(021) 66480377-66975711

نظریه های ادبیات و نقد

110,000تومان

برنا موران

ترجمه ناصر داوران

در یک حادثۀ هنری چهار عنصر نقش بازی می‌کنند، هنرمند، اثر، مخاطب و جهان بیرون (جامعه). با کمی دقت درمی‌یابیم که هر یک از نظریه‌های هنری متوجه یکی از چهار عنصر فوق می‌باشند. در کتاب حاضر نظریه‌های بنیادینی را برگزیده‌ایم که می‌توانند نمونه‌هایی باشند برای این چهار درک هنری متفاوت و سعی کرده‌ایم که ادعاهای هر یک را در رابطه با جوهر هنر و کارکرد آن توضیح دهیم. با وجود نظریه‌های دیگر، فکر می‌کنیم که هر یک از آن‌ها با اندک تفاوتی موافق یکی از چهار روش یاد شده خواهند بود. شیوه‌های نقد ادبی را به عنوان شیوه‌های رویکرد به جهان خارج، هنرمند، مخاطب و اثر هنری مورد بررسی قرار داده‌ایم .

توضیحات

کتاب نظریه های ادبیات و نقد نوشته برنا موران ترجمه ناصر داوران

در بخشی از کتاب می خوانیم:

  • فصل 1

نظریه­ی محاکات I

 

  • نخستین پاسخی که به پرسش «هنر چیست؟» داده شده (حداقل در غرب)، پاسخ گرایشی است که هنر را نوعی محاکات، تشبیه و یا تقلید می‌دانست. چیزی که در اثر هنری می‌بینیم، عبارت است از طبیعت، انسان و زندگی. هنرمند در اثر خود این چیز‌ها را برای ما باز‌می‌تاباند؛ گو این ‌که آینه‌‌ای گرفته باشد در برابر جهان. سقراط در دیالوگ دولت، اثر افلاطون، ضمن تلاش برای تفهیم کاری که نقاش انجام می‌دهد، خطاب به گلاکون می‌گوید: «اگر می‌خواهی آینه‌ای بردار و به هر طرف بگیر. در یک چشم بر هم زدن، خورشید و ستاره‌ها را، جهان را، خود را و تمام لوازم خانه،
    نباتات و جانوران را خواهی آفرید.»[1] بدین سان می‌خواهد
    نشان دهد که کار نقاش عبارت است از آینه گرفتن در برابر جهان. اندکی بعد توضیح می‌دهد که شاعر هم تفاوتی با نقاش ندارد:
    «آیا کار شاعر تراژدی‌نویس غیر از این است؟ آیا عمل او تشبیه نیست؟»[2]
  • نظریه‌ی هنر به مثابه‌ی محاکات، باوری است با پیشینه‌ی سده‌های بسیار، که تا روزگار ما دوام آورده است. مشبه‌به «آینه» که پیوسته از سوی مدافعان این دیدگاه مورد مراجعه قرار می‌گیرد، در حکم چراغی است که در پرتو آن اندیشه‌هایشان آشکارتر نموده می‌شود. لوکاس دو هیر در سده‌ی شانزده، ضمن ستایش از نقاشی‌های وان ایک می‌گوید: «این‌ها آینه‌اند؛ بلی، نقاشی نیستند؛ آینه‌اند».[3] لئوناردو داوینچی هم اشاره‌‌ای دارد به شباهت میان نقاشی و آینه:
  • اگر می‌خواهید بدانید که نقاشی شما به چیز‌هایی که از طبیعت به عنوان موضوع نقاشی برگزیده‌اید، شباهت دارد یا نه، آینه‌ای برگیرید و ضمن دقت در چگونگی انعکاس این چیز‌ها در آن، چیزی را که در آینه می‌بینید، با نقاشی خود مقایسه کنید.[4]
  • تشبیه اثر هنری به آینه، محدود به نقاشی نمی‌شود. همان گونه که سقراط می‌گوید، کار شاعر هم نوعی محاکات است. این سخن سیمونیدس، شاعر یونانی که می‌گوید: «نقاشی، شعر بی‌صدا و شعر، نقاشی سخن­گوست»، بیانگر اندیشه‌ای است که در تاریخ نقد ادبی پیوسته با آن مواجه می­شویم. تشبیه ادبیات به آینه را در قرن نوزده، دکتر جانسون به کار برده است. دکتر جانسون ضمن ستایش از شکسپیر، می‌گوید که او آینه‌ای در دست گرفته و زندگی را به درستی به خواننده منعکس می‌کند[5]. با نزدیک‌تر شدن به روزگار خود، نمونه‌های دیگری نیز می‌یابیم. استاندال در سرخ و سیاه، رمان را به آینه تشبیه می‌کند: «رمان آینه‌ای است که در طول مسیر هم­راهمان باشد.» (بخش 13). برای پلخانف مارکسیست «هنر و ادبیات آینه‌ی زندگی است».[6] در ترکیه هم اکرم رجائی‌زاده در مقدمه‌ی عشق ماشین، حکایت و رمان را «آینه‌ی عبرت» قلم­داد می‌کند.
  • وجه مشترک همه‌ی این هنرمندان، منتقدین و متفکرین این است که مهم‌ترین ویژگی هنر را تقلید از طبیعت، انسان، زندگی و به طور خلاصه، واقعیت می‌دانند. اصرار مداوم بر کشف ارتباط میان هنر و واقعیت، نباید مایه‌ی تعجب باشد؛ چرا که در هر حال بین هنر و انسان، طبیعت و زندگی، پیوند تنگاتنگی وجود دارد. منتهی مساله این است که هنرمند چه نوع واقعیتی را انعکاس می‌دهد و واقعیت کدام است. پاسخ‌هایی که به این پرسش‌ها داده می‌شود، متفاوت است. واقعیت مورد تقلید برای نویسنده، متفکر و زیبا‌یی‌شناس، معانی گوناگونی دارد. به همین خاطر توضیح این آموزه از یک نظر وابسته به تبیین مفاهیمی است که بینش‌های مختلف برای واقعیت قایل هستند. به طور کلی تا می‌گوییم «تقلید واقعیت»، با سه دیدگاه اساسی مواجه می‌شویم. نخستینشان طرز فکری است که هنر را در انعکاس محسوسات، همان‌گونه که هستند (واقعیت سطحی)، می‌داند. دیدگاه دوم هنر را تقلید کل و یا ذات معرفی می‌کند و بالاخره سومی معتقد است که هنر باید ایده‌آل‌ها را بازتاباند. از نظر زمانی هم نظریه‌های برجسته‌ی محاکات را باید به دو دسته­ی کلی تقسیم کرد. چون همه‌ی نظریه‌هایی که تا اواسط قرن هجده مطرح هستند، می‌توانند در امتداد یک سنت ثابت هم‌نشین شوند. این نظریه­ها اغلب تفاسیر متنوع ارسطو را مد نظر دارند. از قرن نوزده به این سو، نظریه‌ی محاکات هیات تازه‌ای به خود می­گیرد و حقیقتاً هم پس از جدایی از ارسطو، حرکت رو به جلو داشته است. اینک سه شکل اساسی نظریه‌ی محاکات را تا اواسط قرن هجده بررسی می­کنیم.
  1. 1. Sabahattin Eyüboğlu,Ali Cimcoz,un Çevirisi, (596 d-e).
  2. 2. es, 597 d.
  3. 3. Rene Huyghe The Discovery of Art (1959). p.68.
  4. 4. Leonardo da Vinci, Literary Works by Jean Paul Richter. (London, 1883) I. no.529.
  5. 5. »Preface to Shakespeare«, Johnson on Shakespeare, ed. Walter Raleigh (Oxford),11.
  6. 6. Sanat ve Sosyalizm, Çeviren: Selim Mimoğlu. (Sosyal Yayınlar). 176.

موسسه انتشارات نگاه

کتاب نظریه های ادبیات و نقد نوشته برنا موران ترجمه ناصر داوران

موسسه انتشارات نگاه

اطلاعات بیشتر

وزن 600 g
ابعاد 21 × 14 cm
پدیدآورندگان

,

نوع جلد

SKU

99164

نوبت چاپ

شابک

978-964-351-596-6

قطع

تعداد صفحه

407

سال چاپ

تعداد مجلد

موضوع

وزن

600

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “نظریه های ادبیات و نقد”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.