(021) 66480377-66975711

درباره هنر و ادبیات دیدگاه‌هاى تازه گفت و شنودى با احمد شاملو

9,000تومان

به كوشش ناصر حريرى

احمد شاملو ( زاده ۲۱ آذر، ۱۳۰۴ در تهران ) شاعر، نویسنده، فرهنگ‌نویس، ادیب و مترجم ایرانی است. آرامگاه او در امامزاده طاهر کرج واقع است. تخلص او در شعر الف. بامداد و الف. صبح بود.

شهرت اصلی شاملو به خاطر شعرهای اوست که شامل اشعار نو و برخی قالب‌های کهن نظیر قصیده و نیز ترانه‌های عامیانه‌ است. شاملو تحت تأثیر نیما یوشیج، به شعر نو (که بعدها شعر نیمایی هم نامیده شد) روی آورد، اما برای اولین بار درشعر « تا شکوفهٔ سرخ یک پیراهن » که در سال ۱۳۲۹ با نام «شعر سفید غفران» منتشر شد وزن را رها کرد و بصورت پیشرو سبک جدیدی را در شعر معاصر فارسی گسترش داد. از این سبک به شعر سپید یا شعر منثور یا شعر شاملویی یاد کرده‌اند. بعضی از منتقدان ادبی او را تنها شاعر موفق در زمینه شعر منثور می‌دانند.

شاملو علاوه بر شعر، کارهای تحقیق و ترجمه شناخته‌شده‌ای دارد. مجموعه کتاب کوچه او بزرگ‌ترین اثر پژوهشی در باب فرهنگ عامیانه مردم ایران می‌باشد. آثار وی به زبان‌های: سوئدی، انگلیسی، ژاپنی، فرانسوی، اسپانیایی، آلمانی، روسی، ارمنی، هلندی، زاگربی، رومانیایی، فنلاندی و ترکی ترجمه شده‌ است.

احمد شاملو پس از تحمل سال‏ها رنج و بیماری، در تاریخ ۲ مرداد ۱۳۷۹ درگذشت و پیکرش در امامزاده طاهر کرج به خاک سپرده شده‌است. عشق، آزادی و انسان‏گرایی، از ویژگی‏‌های آشکار سروده‏‌های شاملو هستند.

بخشی از پیش گفتار: گفت و شنود با آقا ی شاملو بدین ترتیب به عمل آمد که پرسش های مطرح شده به ایشان داده شد و ایشان پاسخ هایی را که در نشریات مختلف به پرسش های مشابه داده بودند در اختیار ما گذاشته و به سوالاتی که از آن پاسخ ها ناشی می شد جداگانه جواب گفتند.

در انبار موجود نمی باشد

توضیحات

گزیده ای از کتاب درباره هنر و ادبیات دیدگاه‌هاى تازه گفت و شنودى با احمد شاملو

 – فکر مى‏کنید انسان تا ابد در این چنبره باقى مى‏ماند یا سرانجام روزى مى‏رسد که این زنجیرها را از دست و پایش بریزد؟ انسانى که از دوره ماقبل غارنشینى به این‏جا رسیده که طرح فتح منظومه شمسى را مى‏ریزد …

در آغاز کتاب درباره هنر و ادبیات دیدگاه‌هاى تازه گفت و شنودى با احمد شاملو ، می خوانیم

پیش گفتار

(بر چاپ‌هاى اول و دوم)

آن طلوع درخشان را غروبى دیرپاى در پى بود که شامى بى ستاره را خبر مى داد. از نیما تا اخوان ، از اخوان تا شاملو ، و جویبارهاى کوچک و بزرگى که از این سرچشمه هاى سرشار اما گونه گون سیراب و در خم هر سنگ به شهر سنگستان فرو مى شدند… و جریانات تو گویى که از حرکت باز مى ایستاد. این همه نگرشى است که در شعر احساس مى شود و در هنرهاى دیگر نیز …

دیرى است تا من چنین مى اندیشم و چنین احساس مى کنم و از این اندیشه و احساسم در نخستین کتاب خود نیز با خوانندگانم سخنى گفته بودم.

شاعرانى را مى توانم دید که با عشقى سرشار، مجموعه هاى فراوانى منتشر کرده اند. اینان راه گم کردگانى را مى مانند که در پى هر کورسو مى‌دوند . گروهى روشنایى را در همین مى یابند و گروهى خسته و بیزار به انتظار مى مانند.

در میان هنرمندانى که با آن ها به گفت و شنودى نشسته ام و خواهم نشست، بى شک کسانى هستند که به سرچشمه هاى زلال راهى برده اند و مى توانند این گم گشتگان مشتاق و منتظر را راهى بنمایند.

شاید در تخصص من نباشد که علل را درست دریابم اما در تخصص من هست تا از این شام بى ستاره با صاحبان اندیشه سخن گویم و اگر نه درمان را ، که علل را از خود ایشان باز پرسم . آن جا که صاحبان اندیشه خود مى توانند سخن بگویند چه نیازى به پیشداورى ما است ؟

همه‌ى آن ها که با ایشان به گفت و شنودى نشستم شاعر نیستند . گروهى از آنان کسانى هستند که زندگى خود را همه، وقف این هنر کرده‌اند. منتقدان شعر فارسى .

امید من این است که بتوانیم در پایان این مجموعه، یک جمع بندى از حاصل سخن این گروه به دست دهم با این امید که در جریان کار با هنرمندان دیگر نیز گفت و شنودهایى داشته باشم.

بدون تردید خوانندگان این مجلّدات با انتخاب همه‌ى افراد موافق نیستند . اما اگر منصفانه و با در نظر گرفتن همه‌ى جوانب بیندیشند شاید قضاوت منطقى، مشکل نباشد.

خوشحال خواهم شد اگر خوانندگان در زمینه هایى که من براى بحث انتخاب کرده ام و به درستى پیش نرفته ام مرا یارى دهند تا در کارهاى بعدى مؤثر واقع شود.

ذکر دو نکته را ضرورى مى دانم :

گفت و شنود با آقاى شاملو بدین ترتیب به عمل آمد که پرسش هاى مطرح شده به ایشان داده شد و ایشان پاسخ‌هایى را که در نشریات مختلف به پرسش هاى مشابه داده بودند در اختیار ما گذاشته و به سوآلاتى که از آن پاسخ ها ناشى مى شد جداگانه جواب گفتند.

آخرین تصحیحات ایشان بر مجموع کارى که به این نحو فراهم آمد نخست در فروردین ماه ۱۳۶۴ و آخرین بار پیش از انتشار و در شهریورماه ۱۳۷۲ انجام شد.

           ن . ح .

یادداشتى بر چاپ سوم

گرچه چند سالى از نخستین و دومین چاپ گفت و شنود من با آقاى شاملو که فراز و نشیب بسیارى را هم به خود دید مى گذرد، تا همین امروز هم تلخى هجوم همه جانبه خوانندگان آن را در همه‌ى وجودم احساس مى کنم.

بسیارى از آن ها بر این گمان بودند که کار من در آن دفتر چیزى بیش از رونویسى پاره هاى برخى از مصاحبه هاى گذشته این هنرمند بزرگ نبوده است. آنان بر آن شدند تا در انکار خود پا بر جا بمانند و هرگز نخواستند به مطالب تازه‌اى که براى ایضاح و شکافتن پاره‌یى نکات مبهم آن مصاحبه ها آمده بود توجه کنند و بپذیرند که آن متن ها را خود ایشان در اختیار من گذاشته اند زیرا خود بر این گمان بودند که سخن تازه‌اى براى گفتن ندارند.

مرا با این گروه که انکار هر کوششى را بهترین راه براى شانه خالى کردن از زیر بار هر مسئولیتى مى دانند چه کارى مى تواند باشد ؟ انکارهایى از این دست هرگز راهگشاى هیچ رهرو نو اندیشى نبوده است. آنان که در وحشت از ایرادهاى احتمالى مدعیانى چون خود هرگز پا به میدان هیچ عمل تازه‌اى نمى گذارند،بیش تر خوش دارند تا دیگران را هم، خنثى و بى عمل بر جاى نگاه دارند و از رنج رشکى که جان شان را گرانبار مى سازد براى مدتى آسوده بمانند. برخى نیز بر آن بودند که از هنرمندى چنان بزرگ نقل سخنانى چنین اندک چیزى نیست که چندان در خور توجه و اعتنا باشد. که این البته عقیده‌یى بود به حق و به قاعده . و در راستاى همین حقیقت بود که من سه سالى کوشیدم تا ایشان را به گفت و شنود مکملى وادارم که هم اکنون حاصلش را پیش رو دارید.

ذکر نکاتى چند را در همین جا خالى از ضرورت نمى بینم:

بخش هاى وسیعى از گفت و شنود پیشین را خواننده در این دفتر نیز مى تواند یافت. چنان که خواهید دید نظر آقاى شاملو این بود که در گذشته براى دست یافتن به پاسخ سوآلاتى از این قبیل که تعریف شعر چیست کوشش بیهوده‌یى کرده اند و به چنان سوالاتى پاسخ هاى دیگرى خواهند داد. عقیده‌ى من این بود که گفت و شنود گذشته عینا ضمیمه این دفتر شود تا آن ها که چاپ هاى پیشین را از بازار سیاه تهیه مى کنند هم بتوانند به آن دسترسى داشته باشند اما ایشان گفتند چنین کارى علاوه بر این که عملى اضافى است به احتمال زیاد شلوغى و آشفتگى ایجاد خواهد کرد. این بود که ترجیح دادیم مطالبى که مایلند حذف شود با ذکر علت همراه گردد تا خواننده‌ى علاقه مند در عین حال که گفت و گوى پیشین را در اختیار دارد از دلایل تغییراتى هم که در نظریات شان پیدا شده است اطلاع حاصل کنند.

گفت و شنود ما موضوعات دیگرى را هم در بر مى گرفت که از آن جمله موسیقى و فردوسى بود. اما از آن جا که ماهنامه آدینه پیش از من در این باب ها با ایشان به گفت و شنود پرداخته بود آقاى شاملو ترجیح دادند در نشر آن مطالب حق تقدم مجله محفوظ بماند. آن مصاحبه در ضمائم این دفتر آمده است.

در اوایل تابستان امسال آقاى به‌روژه آکره‌یى شاعر و نویسنده‌ى کُرد براى مجله‌ى کولتور که در اروپا چاپ مى شودبا آقاى شاملو گفت و گوى مفصلى انجام داد. از آن جا که این مصاحبه ، براى چاپ ، به زبان کردى و احتمالا عربى ترجمه مى شود ایشان نسخه‌ى فارسى آن را به من دادند که قسمت هایى از آن را براى افزودن به این گفت و گو انتخاب کنم. بررسى شعر کویرى نیز کم و بیش منقول از مصاحبه‌ى آقاى محمد على است که سال ها پیش صورت گرفت اما فقط بخشى از آن به چاپ رسید.[۱] امید من این است که این گفت و شنود بتواند در سطحى به مراتب وسیع تر ادامه یابد زیرا بر این نظرم که آقاى شاملو را باید در کلیتى همه جانبه مورد بررسى قرار داد.

پایان سخن این که ، همچنان در انتظار نظریات خوانندگان درباره‌ى این گفت و شنود هستم تا بتوانم آن را در چاپ هاى بعدى پربارتر ارائه دهم.

          ناصر حریرى تیرماه  ۱۳۷۱

شناسنامه

احمد شاملو به سال ۱۳۰۴ در تهران متولد شد. تحصیلات کلاسیک نامرتبى داشت زیرا پدرش که افسر ارتش بود اغلب از این شهر به آن شهر اعزام مى شد و هرگز خانواده نتوانست براى مدتى طولانى جایى ماندگار شود.

در سال ۱۳۲۲ به سبب فعالیت هاى سیاسى به زندان هاى متفقین کشیده شد و این در حقیقت تیر خلاصى بود بر شقیقه‌ى  همان تحصیلات نامرتب .

به سال ۱۳۲۵ براى بار نخست ، در سال ۱۳۳۶ براى بار دوم و در سال ۱۳۴۳ براى سومین بار ازدواج کرد. از ازدواج اول خود چهار فرزند دارد: سه پسر و یک دختر.

اولین اثرى که از شاملو منتشر شد مجموعه‌ى کوچکى از شعر و مقاله بود با نام «آهنگ‌هاى فراموش شده» که در سال ۱۳۲۶ به چاپ رسیده است، که آثار شاملو را براى سهولت بر حسب موضوع تقسیم بندى کرده‌ایم.

مجموعه هاى شعر :

Ê ۲۳…

Ê قطعنامه

Ê آهن ها و احساس

Ê هواى تازه

Ê باغ آینه

Ê لحظه ها و همیشه

Ê آیدا در آینه

Ê آیدا: درخت و خنجر و خاطره!

Ê ققنوس در باران

Ê مرثیه هاى خاک

Ê شکفتن در مه

Ê ابراهیم در آتش

Ê دشنه در دیس

Ê ترانه هاى کوچک غربت

Ê مدایح بى صله.

Êدر آستانه

Êحدیث بى قرارى ماهان

مجموعه‌هاى منتخب :

Ê از هوا و آینه‌ها

Ê گزیده‌ى اشعار

Ê اشعار برگزیده

Ê کاشفان فروتن شوکران

Ê شعر زمان ما:احمد شاملو

Ê گزینه اشعار

Ê در جدال با خاموشى

Ê بن‌بست‌ها و ببرهاى عاشق

شعر (ترجمه) :

Ê غزل غزل هاى سلیمان

Ê همچون کوچه‌اى بى انتها (از شاعران معاصر جهان )

Ê هایکو

Ê ترانه‌ى شرقى و اشعار دیگر (لورکا )

Ê ترانه هاى میهن تلخ (یانیس ریتسوس و یاکووس کامپانلیس )

Ê سیاه همچون اعماق آفریقاى خودم (لنگستن هیوز )

Ê سکوت سرشار از ناگفته هاست (برگردان آزاد شعرهاى مارگوت بیکل

Ê چیدن سپیده دم (برگردان آزاد شعرهاى مارگوت بیکل )

قصه :

Ê زن پشت در مفرغى و زیر خیمه‌ى گُر گرفته‌ى شب

Ê درها و دیوار بزرگ چین

Ê میراث

Ê روزنامه سفرمیمنت اثر …

رمان و قصه (ترجمه) :

Ê لئون مورن کشیش (بئاتریس بک )

Ê برزخ (ژ.روورزى )

Ê خزه (هربرت موریه )

Ê پا برهنه ها (زاهاریا استانکو )

Ê نایب اول (رنه بارژاول)

Ê قصه هاى بابام (ارسکین کالدول )

Ê مردى که قلبش از سنگ بود (موریوکایى )

Ê ۸۱۴۹۰ (آلبر شمبون )

Ê افسانه هاى هفتاد و دو ملت ( دو دفتر )

Ê دماغ (آکوتا گاوا)

Ê افسانه هاى کوچک چینى

Ê دست به دست ( ویکتور آلبا)

Ê سربازى از یک دوران سپرى شده

Ê زهر خند

Ê مرگ کسب و کار من است (روبرمرل )

Ê لبخند تلخ

Ê بگذار سخن بگویم (دچونگارا )

Ê مسافر کوچولو (آنتووان دوسنت اگزوپرى )

Ê عیسى دیگر یهودا دیگر!(بازنویسى رمان قدرت و افتخار گراهام گرین)

Ê دن آرام (میخاییل شولوخوف )

نمایشنامه (ترجمه ) :

Ê مفت خورها (گرگه‌یى چى کى )

Ê عروسى خون (لورکا)

Ê درخت سیزدهم (آندره ژید )

Ê سى زیف و مرگ (روبر مرل )

Ê نصف شب است دیگر، دکتر شوایتزر! (ژیلبر سسبرون )

Êخانه‌ى برناردا آلبا (لورکا)

Êیرما (لورکا)

شعر و قصه براى کودکان :

Ê خروس زرى ـ پیرهن پرى (داشتن از یک قصه‌ى تالستوى )

Ê قصه‌ى هفت کلاغون

Ê پریا

Ê ملکه‌ى سایه ها

Ê چى شد که دوستم داشتن؟(ساموئل مارشاک )

Ê قصه‌ى دختراى ننه دریا

Ê قصه‌ى دروازه‌ى بخت

Ê بارون

Ê قصه‌ى یل و اژدها.

Ê قصه‌ى مردى که لب نداشت

مجموعه‌ى مقالات :

Ê از مهتابى به کوچه (دو جلد )

Ê درست از وسط گود (مقالات سیاسى ، سخنرانى‌ها و مصاحبه ها )

آثار دیگر :

Ê حافظ شیراز

Ê افسانه هاى هفت گنبد (نظامى )

Ê ترانه ها (ابوسعید ، خیام ، بابا طاهر )

Ê خوشه (یادنامه‌ى  شب هاى شعر مجله‌ى خوشه و جُنگ شعر

     امروز)

Ê کتاب کوچه (که تاکنون یازده کتاب و یک مجموعه افسانه‌ها

     «قصه‌ها» چاپ شده)

گیل گمش کهن ترین حماسه بشرى

[۱] .این مصاحبه اخیرآ منتشر شده است :نشر قطره ، ۱۳۷۲

اطلاعات بیشتر

وزن 310 g
ابعاد 21 × 14 cm
وزن

310

پدیدآورندگان

نوع جلد

SKU

94453

نوبت چاپ

شابک

964-351-331-9

قطع

سال چاپ

تعداد صفحه

264

موضوع

تعداد مجلد

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “درباره هنر و ادبیات دیدگاه‌هاى تازه گفت و شنودى با احمد شاملو”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *