(021) 66480377-66975711

زمان گمشده

۴,۲۰۰تومان

ژاک پره ور

ترجمه مریم رییس دانا

خوانندگان نخبه‌ی شعر در ایران از دیرباز با نام ژاک پره ور، شاعر فرانسوی آشنایی دارند. حسن هنرمندی، پرویز ناتل خانلری، همایون نوراحمر، احمد شاملو و رضا سید حسینی پاره‌ای از اشعار پره ور را به فارسی ترجمه و منتشر کرده بودند. خانم مریم رئیس دانا اکنون مجموعه‌ای از بهترین اشعار این شاعر را با کاری منظم، خلاقانه و منسجم به فارسی ترجمه و در یک جلد، گرد آورده و زیر عنوان «زمان گمشده» توسط انتشارات نگاه منتشر کرده است

اين كتاب برگردانى‌ست از متنِ فرانسوىِ

Paroles چاپِ سال 1972، انتشارات گاليمار، كه با توصيف يك شام سران در پاريس آغاز مى‌شود و بافانوس جادويى پيكاسو به پاي مى‌رسد. كتابِ گاليمار شامل 95 شعر مى‌شود، كه در ترجمه 81 شعر مورد بررسى قرار گرفت. شعر نخستين و پايانى و 12 شعر ديگر در اين مجموعه قرار نگرفتند، و اميد است با انتشار جلد دوم در آينده‌ى نزديك، ديوان شعر «گفته‌ها» (Paroles) تكميل شود. عنوان كتاب، «زمان گمشده»، انتخابى‌ست از ميان يكى از اشعار در همين كتاب.

در انبار موجود نمی باشد

توضیحات

       گزیده ای از کتاب زمان گمشده

با سر می گوید نه

در دل اما آری

آری به تمام آن چه دوست دارد

نه , به معلم

برپاست

از او سؤال می کنند

همه جور سؤالی

ناگهان خنده ای بی احتیار دربرش می گیرد

و همه چیز را پاک می کند

عددها , کلمه ها ، تاریخ ها , نام ها

عبارات و نکات انحرافی را

و بی توجه به تهدیدهای آقا معلم

و جنجال بچه های درسخوان

با گچ هایی از همه رنگ

روی تخته سیاه بدبختی

چهره ی خوش بختی را ترسیم می کند .

        در آغاز کتاب زمان گمشده می خوانیم

 

چند نکته و هزار سپاس          ۱۱

دوران کودکى و فقر باشکوه      ۱۵

کودک زنده در من      ۱۷

سوررآلیسم و دوره‌ى شکل‌گیرى            ۲۰

جان مقدس             ۲۲

سوررآلیسم ـ آمیختن واقعیت و فراواقعیت            ۲۲

سوررآلیسم تصادفى نیست        ۲۳

گروه اکتبر              ۲۶

گروه اکتبر و جذب مردم به‌سوى تئاتر      ۲۸

گروه اکتبر ـ سفر به مسکو       ۳۰

سینما و تولد یک فیلمنامه‌نویس ــ دیالوگ‌نویس      ۳۱

سینما ـ ژاک پره‌ور و مارسل کارنه           ۳۳

سینما ـ سینما و ادبیات           ۳۵

سینما ـ یکى شدن فیلمنامه‌نویس و دیالوگ‌نویس     ۳۷

اولین کتاب‌ها ـ پره‌ور در کتابفروشى        ۳۹

گفته‌ها ـ اصالت در انواع         ۴۱

جایگاه ادبیات ـ کتاب براى خواندن و بازیگرى      ۴۳

کولاژها ـ مهربان یا بى‌رحم      ۴۵

ترانه بخوانیم ـ وقتى نوشته‌ها به پرواز درمى‌آیند       ۴۷

نبرد به سوى تکامل ـ همدلى با ستمدیدگان جهان سوم            ۵۰

ردّ توضیحات ـ «شعر همان چیزى‌ست که به رؤیا مى‌آید…»     ۵۲

خودآموخته             ۵۴

خودآموخته ـ نقاشى              ۵۶

خودآموخته ـ موسیقى            ۵۸

زبان چهره عوض مى‌کند          ۵۹

زنان و زن ـ همیشه مرد، چرا زن نه؟        ۶۱

حیوانات ـ حیوانات به ما شبیه هستند      ۶۳

صنعت‌گر زبان ـ نوشتن؛ خط زدن‌هاى قلم             ۶۴

شناخت‌نامه             ۶۶

فیلمشناسى             ۷۱

چند نظر درباره‌ى پره‌ور :         ۷۹

شعرها :

قصه‌ى اسب            ۸۱

شکار نهنگ            ۸۶

فصل زیبا   ۹۰

آلیکانته     ۹۱

از اون‌ها زیاد دیده‌ام…            ۹۲

براى تو عشق من      ۹۴

اختراعات بزرگ      ۹۵

رویدادها    ۱۰۱

نشانه‌ى دستورى       ۱۱۷

پدر ما       ۱۲۰

خیابان سن             ۱۲۲

شاگرد تنبل             ۱۲۶

گل‌ها و تاج گل‌ها    ۱۲۸

بازگشت به وطن       ۱۳۲

کنسرت موفق نبود     ۱۳۵

فصل هسته             ۱۳۸

ترانه‌ى حلزون‌هایى که به خاکسپارى مى‌روند          ۱۴۵

ساحل       ۱۴۸

خواب صبح            ۱۵۲

به خانه‌ى من           ۱۵۶

شکار بچه   ۱۵۹

خانوادگى   ۱۶۲

من همینم که هستم     ۱۶۴

ترانه  در خون          ۱۶۶

این عشق   ۱۷۰

تکلیف مدرسه          ۱۷۴

صبحانه      ۱۷۷

دختر فولاد             ۱۷۹

پرندگان دغدغه        ۱۸۱

نومیدى رو نیمکتى نشسته        ۱۸۳

ترانه‌ى شکارچى پرنده            ۱۸۶

براى کشیدن یک پرنده             ۱۸۷

شن‌هاى روان          ۱۹۰

تقریبن       ۱۹۱

راه راست   ۱۹۳

مرد بزرگ              ۱۹۴

چرخ دستى یا اختراعات بزرگ              ۱۹۵

شام آخر    ۱۹۶

عجب خانواده‌اى!      ۱۹۷

مدرسه هنرهاى زیبا   ۱۹۹

تجلى         ۲۰۱

ماشین خرمن‌کوب      ۲۰۴

آینه‌ى شکسته          ۲۰۷

مرخصى نظامى        ۲۰۸

نظم نوین    ۲۰۹

ملاقات با پرنده‌ها     ۲۱۲

آن چه باید بشود مى‌شود         ۲۱۴

گسترده و سرخ        ۲۱۵

ترانه         ۲۱۶

انشاى فرانسوى       ۲۱۷

خورشید گرفتگى      ۲۱۸

ترانه‌ى زندانبان        ۲۱۹

اسب قرمز              ۲۲۱

شرط‌بندى‌هاى احمقانه             ۲۲۲

اولین روز   ۲۲۳

پیام          ۲۲۴

جشن        ۲۲۵

در دکان دختر گلفروش           ۲۲۷

حماسه       ۲۲۹

سلطان       ۲۳۰

و جشن ادامه دارد     ۲۳۲

رنج‌نامه‌ى ونسان       ۲۳۴

یک‌شنبه     ۲۳۷

باغ          ۲۳۸

پاییز         ۲۳۹

Paris At Night            ۲۴۰

دسته‌گل     ۲۴۱

باربارا       ۲۴۲

فهرست اموال          ۲۴۵

نباید…       ۲۵۰

گفت‌وگو    ۲۵۲

اوزیریس یا فرار به مصر         ۲۵۴

سخنرانى درباره‌ى صلح           ۲۵۶

مأمور بلیت             ۲۵۷

سلام بر پرنده           ۲۵۹

زمان گمشده            ۲۶۵

لامیرال      ۲۶۶

میدان کاروزل          ۲۶۷

جنگ با فرشته ۱      ۲۷۰

همراهان     ۲۷۲

گردش پیکاسو         ۲۷۴

چند نکته و هزار سپاس

 

 

 

ترجمه‌ى اشعار ژاک پره‌ور به فارسى در ایران به گذشته‌اى نه‌چندان دور مى‌رسد. بزرگانى چون حسن هنرمندى و پرویز ناتل خانلرى از نخستین مترجمانى بودند که تعدادى از شعرهاى پره‌ور را به فارسى برگرداندند. بعدها همایون نوراحمر و احمد شاملو نیز بر این امر همت گماردند.

رضا سیدحسینى و محمدرضا پارسایار از دیگر استادانِ مترجمِ علاقمند به اشعار پره‌ور هستند. در نسل جدید مترجمین نیز، این کشش و علاقه به شعرهاى ژاک پره‌ور مشهود است. صرف نظر از نگاه شاعرانه، مفاهیم انسانى و صلح‌طلبانه‌ىِ شعرها، آن‌چه که مترجمین را در نسل‌هاى مختلف شاید تشویق به ترجمه مى‌کند، همانا چالش سخت و زیبایى‌ست که هنگامِ ترجمه و انتخاب و ساخت واژگان مترجم با آن مواجه مى‌شود. برگردان اشعار پره‌ور در وهله‌ى اول به نظر مى‌رسد که چندان دشوار نباشد، ولى تعبیر صحیح‌تر، سهل و ممتنع بودن ترجمه‌ى اشعار است. توضیح زیر، بیانِ چرایىِ این دشوارى‌ست در پاره‌اى موارد :

ــ بازى با کلمات، یکى از خصلت‌هاى رایج شاعرانه در شعرهاست، که لذت از متن را براى خواننده‌ى فرانسوى زبان مضاعف مى‌کند.

Éواژه‌ى PensÅe در گل‌ها و تاج گل‌ها، دو معنى دارد: «گل بنفشه» و «اندیشه» دارد. باز در همین شعر پره‌ور از champs ÅlysÅes
(دشت‌هاى افتخار) به قرینه‌ى Champs ElysÅes (خیابان شانزلیزه) بهره‌ورى مى‌کند.

Éدر فصل هسته، ترتیب Les omnibus È chevaux (درشکه‌هاى اسبى) و les Åpingles È cheveux (سنجاق‌سر) را به‌هم مى‌ریزد و ترکیبات جدیدى مى‌سازد: درشکه‌هاى چوبى و سنجاق‌هاى اسبى.

Éرنج‌نامه‌ى ونسان، حکایت مردى‌ست از فسفر و خون. وقتى فرانسه‌ى این شعر را مى‌خوانیم، از شنیدن «ونسان» و «sang» یک آهنگ به گوش‌مان مى‌رسد، گویى در نام «ونسان»، خون مى‌بینیم و مى‌شنویم.

Éدر سطرهاىِ پایانىِ نباید… با ابتکار دیگرى مواجه مى‌شویم : Auto-monument.  “auto”در ابتداى هر واژه‌اى قرار بگیرد از آن اسمى مى‌سازد که عملکردش به خودش بازمى‌گردد، به‌عنوان مثال اتومبیل به معنى خودرو، و اتوبیوگرافى به معنى خودنوشت است. auto-monument از کلمات ابداعى شاعر است.

Édonner L’exemple (سرمشق بودن)، exemple (به‌عنوان مثال)، exemplaire (نمونه یا مثال زدنى) بازى دیگرى‌ست در ملاقات با پرنده‌ها.

Éدر به خانه‌ى من، به زحمت مى‌توان واژه‌ى پا را به احمق بودن مربوط دانست، که به تناسب مصرع‌هاى بالا آمده است :

Faut Átre bÁtes comme l’homme l’est si souvent

pour dire des choses aussi bÁtes

Que bÁte comme ses pieds gai comme un pinson

ــ بازى با علامت‌هاى نگارشى در شعر Accent grave و نیز آوردن اصطلاحات اشاره‌اى ــ Claquer sur L’ongle ـ در ملاقات با
پرنده‌ها،
نشان از تنوع شگردهاى شاعرانه دارد.

ــ براى ترجمه شعرهاى پره‌ور، شناختِ رویدادهاى اجتماعى و سیاسى، مى‌تواند مؤثر واقع شود.

Éبه عنوان مثال اصل حکایتِ شکار بچه و بازگشت به وطن را باید در روزنامه‌ها و تاریخ جست. شکار بچه روایتِ فرار سى نوجوان از بازداشتگاه و بازگشت به وطن، داستان جنایتکارِ مشهور آن دوره ــ پى‌یر فرانسوآ لانسر ــ است.

ــ شناخت از مسیحیت و اعتقادات ِ مذهبىِ ملت فرانسه نیز بسیار در درک و برگردان اشعار لازم است.

Éریشویى که بر آب راه مى‌رود همان عیساى مسیح است در آن‌چه باید شود.

Éشام آخر، عیساى پیامبر و دوازده تن از حواریون را نشان مى‌دهد.

Éجنگ با فرشته، به‌ظاهر مسابقه‌ى بوکس است. بوکس‌باز در گوشه‌ى رینگ نشسته است. مسابقه آغاز مى‌شود و مربى وقتى مى‌بیند بوکس‌باز به شدت آسیب دیده و کتک خورده و سلامتى‌اش در خطر است، اسفنج را به میان رینگ پرتاب مى‌کند، به این معنى که داورِ مبارزه باید بازى را قطع کند. و اما وراى این تصویرها، نگاهى مقایسه‌اى وجود دارد به اسطوره‌ى یعقوبِ تورات که در مبارزه فقط پایش آسیب مى‌بیند، اما بوکس‌باز (ضدقهرمان) در نبردش با نیروهاى شر (جنگ‌ـنازیسم) تمام هستى‌اش را از دست مى‌دهد.

Éروز پانزدهم ماه اوت، روز عروج مریم مقدس است در فصل زیبا.

Éفرانسوى‌هاى کاتولیک، روزهاى یک‌شنبه براى رفتن به کلیسا وشنیدن خطبه‌ى کشیش لباس‌هاى تمیز مى‌پوشند، اصطلاح habillÅ en dimanche از همین جا مى‌آید.

توضیحات اشاره شده در بالا از جمله نکاتى‌ست، و سعى بر آن بوده در پاورقى‌ها به شکل کامل‌ترى تکمیل‌کننده‌ى مفهوم شعرها باشند.

این کتاب برگردانى‌ست از متنِ فرانسوىِ Paroles چاپِ سال ۱۹۷۲، انتشارات گالیمار، که با توصیف یک شام سران در پاریس آغاز مى‌شود و با فانوس جادویى پیکاسو به پایان مى‌رسد. کتابِ گالیمار شامل ۹۵ شعر مى‌شود، که در ترجمه ۸۱ شعر مورد بررسى قرار گرفت. شعر نخستین و پایانى و ۱۲ شعر دیگر در این مجموعه قرار نگرفتند، و امید است با انتشار جلد دوم در آینده‌ى نزدیک، دیوان شعر «گفته‌ها» (Paroles) تکمیل شود. عنوان کتاب، «زمان گمشده»، انتخابى‌ست از میان یکى از اشعار در همین کتاب.

در پایان لازم مى‌دانم قدرشناسىِ صمیمانه‌ى خود را از دوستانِ بزرگوارى که در بخش‌هایى از ترجمه مرا یارى رساندند، اعلام کنم. هزار بار سپاس از جناب آقاى فریور اقوامى، دوست فرهیخته و زبان‌شناس، مقیمِ فرانسه، که اکثر ترجمه‌ها را با متن فرانسوى آن مطابقت دادند و نکات قابل توجهى را در خصوص شناختِ بیش‌ترِ شعرها عنوان فرمودند. همچنین از آقاى على عبداللهى که به ترجمه‌ى سى شعر از نمونه‌ى آلمانى آن توجه کردند، تشکر مى‌کنم. توجه خانم‌ها مهتاب بلوکى و خجسته کیهان و آقاى اسدالله امرایى در بیان چند نکته در ترجمه و خانم سیما اکرم‌زاده بابت سعه‌ى صدر و صبر و حوصله در تنظیم حروف‌چینى و صفحه‌بندى نیز شایان قدرشناسى است.

          مریم رییس‌دانا

اطلاعات بیشتر

وزن 250 g
ابعاد 21 × 14 cm
پدیدآورندگان

,

نوع جلد

SKU

94296

نوبت چاپ

شابک

978-964-351-373-3

قطع

تعداد صفحه

277

سال چاپ

موضوع

تعداد مجلد

وزن

250

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “زمان گمشده”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *