‌داشت‌ها  مولوى       ۱۰۶۳

فردوسى     ۱۰۶۵

رودکى      ۱۰۷۱

به زندانى ناى              ۱۰۷۴

سعدى        ۱۰۷۷

مرد تاریخ   ۱۰۸۰

ارمغانى براى یونسکو                 ۱۰۸۵

حکیم ملاهادى سبزوارى           ۱۰۸۸

بهار            ۱۰۹۰

درگذشت بهار «ملک‌الشعرا»     ۱۰۹۲

آینه‌گردانى هنر          ۱۰۹۴

روانشاد دکتر غلامحسین صدیقى               ۱۰۹۶

فخر زمان   ۱۰۹۸

قهرمان سخنورى        ۱۰۹۹

از قبیله آزادگان دهر                  ۱۱۰۲

سُغد سمرقند               ۱۱۰۴

به حقیقت چو نکو در نگرى انسان بود        ۱۱۰۶

جوینده مقصود          ۱۱۰۸

معلم نستوه                 ۱۱۱۰

اقبال لاهورى             ۱۱۱۲

شهید راه آزادى         ۱۱۱۵

بخش چهارم. سروده‌هاى توصیفى

فروردین طلیعه بهار    ۱۱۱۹

ساز نسیم    ۱۱۲۱

سفیر گلشن مینو         ۱۱۲۲

دعوت گل‌ها              ۱۱۲۴

بانگ باد     ۱۱۲۵

کتاب مصوّر و مزیّن   ۱۱۲۶

شادباش نوروز            ۱۱۲۹

بهار            ۱۱۳۳

مادر           ۱۱۳۵

با هواپیما    ۱۱۳۷

سرشک نوبهارى        ۱۱۳۹

فروردین اصفهان        ۱۱۴۱

هنر قلمدان                 ۱۱۴۳

برف           ۱۱۴۵

سیلى باد خزان…!        ۱۱۴۷

اردیبهشت اصفهان     ۱۱۵۰

شهر افسانه‌ها              ۱۱۵۱

مقدم فروردین            ۱۱۵۳

بهار سال  ۱۳۷۷         ۱۱۵۵

بهار            ۱۱۵۷

همزاد انسان               ۱۱۵۹

پیوست حاصل هستى

پیام خلیج فارس         ۱۱۶۳

پاسخ دریاى مازندران به خلیج فارس         ۱۱۶۶

بخش پنجم. دوبیتى‌هاى پیوسته و انواع دیگر

یاس بنفش                  ۱۱۷۱

کوچه‌باغ‌هاى عشق     ۱۱۷۲

اوراق سابق                 ۱۱۷۳

دریاى مازندران         ۱۱۷۵

گل مریم    ۱۱۷۷

توبیخ تاریخ                ۱۱۷۸

ناروَن بُن     ۱۱۷۹

باد              ۱۱۸۰

آن‌جا که…!                ۱۱۸۲

شعله‌هاى بیداد            ۱۱۸۳

وثاق شاعر درگذشته                  ۱۱۸۶

فرار مغزها…!              ۱۱۸۸

امید            ۱۱۹۱

عبرت از رفتن رفتگان                ۱۱۹۲

نبرد زندگى                ۱۱۹۳

از زبان کودکان کشور               ۱۱۹۴

درخت ناروَن             ۱۱۹۵

گذشت مادر              ۱۱۹۷

قطعه           ۱۱۹۸

اقاقیا           ۱۱۹۸

قلّه البرز     ۱۱۹۹

کنار دریاچه لمان در ژنو            ۱۲۰۰

سراى امید                  ۱۲۰۳

پیام زرتشت                ۱۲۰۵

فردوسى و داستان مرگ رستم    ۱۲۰۸

بخش ششم. اشعار خانوادگى

به همسر مهربانم         ۱۲۱۷

براى کودک یک‌ساله‌ام             ۱۲۱۸

به دختر عزیزم پوران‌دخت          ۱۲۱۹

تقدیم به مادرم           ۱۲۲۰

به همسر عزیزم           ۱۲۲۱

براى نواده کوچکم کیومرث نصیرى          ۱۲۲۳

به شهریار آخرین فرزند دلبندم    ۱۲۲۳

به نواده عزیزم سیاووش نصیرى   ۱۲۲۴

به دکتر مهناز قزوینى                  ۱۲۲۴

براى فرزند عزیزم دکتر جهانشاه                  ۱۲۲۵

رباعى‌ها

قسمتى از رباعى‌ها      ۱۲۲۶

بخش هفتم. سوگنامه‌ها و اندوه‌نامه‌ها

در سوگ پدرم مصطفى قلیخان برومند      ۱۲۳۳

درگذشت سرتیپ ناصر مجلّلى                  ۱۲۳۵

نخل سرسبز                 ۱۲۳۶

درگذشت مادربزرگم                ۱۲۳۷

در اندوه درگذشت خاله عزیز و…              ۱۲۳۸

به یاد شهناز ناکام        ۱۲۳۹

به پروین عزیز             ۱۲۴۳

مرگ فریدون همسرِ شیرین        ۱۲۴۴

مرگ برادر                ۱۲۴۶

تسلیت به بانو فردوس امینى        ۱۲۴۸

بیمارى برادرم             ۱۲۵۲

به یاد دایى                  ۱۲۵۵

به یاد عموزاده            ۱۲۵۶

به مناسبت یکمین سال درگذشت مادرم     ۱۲۵۷

بخش هشتم. قطعه‌ها

گذرى بر خانه پدرى                  ۱۲۶۱

عرب گمگشته           ۱۲۶۴

قطعه           ۱۲۶۴

حقیقت       ۱۲۶۵

آفرین‌گویى               ۱۲۶۵

عفو عمومى               ۱۲۶۶

قطعه           ۱۲۶۷

تربیت         ۱۲۶۷

گردونه حیات             ۱۲۶۸

غیبت کردن                ۱۲۶۸

عقل و اندیشه             ۱۲۶۹

باغبان هنر   ۱۲۶۹

قدردانى از هنرمند      ۱۲۶۹

گل یخ       ۱۲۷۰

آزادگى     ۱۲۷۰

قطعه           ۱۲۷۱

بَخیل          ۱۲۷۲

درخت گردو             ۱۲۷۲

خرزهره و گل سرخ    ۱۲۷۳

متشاعر       ۱۲۷۳

نکته عبرت‌انگیز          ۱۲۷۴

نکته‌اى دیگر              ۱۲۷۴

پیرى و جوانى             ۱۲۷۴

درستى       ۱۲۷۵

کدخدایى                  ۱۲۷۵

چیستان       ۱۲۷۵

از روزگار قدیم         ۱۲۷۶

بینواى جوانمرد           ۱۲۷۷

تیغ بُرّان      ۱۲۷۷

پاس وطن   ۱۲۷۸

شادباش      ۱۲۷۹

غلط خواندن شعر       ۱۲۷۹

گرسنگى    ۱۲۸۰

بیدارى قانون              ۱۲۸۰

یک درس اجتماعى   ۱۲۸۱

مرغک دور از آشیان                 ۱۲۸۱

شعر و علم                  ۱۲۸۲

تنبیه جوانمردانه          ۱۲۸۳

تعارفات بیجا              ۱۲۸۴

قطعه           ۱۲۸۴

سرآغاز دشمنى          ۱۲۸۴

رسم شعار دادن          ۱۲۸۵

وکیل تسخیرى            ۱۲۸۵

دو صدراعظم             ۱۲۸۶

نشیب و فراز               ۱۲۸۷

هزل           ۱۲۸۷

قطعه           ۱۲۸۸

روزگار گذشته یا خواب و خیال                ۱۲۸۸

زبان مادرى                ۱۲۹۰

بخش نهم. مثنوى‌ها

زن             ۱۲۹۵

پیشگفتار مثنوى به پیشگاه فردوسى             ۱۲۹۷

به پیشگاه فردوسى      ۱۲۹۹

شعر و موسیقى            ۱۳۰۳

حکمران خیره‌سر        ۱۳۰۷

چوب تعلیم                ۱۳۰۸

مرگ یک پرنده        ۱۳۰۹

بى‌اعتبارى جاه            ۱۳۱۱

دریغا مادرم                ۱۳۱۲

مرده‌پرستى                 ۱۳۱۵

انحصارطلبى              ۱۳۱۶

اتحاد و یگانگى         ۱۳۱۶

دوست       ۱۳۱۷

وزیر آبادگر               ۱۳۱۸

چشمه دامغان             ۱۳۱۹

پاسخ مردانه                ۱۳۲۰

نخستین هوادار شعر «درى»         ۱۳۲۱

یک زن خوب            ۱۳۲۲

بخش دهم. دیدارى از زادگاه

دیدارى از زادگاهم   ۱۳۲۷

راز پرواز

توحید        ۱۳۴۵

ولادت پیامبر اکرم (ص)            ۱۳۴۹

بعثت رسول اکرم (ص)              ۱۳۵۴

بعثت رسول اکرم (ص)              ۱۳۵۶

کعبه دلها على (ع)     ۱۳۶۰

شب نوزدهم رمضان                  ۱۳۶۲

زهراى اطهر (ع) سرور بانوان     ۱۳۶۵

نهضت حسینى یا حماسه عاشورا                 ۱۳۶۸

شام عاشورا                ۱۳۸۲

حضرت امام جعفر صادق (ع)    ۱۳۸۴

شب اسطوره‌ساز         ۱۳۸۸

حضرت ابوالفضل عباس «ع»      ۱۳۹۲

نماز چیست ستادن به درگه بارى                ۱۳۹۶

در آستانه پیمبر اکرم (ص)         ۱۳۹۸

دیدار خانه کعبه          ۱۴۰۱

غار حرّا      ۱۴۰۶

«بارگه قدس»             ۱۴۱۸

عید سعید غدیر           ۱۴۲۱

«درود به قیام حسین (ع)»            ۱۴۲۴

سوى کعبه با شوق بشتابیم           ۱۴۲۷

درسى از مکتب حضرت على (ع)             ۱۴۳۳

سرچشمه مکارم         ۱۴۳۴

رهبر اوتاد   ۱۴۳۶

«درود به قیام موعود»                  ۱۴۳۸

مناجات      ۱۴۴۱

مثنوى اصفهان

اصفهان      ۱۴۴۶

زنده‌رود     ۱۴۴۸

پل خواجو                  ۱۴۵۲

سى و سه پل               ۱۴۵۳

خیابان چهارباغ           ۱۴۵۴

مهمانسراى عباسى      ۱۴۵۴

بازار           ۱۴۵۵

سردر قیصریه              ۱۴۵۵

میدان نقش جهان       ۱۴۵۶

دوره بازگشت ادبى (نوزایى)     ۱۴۵۸

مسجد شاه                  ۱۴۵۸

عالى قاپو   ۱۴۶۰

مسجد شیخ لطف‌الله   ۱۴۶۲

مسجد جامع               ۱۴۶۴

کاخ چلستون              ۱۴۶۶

بیشه‌هاى ناژوان          ۱۴۶۷

کوه صُفه    ۱۴۶۸

کهن‌دژ       ۱۴۶۸

هشت بهشت              ۱۴۶۹

خطاب به اصفهانى      ۱۴۷۰

آذین سخن

ستایش پروردگار       ۱۴۷۷

من کیم قوم بلوچستانیم              ۱۴۷۹

«درود به کردان»         ۱۴۸۱

«جوانا بدان»               ۱۴۸۲

«دادگسترى»               ۱۴۸۳

«هشدار به امارات»     ۱۴۸۴

«به مناسبت ۱۴ امرداد»                ۱۴۸۶

«مفاخره خوزستان»     ۱۴۸۷

«وطن»        ۱۴۸۹

«نسیم نوبهارى»           ۱۴۹۰

زلزله بم      ۱۴۹۱

«جهان پرآشوب»        ۱۴۹۲

«ایرانى آذرى»            ۱۴۹۴

زلزله ژاپن                  ۱۴۹۵

«حمیت سردار دیلم»   ۱۴۹۶

«جشن مهرگان»          ۱۴۹۸

«همنشینان مَحرم»        ۱۴۹۹

«غزلى قصیده مانند»   ۱۵۰۰

«رباعى»      ۱۵۰۲

«گستره فرهنگ ایران»                ۱۵۰۳

«آذرى ترک نیست آذرى است»                ۱۵۰۵

جنایت طالبان             ۱۵۰۶

درباره فجایع روس و انگلیس     ۱۵۰۷

«قصیده‌واره»              ۱۵۰۸

«کوروش»                  ۱۵۰۹

«آه‌هاى من»               ۱۵۱۱

«سخن‌هاى نکته‌دار»    ۱۵۱۲

نگهبان مرز                 ۱۵۱۳

آفرین قیام                  ۱۵۱۴

تضمین غزل خواجه حافظ شیرازى             ۱۵۱۵

«به مجاهد پیر»            ۱۵۱۶

«قوم بختیارى»            ۱۵۱۹

«قطعه قصیده مانند»    ۱۵۲۰

«نیاز»          ۱۵۲۰

قطعه‌ها و دوبیتى‌هاى پیوسته

«به یاد مادرم»             ۱۵۲۲

«قطعه»        ۱۵۲۲

«اردیبهشت»               ۱۵۲۳

«فقر و بیمارى»            ۱۵۲۳

«قطعه»        ۱۵۲۴

«قطعه»        ۱۵۲۵

«از خاطرات جوانى»   ۱۵۲۵

«فقر و بدبختى»           ۱۵۲۶

«کلیه‌فروش»               ۱۵۲۸

واعظ بى‌عمل             ۱۵۲۹

کارگاه خوشنویس‌زاده نگارگر هنرمند      ۱۵۲۹

«قطعه»        ۱۵۳۰

«رجال قادر»               ۱۵۳۱

خدمت بى‌مزد و منت                 ۱۵۳۱

«یک یادگار میراثى»                  ۱۵۳۱

«قومیت‌هاى ایرانى»    ۱۵۳۳

«سکّه شکسته»            ۱۵۳۴

«مصاحبه با گل خطمى»              ۱۵۳۵

براى آقاى محمدحسین عطار     ۱۵۳۷

«در نظم کردن دعاى جوشن کبیر»              ۱۵۳۷

قطعه           ۱۵۳۷

«غنچه‌هاى ایران»        ۱۵۴۰

«یاد دارى»                  ۱۵۴۱

مثنوى‌ها

بهترین آهنگ             ۱۵۴۳

«خاطرات»                  ۱۵۴۳

ایران و فرهنگش        ۱۵۴۸

براى پرستار دوران کودکى‌ام     ۱۵۵۰

زیر تصویر یک مرد بزرگ «مصدق»          ۱۵۵۱

«تعصب»     ۱۵۵۲

«پیامى به دریاى مازندران»          ۱۵۵۳

سرگذشت یزدگرد سوم             ۱۵۵۵

مبارکباد نوروز           ۱۵۶۰

فردوسى     ۱۵۶۲

خشونت     ۱۵۶۶

مرگ دیوانسالارى خوشنام        ۱۵۶۷

غم زاینده‌رود             ۱۵۷۱

نفرین به انگلیس!        ۱۵۷۲

شعرواره     ۱۵۷۲

شعرواره     ۱۵۷۳

نوروز باستان               ۱۵۷۴

در سوگ دکتر مهردخت برومند                ۱۵۷۶

دریاچه غمین              ۱۵۷۷

کوه‌هاى کشورم         ۱۵۷۸

زبان نغمه    ۱۵۸۰

فهرست الفبایى سطر اول شعرها                  ۱۵۸۳

پیشگفتار

 

 

 

 

چون شرح حال مفصّل این‌جانب در پیشگفتار کتاب سرود رهایى آمده است در این‌جا به نحو مختصرتر چند صفحه نگارش مى‌یابد. نام من عبدالعلى و نام خانوادگى‌ام برومند است که چون تخلص شعرى «ادیب» با نام خانوادگى پیوند یافته به ادیب برومند شهرت پیدا کرده‌ام نام پدرم مصطفى قلیخان و نام مادرم رباب غفاردخت است که با هم دایى‌زاده و عمه‌زاده بودند. زادگاه من شهر گز از شهرستان برخوار و میمه واقع در بخش شمالى اصفهان است که در روزگار کودکى من قصبه‌اى بزرگ و تاریخى و کهن بود و اکنون به‌صورت شهر درآمده است. شغل نیاکان ملکدارى و کشتورزى بوده و از خانواده‌هاى بزرگ و دیرینه سال و متعیّن اصفهان و شهرستان برخوار بوده‌اندتولد نگارنده در شهر گز اتفاق افتاده و به حکم آن‌چه در پشت یک جلد قرآن کریم رکن‌الملکىِ) خانوادگى به‌وسیله عمومى پدرم مرحوم «محمد رحیم‌خان» نوشته شده در بیست و یکم خرداد (جوزا) ۱۳۰۳ بوده است ولى در شناسنامه ۱۳۰۰ بدون ذکر روز و ماه است. آغاز تحصیلات بنده تا سال دوم در نزد معلم سرخانه به نام «ملاقنبر» و دبستان «انورى» گز به مدیریت روانشاد «محمدباقر انوارى» انجام یافت. دو سه ماه هم در مدرسه «قدسیه» اصفهان به مدیریت «میرزا عبدالحسین خوشنویس قدسى» کلاس دوم را تمام کردم و در سال سوم ابتدایى در دبیرستان «فرهنگ» که مدیرش مرحوم «مجید میراحمدى» از پیشکسوتان فرهنگ اصفهان بود مشغول تحصیل شدم و این در سال ۱۳۱۱ شمسى بود.

زبان فرانسه را از دوران کودکى نزد پدرم فرا گرفتم و در دبیرستان در این قسمت شاگرد ممتاز بودم. پس از گرفتن سیکل سه سال اول متوسطه که امتحانات‌اش نهایى بود در دبیرستان صارمیه اصفهان که در خیابان چهارباغ پایین واقع و مدیرش شادروان «منصور منصورى» و ناظم‌اش مرحوم «عجمى» بود نام‌نویسى کردم.

در سال چهارم و پنجم متوسطه درس‌هایى ادبى و طبیعى و ریاضى با هم بود و امتحانات‌اش نهایى و دشوار و سؤالات امتحانى از تهران مى‌آمد. من چون ذوق ریاضى نداشتم و در این قسمت ضعیف بودم جزوِ تجدیدى‌ها شدم و این موضوع برایم که در دوره تحصیل همواره شاگرد مبرّزى بودم گران آمد. از این رو ناچار سه ماه تعطیل تابستانى را نزدِ یکى از شاگردان کلاس بالاتر که ریاضیات خوب مى‌دانست به تقویت درس ریاضى پرداختم و در شهریور آن سال موفق به گرفتن پروانه قبولى از سال پنجم متوسطه شدم. در سال ششم که شعبه‌بندى مى‌شد در همان دبیرستان که تغییر محل داده و به مدیریت مرحوم «پرورنده» اداره مى‌شد باقى ماندم و در رشته ادبى درس خوانده، در خردادماه دیپلم گرفتم.

سال ششم ادبى براى من نشاط‌انگیز و خاطره‌پرور بود زیرا از سال‌هاى نخستین عشق و علاقه فراوانى به ادبیات داشتم و در کلاس ششم سروکارم تنها با درس‌هاى ادبى بود و افزون بر کتاب‌هاى کلاسى از کتب ادبى کتابخانه دبیرستان و شهردارى اصفهان نیز بهره‌یابى مى‌کردم. از اشعارِ استادان پیشین به خواندن شاهنامه فردوسى، کلیات سعدى، دیوان حافظ، و مثنوى مولوى مشتاق بودم و از معاصران به خواندن آثار ادیب الممالک فراهانى، ملک‌الشعراى بهار، ایرج میرزا، فرخى، عارف و عشقى مى‌پرداختم.

دلبستگى بسیارم به ادبیات فارسى از همان وقت ذوق سخن‌سرایى را در من برانگیخت و اشعارى مى‌سرودم که عیبى نداشت و گاه در روزنامه‌هاى عرفان و اخگر متشر مى‌شد. در نثر و انشا هم تمرین زیاد داشتم و گاهى مقاله‌هایم در روزنامه‌ها چاپ مى‌شد.

در مهرماه ۱۳۲۱ در کنکور دانشکده حقوق پذیرفته شدم و در سال ۱۳۲۴ موفق به گرفتن پروانه لیسانس در رشته قضایى گردیدم. در ضمن سال‌هایى که در دانشکده مشغول تحصیل بودم، به مطالعات ادبى ادامه دادم و بسیارى از متون نظم و نثر را چندین بار به دقت خواندم و پایه و مایه فارسى دانى خود را نیرو بخشیدم خاصه این‌که از صرف و نحوِ زبان عربى هم غافل نبودم و انبوهى از واژه‌هاى فارسى و تازى را به خاطر مى‌سپردم.

چون در آن هنگام فاجعه سوم شهریور ماه سال ۱۳۲۰ کشور ما را به اشغال متفقین (روس و انگلیس و امریکا) درآورده و عواطف میهنى و احساسات ملى ایرانیان را جریحه‌دار ساخته بود اشعار این بنده، جنبه انتقادى و سیاسى و میهنى به خود گرفت و چون مطبوعات، آزاد بود بى‌پروا در روزنامه‌هاى اصفهان و تهران و برخى از شهرستان‌ها منتشر مى‌گردید. سرودن اشعار ملى و سیاسى به تدریج مرا به عرصه سیاست کشانید و از آن تاریخ تا این زمان که نزدیک شصت سال است از ادبیات و سیاست دست نکشیده‌ام و این نه به منظور دستیابى به مقامات و مناصب مهم بوده بلکه صرفآ به جهت علاقه به داشتن هدف‌هاى ملى و وطنى و اعتقاد به لزوم وجود جمعیت‌ها و احزاب براى تحصیل آزادى و تحقق حکومت مردم‌سالارى بوده است. به همین جهت از بسیارى از مقام‌ها و منصب‌ها که برایم به آسانى پیش آمده چشم پوشیده‌ام و به پذیرفتن هیچ شغل مهم دولتى تن درنداده و تنها به شغل آزاد وکالت دادگسترى روى آورده‌ام. آن هم در حد متعادل و معقول نه براى ثروت‌اندوزى، بلکه به جهت گذران معاش.

در مسیر مبارزات سیاسى افزون بر احتراز از نزدیک شدن به مراکز قدرت و نپذیرفتن هیچ مقام دولتى از همکارى با رسانه‌هاى گروهى نیز مانند رادیو و تلویزیون بر عکس بسیارى از شاعران و نویسندگان احتراز داشته و نخواسته‌ام از این وسیله‌ها که در دست
دولت‌ها بوده شهرت ادبى کسب کنم. اشتهار ادبى آن‌چه در خارج و داخل کشور به‌دست آورده‌ام طبیعى و بدون استفاده از این‌گونه دستاویزها بوده است.

****

این کتاب که نام‌اش حاصل هستى است هفتمین اثر شعرى نگارنده است که به دست خوانندگان محترم مى‌رسد و آثار دیگرم که به چاپ رسیده عبارت است از :

۱ـ ناله‌هاى وطن در ۱۳۰ صفحه مشتمل بر قسمت‌هایى از نظم و نثر این جانب است که از ۱۸ سالگى تا ۲۰ سالگى در انتقاد از اوضاع کشور و اشغال ایران و خرده‌گیرى از حکومت بیست ساله دیکتاتورى سروده شد، و در سال ۱۳۲۴ شمسى در اصفهان به چاپ رسیده است.

۲ـ پیام آزادى کتابى است شامل اشعارى که در حمایت از کشورهاى محروم و استعمار زده آسیایى و افریقایى و امریکاى لاتین و گرامى داشت سرکردگان استقلال و آزادى کشورها و مخالفت با جنگ و خشونت و هوادارى از صلح و حقوق بشر سروده‌ام و در سال ۱۳۵۷ منتشر شده است.

۳ـ درد آشنا قسمتى از غزل‌هاى سراینده است که برخى عارفانه و بیشتر عاشقانه و گاهى سیاسى است و چاپ نخستین آن در سال ۱۳۶۲ به وسیله «نشر هنر» و چاپ سوم در ۱۳۷۸ با افزوده‌هایى در ۳۰۰ صفحه و با پیشگفتارى به قلم نگارنده به همت «نشر دانش» انتشار یافته است.

۴ـ سرود رهایى، در ۵۸۰ صفحه مشتمل بر اشعارى است که در حمایت و پشتیبانى از نهضت ملى و جبهه ملى ایران در «ملى کردن صنعت نفت» و پیامدهاى آن از سال ۱۳۲۸ تا ۱۳۵۶ سروده‌ام و مبتنى‌ست بر مبارزه با سیاست استعمارى و استبداد شاه و کودتاى ۲۸ مرداد که در سال ۱۳۶۷ به وسیله نشر «پیک دانش» انتشار پیدا کرده است.

در این کتاب براى هر شعر، جنبه تاریخى آن و انگیزه سرودن‌اش به نثر نوشته شده و از این رو جنبه (تاریخی‌ـادبى) دارد و کارنامه نهضت ملى ایران در مبارزه با سیاست استعمارى و استبداد به حساب مى‌آید.

۵ـ راز پرواز، مجموعه اشعار مذهبى این بنده است که همسرم گردآورى کرده و در ۱۴۰ صفحه به قطع رقعى به چاپ رسانده است. شعرهاى این کتاب حماسه‌هاى مذهبى است درباره پیشوایان دین اسلام و مذهب شیعه.

۶ـ مثنوى اصفهان، توصیفى از زیبایى‌هاى طبیعى و عمارات تاریخى و مساجد آن شهر است و داراى جنبه هنرى، عرفانى، تاریخى، و جامعه‌شناسى است که در سال ۱۳۷۸ در ۶۸ صفحه به زیور طبع آراسته شده است.

۷ـ پژواک ادب گزیده‌اى از چهار کتاب سرود رهایى، پیام آزادى، حاصل هستى و گل‌هاى موسمى است.

کتابى که اینک به خوانندگان محترم تقدیم مى‌شود در بردارنده اشعار زیر است که تاکنون به شکل کتاب چاپ نشده است :

۱ـ اشعار سیاسى و میهنى

۲ـ گرامیداشت‌ها از استادان علم و ادب و سیاست

۳ـ پراکنده‌ها مشتمل بر انواع گوناگون از قصیده و دوبیتى‌هاى پیوسته و مثنوى و رباعى در موضوع‌هاى مختلف

۴ـ اشعار توصیفى درباره تجلیّات طبیعت و آثار هنرى

۵ـ قطعه‌ها

۶ـ غزل‌هاى چاپ نشده در دیوان درد آشنا

۷ـ اشعار خانوادگى

۸ـ سوگیادهاى خانوادگى

۹ـ دیدارى از زادگاه

دیوان‌هاى دیگرى نیز مانند «اخوانیات» و غیره دارم که در حال تدوین است و ان‌شاءالله پس از این کتاب منتشر مى‌شود.

فعالیت‌هاى ادبى این‌جانب افزون بر شعر و نثر در کارهاى تحقیقى هم سهمى دارد و از آن جمله است :

۱ـ تصحیح دیوان «خواجه حافظ شیرازى» به وسیله مقابله چاپ‌هاى روانشادان «قزوینى ـ غنى» و «دکتر خانلرى» با نسخه خطى پیرحسین کاتب مورخ ۸۷۳ (چاپ پاژنگ / ۱۳۶۸)

۲ـ تصحیح خردنامه اثر «ابوالفضل یوسف‌بن على مستوفى» چاپ انجمن آثار ملى (۱۳۴۷)

۳ـ کتاب (هنر قلمدان) در ۲۲۰ صفحه. چاپ وحید (۱۳۶۴)

۴ـ تصحیح (داستان سیاووش و رفتن گیو به ترکستان از شاهنامه فردوسى) چاپ نشر دانش (۱۳۷۸)

۵ـ اقدام براى چاپ افست و مقدمه‌نگارى بر نسخه مصور موجود در مجموعه شخصى (تاریخ جهانگشاى نادرى) به سرمایه و کوشش انتشارات نگار (۱۳۷۰)

۶ـ به (پیشگاه فردوسى) مجموعه‌اى از سخنرانى‌ها و اشعار سراینده درباره فردوسى که به وسیله نشر شباویز در شهریورماه ۱۳۸۰ منتشر شده است.

۷ـ تصحیح تذکره «خلاصه الاشعار تقى‌الدین کاشانى» بخش معاصران در زیر چاپ است به‌وسیله نشر آیینه میراث مکتوب است (۱۳۸۰)

۸ـ تصحیح داستان رستم و اسفندیار و هفت خان اسفندیار در شرف انتشار است (۱۳۸۰) به وسیله نشر عرفان.

۹ـ اقدام براى چاپ افست و مقدمه نگارى بر «دیوان خواجه حافظ» منسوب به «خط میرعماد» موجود در مجموعه شخصى به سرمایه و کوشش انتشارات نگاه (۱۳۶۹)

۱۰ـ مجموعه‌اى از مقالات که در مرحله تنظیم و حروف‌چینى است به‌نام طراز سخن.

۱۱ـ طراز سخن مجموعه مقالات گوناگون ادبى، هنرى و سیاسى است.

۱۲ـ تصحیح کتاب کاشان از کتاب معاصرین تقى‌الدین کاشانى است.

۱۳ـ تصحیح کتاب اصفهان از کتاب معاصرین تقى‌الدین کاشانى است.

۱۴ـ تصحیح کتاب خراسان از کتاب معاصرین تقى‌الدین کاشانى است (زیر چاپ).

****

سبک من در شعر نئوکلاسیک است به این توضیح که ظرف و وزن اشعارم همان وزن‌هاى پیشین است ولى با زبان ادبى امروز و تغییراتى در شکل و ترادف قافیه‌ها و مطالب نو و بى‌سابقه در ادبیات کلاسیک و تصویرسازى‌ها و مضمون‌بندى‌هاى جدید و به‌کارگیرى پاره‌اى از واژه‌هاى امروزى و اصیل که به عقیده نگارنده، بسیارى از استادان ادب نیز، نوگرایى را در شعر، در همین زمینه ارزیابى کرده‌اند.

این سبک سخن‌سرایى ادبیاتى است که در شعر و نثر از صدر مشروطه آغاز شد و هماهنگ با تغییرات سیاسى و ادارى، پایه‌گذار بسیارى از دگرگونى‌هاى فرهنگى و سیاسى و اجتماعى در مسیر پیشرفت‌ها گردید ولى در این رهگذار، بر اثر کودتاى ۱۲۹۹ و آغاز دیکتاتورى پهلوى به تدریج دچار رکود و ایستایى گردید و دنباله نیافت تا این‌که پس از شهریور ماه ۱۳۲۰ (ه .ش) و درخشش انوار آزادى در کشور دوباره به جریان افتاد و در مسیر تکامل خود آثار نیک به بار آورد و براى بسى از اصلاحات اجتماعى و تحرّکات سیاسى و به‌طور کلى اعتلاى شعر زمینه‌سازى کرد.

اساسآ شعر سیاسى و ورودش در اجتماعیات و گرفتارى‌هاى روزمرّه و رخدادهاى مهم و درگیرى‌هاى زندگىِ مردم و انتقاد از روش‌هاى حکومت و اجتماع و ترقى‌خواهى براى ملّت بى‌سابقه و توجه به حقوق صنوف مختلف و اوضاع خارج از کشور در قضایاى بین‌المللى، در ادبیات فارسى نوظهور است و استادان پیشین به این‌گونه موضوع‌ها رویکردى نداشته‌اند و این از ویژگى‌هاى زمان ماست که مصداق تازه‌گویى و نوسرایى است.

قالب‌هاى شعر اصیل به منزله ظروف مرصّع و زیبایى است که محتواى تازه و مطلوب و سودمند را باید در آن ریخت. این ظروف را به یک‌سو نهادن و از ظرف‌هاى نازیبا و بى‌قواره استفاده کردن تنزل است و خردمندانه نیست. حساب محتواى بى‌ظرف دیگر روشن است و نیاز به بحث ندارد. نه محتواى مفهوم نه ظرف مشخّص هم نورٌ على نور.

آن‌چه لازم است گفته شود این است که در دوران ما، اوضاع و احوال شعر دچار هرج و مرج بى‌سابقه‌اى شده است. از یک‌سو دوران ترقى شعر از لحاظ پرهیز از
مدیحه‌سرایى درباره صاحبان قدرت و ثروت و توجه به مطالب نو و امروزى و علاقه به سعادت و ترقى کشور و احترام به آزادى ملّت موضوعى‌ست که در شعر برخى از شاعران امروز تجلى کرده و مقام اجتماعى شعر را بالاتر برده است و از سوى دیگر انحطاط فراگیرى گریبان شعر را گرفته، آن را به نثر مبهم و مغلوط تبدیل کرده و از حلیه وزن و قافیه و مفهوم و زیورهاى ادبى و ریزه‌کارى‌هاى استادانه عارى ساخته و آن را به شیوه دوران‌هاى سرایندگىِ در نخستینه اعصار واپس برده است.

امروز دیگر با زور تبلیغات در رسانه‌ها و دسته‌بندى‌هاى مرموز، مرز بین نظم و نثر از میان رفته است و هر نثر خارج از قاعده دستورى و معناى مشخص و روشنى که به شکل عمودى زیر هم نوشته شود «شعر امروز» نامیده مى‌شود و معلوم نیست چرا شعر امروز باید تن به چنین تنزلى داده باشد.

قیام دسته‌جمعى بر ضد شعر واقعى و اصیل به قدرى بالا گرفته که جماعتى به عنوان نوپرداز دست به دست هم داده طرح هر شعر اصیلى را از معاصران رد مى‌کنند و آن را از دایره احتساب بیرون مى‌افکنند. تنها چند نفر را به عنوان شاعر امروز در مجله‌ها و روزنامه‌ها و کتاب‌هاى مربوط به ادبیات معاصر نام مى‌برند و حق شاعران بزرگى را که درین عصر از جهات گوناگون پایه و مایه شعر را بالا برده‌اند گستاخانه تضییع مى‌کنند. هرچند این کوششى بیهوده و گذراست.

آیا این یک سیاست تخریبى براى تنها مایه مفاخرت ایران در جهان یعنى «شعر پارسى» نیست و آیا ذهن هر فرد ادب‌دوست و آگاه از فخامت ادب ایران را متوجه یک منبع رازناک ویرانگر نمى‌کند.

اگر همه عوامل را به کنار گذاریم آیا این دشمنى با ادب و شعر اصیل ایرانى را مى‌توان ساده و بى‌انگیزه‌هاى خاص انگاشت؟

اصولا اهمیت شعر در این است که تفهیم و تفاهم و تأثیر و تأثّر را در افراد کشور به نحو شایسته و دلنشینى که به حافظه سپردن‌اش آسان باشد و سالیان دراز از بین نرود ایجاد کند و به این وسیله آنان را در عواطف و احساسات و توجه به معنویات به همدلى
و آشنایى روحى سوق دهد. چنان‌که اشعار حافظ و سعدى و فردوسى و دیگران در سرتاسر ایران خواننده دارد و مفهوم آن اشعار بین اقوام متنوع ایرانى که زبان مشترک‌شان پارسى درى است وحدت و هم‌دلى و هم‌داستانى و تربیت اجتماعى به‌وجود آورده است.

حالا باید دید سخنانى که کلمات‌اش ربط معنایى و وزن عروضى ندارد و خود گوینده هم نمى‌داند چه مى‌خواهد بگوید چگونه مى‌تواند در بین افراد جامعه ایجاد همبستگى و هم‌آهنگى کند؟

تا چهل پنجاه سال پیش نثر بر چند قسم بوده است :

۱ـ نثر سیاسى و اجتماعى یا مقاله‌نویسى که شیوه روزنامه‌نگاران و سیاست‌مداران بوده است.

۲ـ نثر تحقیقى که سیاق پژوهشگران در موضوع تحقیق‌شان به شمار مى‌رفته است.

۳ـ نثر داستانى که شیوه داستان‌سرایان بوده است.

۴ـ نثر مکاتباتى که در نامه‌نگارى بین دوستان یا مسائل ادارى در ادارات به‌کار مى‌رفته است.

۵ـ نثر ادبى یا شاعرانه که در وصف مناظر و ذکر حالات عاشقانه و هر گونه مطالب احساسى نوشته مى‌شده است.

۶ـ نثر عامیانه که خالى از لطایف ادبى بوده و گاهى به شیوه گفت و شنود عادى در لهجه‌هاى گوناگون نگارش مى‌یافته و اکثر صبغه طنز هم به خود مى‌گرفته است.

بسیارى از عبارات گلستان سعدى و مقامات حمیدى و مناجات خواجه‌عبدالله انصارى و نامه‌نگارى‌هاى قائم مقام و برخى دیگر از ادیبان و نویسندگان به کمک سجع و استخدام واژه‌هاى احساس‌برانگیز موزونیت پیدا کرده یا خیال‌انگیز و دربردارنده احساسات عاطفى شده ولى هیچ‌گاه شعر تلقى نگردیده و دست بالا، نثرى شاعرانه قلمداد شده است. حالا چطور پس از قرن‌هاى متمادى قواعد کلى مى‌تواند به هم خورد و به وسیله تنى چند نثر جاى شعر را بگیرد. آن هم نثرى نامفهوم و غلط!

علت رواج یافتن این‌گونه نثرها به نام شعر که گاهى از آن‌ها در عین بى‌وزنى در چند عبارت پشتِ سر هم یکى از عبارات به‌طور ناگهانى وزن پیدا مى‌کند، کم‌سوادى در آموختن زبان فارسى است که عمومیت یافته و آسان‌گویى و آسان‌خوانى و آشنا نبودن با لغت‌هاى معمولى زبان و سخنان فاخر موجبِ بیگانگى با وزن‌هاى شعر قرار گرفته است.بنده تغییر مفهوم شعر و حذف وزن را در شعر نمى‌پسندم و نمى‌پذیرم و تنزّل دادن شعر را از این جهت گناهى نابخشودنى در شرع ادب فارسى مى‌دانم ولى هرگاه وزن رعایت شود و در مقصود گوینده احساس و پیامى نهفته باشد آن را به عنوان (شعرواره) یا نوعى از سخن پارسى، قابل پذیرش و استماع مى‌دانم و نمونه‌اى چند از آن را خود سروده و در این کتاب آورده‌ام.در هر حال نگارنده بنا به وظیفه و به حکم رسالتى که در خود احساس کرده‌ام، حفظ و نگهبانى شعر اصیل و استخواندار فارسى را که بزرگ‌ترین میراث ملى ماست و یادگار هزار و یکصد سال کوشش و آزمایش استادان گذشته است بر خود فرض مى‌دانم و پاسدارى از کاخ کیوان شکوه ادب فارسى را که پناهگاه ملّیت و بنگاه افتخارات قومى ایرانى است واجب مى‌شمارم.در اداى این وظیفه ملى و میهنى، اعتنایى به اقبال یا عدم اقبال پیر و جوان در سخنان و اشعارم نداشته و ندارم و به حکم تکلیف وجدانى و تاریخى شعر را از دایره اصالت بیرون نبرده، به دست نسل‌هاى آینده و داورى تاریخ و صرافى روزگار، سپرده‌ام زیرا گذشت روزگاران بهترین داور براى سنجش و ارجگذارى اشعار بلندپایه است و تاریخ ادبیات ما بارها این حقیقت و واقعیت را نشان داده و مسلم است که آفرینه‌گویى‌هاى فصلى و گرم‌بازارى‌هاى زمانى را که با بند و بست‌هاى مبتذل آلوده است. اعتبارى نیست.

****

یک مورد از گزارش شرح حال که لازم به نظر مى‌رسد معرفى افکار و نظریات و آرمان‌هاى گوینده است که خوانندگان به آن علاقه دارند. گرچه این جنبه‌ها در طى خواندن آثار. در متن کتاب براى خواننده روشن مى‌شود ولى ذکر آن شاید در این‌جا هم بى‌مناسبت نباشد. از این رو باید بگویم که :

۱ـ این‌جانب فردى ملّى‌گرا و سخت پایبند به دل‌بستگى‌هاى میهنى و ملى هستم به این معنا که از جان و دل مشتاق استقلال و آزادى و تمامیت میهنم ایران و سربلندى و خوشبختى و بهروزى براى همه ایرانیان هستم و براى چنین دستاوردى مدت شصت سال است که در این راه قدمآ و قلمآ کوشا و پویا بوده‌ام. خدا را سپاس مى‌گویم که در طریق مبارزه براى پیشبردِ این مقصود، هرچند زیان‌هاى بى‌کرانى از جهات مختلف متحمل شده‌ام ولى از مسیر خود منحرف نگشته و با عوض کردن راه و رسم خود زیر بارِ صاحبان قدرت نرفته‌ام و داوطلب مشاغل و مقامات مهم دیوانى نبوده بلکه این‌گونه پیشنهادها را رد کرده‌ام.بارى ازین جهت که همواره در طریق پاسدارى از آزادى و سرافرازى ملّت و استقلال و حمایت از فرهنگ ملى میهنم کوشیده‌ام و بیشترین قسمت اشعارم درین زمینه‌هاست مردم حق‌شناس جامعه مرا به عنوان پرافتخار (شاعر ملى) مفتخر کرده‌اند و این مقام مرا از هرگونه جاه‌طلبى بى‌نیاز ساخته است. و امّا از این جهت که ملّى‌گرا هستم، به دین و مذهبم که سهم بزرگى در تکوین ملّیت من دارد وابسته‌ام و دلیل آن اشعار مذهبى حماسى‌ست که از روى کمال عقیدت براى پیشوایان دینى سروده‌ام و در کتاب «راز پرواز» چاپ و منتشر شده است. حقیر، هم باستان‌گرا و دوستار ایران قدیم و هویّت دیرینه سال این کشور کهنسال و آداب و رسوم و تاریخ و روایات و اساطیر آنم و هم به فرهنگ ملى بعد از اسلام و ویژگى‌هاى این دوران پرافتخار و علم و حکمت و عرفان و ادب این عصر عشق مى‌ورزم. با این دیدگاه است که هر فرد مدعى ملى‌گرایى را که تنها به یکى از این دو علاقه‌مند باشد ملى‌گراى واقعى و ایرانى تمام‌عیار نمى‌شناسم. دقیقه دیگرى که شایان ذکر است این است که ملى‌گرایى ما دفاع از تمامیت کشور و طرد متجاوزان به حقوق ملى ایرانیان و مبارزه با آن‌هاست و مبتنى بر فکر تجاوز به مرزهاى دیگران و نادیده گرفتن علایق میهنى ملّت‌هاى دیگر نیست بلکه من دلبستگى به سعادت و آرامش و سلامت جوامع دیگر را نیز لازمه ملى‌گرایى مى‌شمارم زیرا همان‌گونه که به ملّت خود علاقه‌مندم به ملل غیرمتجاوز دیگر نیز محبت قلبى دارم. به این سبب است که مطالب یکى از کتاب‌هاى من به نام پیام آزادى سراسر حمایت از کشورهاى محروم و استعمار زده و ستمدیده آسیا و افریقا و امریکاى لاتین است و طالب آزادى‌شان از قید و بند استعمار و بندگى بیگانگان بوده و هستم. از ویژگى‌هاى دیگر من طبیعت‌گرایى و دلدادگى به مظاهر زیبایى و جمال است؛ از این رو به مناظر طبیعى و باغ و صحرا و گل‌هاى رنگارنگ و گیاهان زیباى خودرو و درختستان‌هاى شکوهمند و چهره زیباى خوبرویان و تجلیات دل‌انگیز بهار عشق مى‌ورزم و این طبیعت‌گرایى همواره پرتو عرفان را در دل و جان من تابان و فروزان مى‌گرداند. پس چنین است که بخشى از این کتاب به توصیف مظاهر طبیعت و تعریف بهار و خزان اختصاص دارد. همین خصلت مهرپرورى نسبت به جمال طبیعت مرا به دلدادگى نسبت به پدیده‌هاى زیباى هنرى که ساخته دست بشر است نیز واداشته و به هنرهاى تزیینى، به‌ویژه کارهاى ایرانى سخت دلباخته گردانیده است. چنانکه گردآورى این‌گونه آثار پیوسته از سرگرمى‌هاى دلپذیر و تفریحات سالم من بوده و هست و مایه بسى از آگاهى‌هاى هنرى نیز گردیده است. البته پیشرفت در خوشنویسى هم شوق این کار را در حقیر دامن زده است. مطلبى که در پایان این مقال لازم است گفته شود این است که پاره‌اى از افراد خام‌اندیش در تعریف برخى از شاعران و نویسندگان مى‌نویسند که وى به طرز فکر مشخص و دار و دسته معینى از نحله‌هاى سیاسى و اجتماعى وابستگى نداشته و تنها حرف‌هاى خودش را به گونه تک‌نفرى مى‌زده است. این تعریف در کشورى مثل کشور ما که در تلاش تحصیل آزادى و حفظ استقلال است و در معرض سلطه‌جویى قدرتمندان و زورمدارانِ داخلى و خارجى است، بى‌طرف بودن شخص در سیاست و تکروى و عدم انقیاد به راه و رسم مشخص و نداشتن خط‌مشىِ فکرى مُعین مدحى شبیه به ذم است زیرا در این صورت شخصى معرفى مى‌شود، بى‌طرز تفکر خاص و بى‌اعتنا به جریان قضایا و حوادث جارى و سازشکار و بى‌قید در ایجاد روابط و به اصطلاح نان‌خورنده به نرخ روز و بدیهى‌ست که چنین اوصافى براى یک شاعر و نویسنده که در کوچه‌هاى سنگلاخ و پیچاپیچ سیاست و گرفتارى‌هاى اجتماعى با قیافه مشخص باید راهگشا و نظریه‌پرداز و داراى مَسلکى شناخته شده باشد حسنى نیست بلکه کمبودى درخور خرده‌گیرى است و مى‌دانیم که شاعران بزرگ پیوسته در راه و روش‌هاى فلسفى و اخلاقى و فرهنگى و پاره‌اى از نقّادى‌ها اهل مبارزه بوده‌اند. در دنیاى امروز صداى فرد، براى پیشبرد آرمان‌هاى اجتماعى به جایى نمى‌رسد بلکه هماهنگى صمیمانه عده‌اى متفق در عقاید و افکار بلند اصلاح‌طلبانه و آزادى‌خواهانه است که مى‌تواند سهمى از وام‌هاى ملى افراد را به ملّت و کشور پرداخت نماید یا دست‌کم بنیادى شود براى ارائه طریق خدمتگزارىِ عملى به دیگران در زمانى مناسب‌تر. گرچه در نظر نبود که این پیشگفتار به‌درازا کشد ولى در عمل چنین نشد و از خوانندگان درخواست مى‌کنم که به دیده اغماض بنگرند

            عبدالعلى ادیب برومند

            تهران ـ خردادماه  ۱۳۸۰

 

 

 

.

اطلاعات بیشتر

ابعاد 24 × 17 cm
نوع جلد

نوبت چاپ

قطع

موضوع

سال چاپ

تعداد مجلد

پدیدآورندگان

تعداد صفحه

1616

شابک

978-964-351-751-9

وزن

2.521

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “مجموعه اشعار ادیب برومند”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *