(021) 66480377-66975711

واژه نامه لری

18,000تومان

بهروز ذوالفقاری

گردآمده کنونی بیشترین بخش از گویش واژگان لری اشترینان است.هرچند که اشترینان شمالی ترین منطقه استان لرستان بر اساس تقسیم بندی های استانی است، اما گویش لری بسیار گسترده تر از استان لرستان است و چند استان همسایه را نیز دربر می گیرد.چرایی این گردآوری با تمامی نارسایی هایش از آنرو بوده است که تا کنون کاری در این زمینه صورت نگرفته است.پایه علت عدم توجه و باور؛ و یا به علت عدم امکان.خاستگاه این گزینش حفظ و ثبت وجهه ای از فرهنگ است که هر روز آسیب پذیرتر می شود.

.این ظرایف ودرعین حال بازدارندگی ها یکی ازعلل عمدۀ مهجورشدن گویش هاست وزبانها وگویشهای روانتروآسانتروپویاترراجانشین آنان می سازد.

در انبار موجود نمی باشد

توضیحات

گزیده ای از کتاب واژه نامه لری

علاوه برحروف صدا دارموجود در فارسی،صداهای مشخص دیگری برای توضیح وتلفظ این گویش لازم است . این صدا ها درآذری وآلمانی وفرانسوی موجود است ولی متاسفانه قابل توضیح وتمثیل درفارسی نیستند.

در آغاز کتاب واژه نامه لری می خوانیم

واژه‌نامۀ لری

{گویش واژگان}

اشترینان

 

بخش‌های نخست ودوم وپایانی

بهروز ذوالفقاری

                               گویش واژگان

                     لری

                   اشترینان

    

                                          پیشگفتار

گرد آمدۀ کنونی بیشترین بخش از گویش واژگان لری اُشترینان است . گرد آمده

است،چراکه به لحاظ نبود کمترین امکان بررسی وجستجو،تنها به ،یادمانده ها

ویادآمده ها بسنده شده است .

بیشترین بخش است ،چرا که به نشانه های گوناگون وفراوان این گویش واژگان

دررهگذرتاریخی خود،بسیاربیش ازاین بوده است وبه علت عدم ثبت وضبط ،

همۀ آن قابل دسترسی نبوده است ونیست .

هرچند که اُشترینان،شمالی ترین منطقۀ استان لرستان براساس تقسیم بندی های

استانی است،اما گویش لری بسیارگسترده ترازاستان لرستان است وچند استان

همسایه را نیزدربرمی گیرد .

پراکندگی جغرافیایی گویش لری سبب وجود شاخه های گوناگونی شده است که

لری اُشترینان نیزیکی ازآنهاست،با مجموعۀ تفاوت ها وشباهت ها وویژگی هایش.

چرایی این گردآوری با تمام نارسایی هایش ازآن رو بوده است که تا کنون کاری

دراین زمینه صورت نگرفته است – یا به علت عدم توجه وباور ویا به علت عدم

امکان. این اثرنیزدرراستای تخصص وحرفۀ گردآورنده نیست،بنا براین وناگزیر،

کاستی های فراوان رادرخود دارد.خاستگاه این گزینش حفظ وثبت وجهه ای از

فرهنگ است که هرروزآسیب پذیرترمی شود .

دشواری های پرداختن به کاری دوراز توان وتخصص ،درآغاز قابل پیش بینی ،

ودرجریان کار،قابل لمس ودرک بیشتری است.لذابازهم اگربهانۀ این اقدام

ناگزیری معرفی شود بهتر است.درچنین نمونه هایی چنانچه امکان همراهی و

همکاری افراد دیگری،به ویژه اگرازمحل ها وحال وهوایی دیگر،موجود باشد

بی تردید پیامد کاملتری خواهد داشت،هرچند که بخش وشاخه ای ازیک گویش

بودن نیزتوجیه کنندۀ محدودیت های این کاراست.

نبود منابع ومراجع وامکان تخصصی وپی جویی،مبنایی است که اشتباه بودن

احتمالی مفاهیمی راکه صرفا”ازخاطره وحافظه نقل شده اند،قابل پذیرش ترکُند .

 کاربرد خاص مفاهیم وواژگان نیزسبب شده است که قیاس با دیگرگویش هاویا

زبان ها،میدان چندان گسترده ای را بازنکند،چرا که درآن صورت بیشتر به حوزۀ

زبانشناسانه روی خواهد نمود ؛ که با توجه به اهمیت بالا وفنی بودن،حتی از

اشارت به آن نیزپرهیزشده است .

اینکه کسی با کاربست این گرد آمده قادربه یادگیری زبان ویا گویش نخواهد بود ،

اینکه حتی برای گویش وران آن نیزچندان راهگشا نخواهد بود،اینکه زبانهای با

گسترش بسیاربیشتروفراگیرتردرخطرجدی سستی وفراموشی قراردارند ،اینکه

حتی نسل های تالی گویش وران نیز،هم به ناگزیروهم گاه به عمد فاصلۀ هرچه

بیشتری ازاین گویش گرفته اند وخواهند گرفت،اینکه چنین کاری کمترین تأثیری

درگسترش ویا نجات چنین گویشی نخواهد داشت چراکه درمدتی نسبتا”کوتاه وزیر

سنگینی وسلطۀ فرهنگ وزبان غالب،آشکارا دستخوش دگرگونگی وفراموشی

گردیده است،واینکه این گردآمده نارساتروناکامل ترازآن است که دربردارندۀ

نقشی ازاین لحاظات باشد،هیچیک مانع ازانجام آن نگردیده است .

ناتوانی واژه ها وناگفته ماندن بی کرانگی اندیشه ها ودریافت های آدمیان،خود

موجب جادوی کلام گردیدومایۀ کوشش پایان ناپذیردرراستای توصیف وبرشمردن

همان ناگفته ها .

گویش ها وحتی زبانهای بسته،به این علت که اساسا”دربرقراری ارتباط باخارج

ازحوزۀ جغرافیایی خویش فاقد کارایی اند،به سرعت به نفع زبان ویاگویش رسمی

غالب ازصحنه خارج شده اندوهرگزمیدانی جهت رشد وپایایی که شرط بقای آنها

است نیافته ونمی یابند.این وضعیت به سبب اینکه مایۀ عدم موفقیت نیزتلقی و

تصورمی شود،تأثیرمعکوس نیزداشته است،به گونه ای که عاملی بازدارنده

تشخیص داده شده وناگزیرجای خود رابه زبان وتکلم غالب برای کاربران آن

سپرده اند. تدام این ویژگی هم اکنون با عنوان خطراضمحلال،تماما”جدی است.

ابزارها وروابط ومفاهیم جدید بازبان وفرهنگ جدید وارد شده وپذیرفته شده اند،

وپیشینیان همین هابه لحاظ فقدان ضرورت کاربست،هم فراموش شده اند وهم هر

چه بیشترمایۀ کاستن ازارزش گویش اولیه گردیده اند .

این وضعیت حتی دررویارویی وتقابل زبانهای بزرگ نیزمسئله ای کاملا”جدی

است .

گسترش دامنۀ این تأثیر وتأثرتا آنجاست که کاربران گویش ها نیز،گاه به ناگزیر

وگاه آگاهانه،به سوی رها کردن آن روی آورده اند،چرا که آن رامانع گسترش

فرهنگی خویش نیزپنداشته اند.فقدان کارایی وجذابیت وموانع فراوان سرچشمه

گرفته ازنارسایی ها،این ناگزیری راتا حدودی آشکارمی سازد،سرنوشتی که تا

کنون برای چندهزارگویش وزبان نسبتا”کشف وشناخته شده رقم خورد است .

بازدارنده های مورداشارت،سبب می گردند که این باورکه این مجموعه بتواند

قابلیت استفاده ای فراگیرداشته باشد،کمرنگ ترمی گردد.بنابراین به علت منتفی

بودن ضرورت ونیزامکان آن،ازبازگفت برخی نشانه ها ومطالب ونیزتوضیح

کامل برخی دیگرازجمله ها،انواع بازی ها،عبارات واصطلاحات وضرب المثل

های فراموش شده خودداری شده است.ونیزازآوردن واژگانی که اسم خاصند،و

یاآنهایی که اختلاف تلفظ دارند،ولی شیوۀ تلفظ آنها بانگارش کنونی فارسی قابل

انعکاس نیست ودرصورت نوشته شدن کاملا”فارسی خوانده می شوند،خودداری

گردیده است .

چون می توان با کاربست قواعد دستوری که عمدتا” فارسی است،انواع افعال

وقیود واسامی ودیگرمشتقات را ساخت،به لحاظ ذکرمصادرازآوردن وبازگفت

مشتقات این مصادرتقریبا”صرفنظرشده است .

برسرگذرقرارداشتن سبب شده است که این گویش ازاغلب فرهنگها وگویشهای

پیرامونی حتی دوردست ترمتأثرشده باشد،مثلا”واژۀ  قزآذری وبه معنای دختر

درترکیبات دُیی قِزی {دختردایی}وعاموقِزی {دخترعمو} وحالَه قِزی{دخترخاله}،

که بازمانده ازدوره هایی است که نواحی غربی ایران درتصرف درازمدت

عثمانی ها می مانده است.نزدیکی این گویش به لکی کاملا”مشهود است.

آهنگ گفتاری؛اسامی خاص رانیزبه گونه ای دیگر تغییرداده است،ازجمله :

دِیسبِیلی:ده یوسفعلی وکُلچِرّو:گلچهران ومَلمیُو:ملمیجان وکاتار: قائِد طاهرو

کَۊشگِرُو:کفشگران وجافِرِیلی:جعفرعلی وعَویاسِیلی:عباسعلی وثۊرَه: ثریا.

یکسانی شیوۀ نگارش برخی ازواژگان،اما با تلفظ ومعانی متفاوت،اهمیت شیوۀ

بیان درگویش ها راآشکارترمی نماید.مثلا”،واژۀ بَسِه به معنای بستن وکلمۀ بَسَه

به معنای بسته وهمین کلمه باکشدارنمودن هردوحرف به معنای بس وکافی است.

سوم شخص مفردماضی نقلی نیزباهمین شکل ادامی شودکه به معنی{اوبسته است}

می باشد .

نمونۀ دیگری ازاین همسانی،کلمۀ پِسَه است که بااندکی تاکید{تشدید}درتلفظ حرف

سین به معنای پسته وباتلفظ پَسَه :به معنای {پس است }واگرکشدارتلفظ شود به

معنای {پس چرا}خواهد بود.

همین واژه با تلفظ پِسَّه به معنای {کوتاه وخم شده }، با تلفظ پَسَّه : به معنای تکۀ

چرمی پشت کفش وگیوه،وبا تلفظ پَسِه:به معنای{پشت وبعد از}می باشد .

ازاین رو،نگارش وحروف چینی وعلامتگذاری ها درچاپ،نقش اساسی وحیاتی

درآن خواهند داشت.این ظرایف ودرعین حال بازدارندگی ها یکی ازعلل عمدۀ

مهجورشدن گویش هاست وزبانها وگویشهای روانتروآسانتروپویاترراجانشین آنان

می سازد.

اسامی بسیاری رامی توان با افزودن پسوند های{ایه}،{بیه}وکِردِه :به مصادر

مربوطه تبدیل کرد که البته اغلب آنان سماعی اند ونه قیاسی .

ترجمۀ تعداد فراوانی ازواژگان وعبارات به لحاظ عدم انطباق دقیق بابرابرفارسی

آن نسبی ومفهومی ومعنایی وگاه توضیحی است.اضافه اینکه،چهرۀ واژگان

فارسی وایرانی فراوانی راکه کاملا”ازنظرشکل وگویش مغلوب شده اند می

توان درمیان این واژگان دید ویافت.نمونۀ آن-گاسو:گاس:گاه هست که :شاید.

اِشراف کامل به چنین گویش هایی نیزکافی برای بیان وانتقال تمامی مفاهیم کلیدی

نیست چرا که ازگستردگی فرهنگی عقب مانده اند ولذاگویش وران ناگزیرازپر

کردن فضاهای خالی مفاهیم موضوع انتقال،باواژگان فارسی وغیرازآنند.بی تردید

واژگان زیادی نیزتوضیح دهندۀ جانوران وپرندگان وابزارهایی بوده اندکه امروزه

به لحاظ های اقلیمی وفرهنگی،نایاب وفراموش شده اند.چنانچه این گردآوری پیش

ازچیرگی فرهنگی رسانه های گروهی وآموزش رسمی وسراسری صورت

 می گرفت،حاصلی بسیارمتفاوت ترراباخود می داشت .

ازآوردن واژه هایی که شباهت ونزدیکی زیادی بافارسی دارند،ونیزازذکرنام بازی

ها ورفتارهای منسوخ ودرعین حال غیرقابل توضیح،خود داری شده است؛ویژه

آنکه اغلب بازی ها بدون ابزارواسباب بوده اند.

اطلاعات بیشتر

وزن 490 g
ابعاد 24 × 17 cm
پدیدآورندگان

نوع جلد

SKU

94778

نوبت چاپ

شابک

978-964-351-987-2

قطع

تعداد صفحه

320

سال چاپ

موضوع

تعداد مجلد

وزن

490

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “واژه نامه لری”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.