(021) 66480377-66975711

آنیما در شعر شاملو

20,000تومان

الهام جم‌زاد

“الهام جم زاد” نویسنده کتاب ” آنیما در شعر شاملو”  مدرس ادبیات در دانشگاه شیراز است . بی شک در رویکرد تحلیلی به متون ادبی ، شناخت درست متون و نیز مباحث مختلف اعم از روانشناسی و تاریخ و فلسفه و متون دینی و نظایر آن لازم است اما کافی نیست . تحلیل بر پایه ایجاد ارتباط بین دانسته ها و نیز بین دانسته ها با متن رخ می دهد . به عبارت بهتر به صرف داشتن اطلاعات کلاسیک و غیر کلاسیک نمی توان تحلیل ارائه داد بلکه وجود اندیشه ای تحلیلگر و چالش درست این اندیشه با متن به خلق یک تحلیل مناسب و همه جانبه خواهد انجامید .

آنیما، بانوی روح مرد است. کهن الگویی که در ناخودآگاه ضمیر مرد وجود دارد. در این اثر، نویسنده به بررسی کهن الگوی آنیما در شعر شاعر بزرگ روزگار ما احمد شاملو پرداخته است. آنیما و آنیموس کهن الگوهایی هستند که بیشتر در رویاها و اوهام تجسم یافته، یا در عملکرد زن و مرد بازنمایی می یابند و بر ذهن فرد تسلط نشان می دهند. آنیما از مهمترین کهن الگوها در تفکر کارل گوستاو یونگ هم هست. یونگ باور دارد که روان زنانه تمام تمایلات روانی زنانه در روح مرد است. در این کتاب پاره ای از سمبل ها و ارتباط آن ها با آنیما در شعر شاملو مورد بررسی قرار می گیرد.

توضیحات

گزیده ای از کتاب آنیما در شعر شاملو

با بررسی و مطالعه‌ی اشعار احمد شاملو می‌توان به این نتیجه‌ی احتمالی رسید که آنیمای درون شاعر از طریق برخی از اشعار وی، خود را در قالب سمبل‌ها‌ی طبیعی مانند کوه، دریا، درخت، زمین، شب، ماه، حیوانات،‌ ستاره،‌ آفتاب‌ و . . . و مفاهیمی ‌از قبیل تقدیر، باروری،‌ فردیت، مادر و به ویژه عشق نشان داده است.

در آغاز کتاب آنیما در شعر شاملو می خوانیم

فهرست

چکیده. 9

مقدمه. 13

فصل اول. کلیات

1-1- هدف…. 19

1-2- پیشینه‌ی تحقیق.. 19

1-3- روش تحقیق.. 21

فصل دوم. بررسی آنیما در شعر احمد شاملو

سال‌شمار احمد شاملو. 25

2-1- پیش‌درآمد.. 38

2- 1-1- ناخودآگاهی شخصی (فردی): 39

2- 1-2- ناخودآگاه جمعی: 40

2- 1-3- کهن الگو، آرکی تایپ، صورت مثالی: 43

2- 1-4- اسطوره:‌ 46

2- 1-5- رابطه‌ی کهن الگوها و اسطوره:‌ 47

2-2-1-کهن الگوی پرسونا (Persona): 52

2-2-2-کهن الگوی خود (Self): 52

2-2-3-کهن الگوی سایه (Shadow):‌ 53

2-2-4-کهن الگوی آنیما و آنیموس (Anima and Animus): 54

2-2-5-آنیما: 55

2-2-6-آنیما و شعر شاملو: 62

2-3-آنیما و مادر. 66

2-4- احساس کودکی در برابر آنیما 82

2-5- آنیما و عشق.. 89

2- 5-1- «آنیما و آیدا سروده‌ها» 102

2-6- درونی بودن آنیما 113

2-7- آنیما و حیات‌بخشی و شعورآفرینی و الهام‌بخشی.. 117

2-8- یکی بودن و یکی شدن با آنیما (فرآیند فردیت). 127

2 -8-1- آنیما و سفر به ناخودآگاه. 135

2-8-2- کهن الگوی پیرخرد و رسیدن به ناخودآگاه. 142

2-8-3- تولد دوباره. 151

2-9- جستجوی آنیما 157

2 –10- آنیما و جنسیت…. 166

2-11- آنیما و تجلی در اندام‌ها (دست، لب، چشم و . . . ). 169

2-12- آنیما و باروری… 178

2-13- آنیما و زمین‌ (خاک). 182

2-14- آنیما و آب… 192

2-14-1- دریا: 194

2-14-2- چشمه، رود، برکه. 203

2-14-3- باران.. 206

2-14-4- شبنم.. 209

2-15-1- درخت…. 212

2-15-2- باغ.. 220

2-16- آنیما و گل‌ها 228

2-17- آنیما و حیوانات… 233

2-18- آنیما و کوه و قله. 252

2-19- آنیما و فصول.. 257

2-20- آنیما و شب،‌ تاریکی، سایه. 260

2-21- آنیما و ماه (مهتاب). 277

2-22- آنیما و ستاره. 284

2-23- آنیما و آفتاب و خورشید.. 287

2-24-آنیما و ابر و مه. 294

2-25- آنیما و آینه. 300

2-26- آنیما و شهر و وطن مألوف…. 306

2-27- آنیما و خانه. 314

2-28- آنیما و بهشت…. 323

2-29- آنیما و چاه. 327

2-30- آنیما و روسپی.. 329

2-31- آنیما و گور. 335

2-32- آنیما و قصه‌های پریان / آنیما و دیو. 339

2-32-1- آنیما و قصه‌های پریان.. 339

2-32-2- آنیما و دیو. 345

2-33- آنیما و اعداد. 347

2-33-1- عدد سه: 347

2-33-2- عدد هفت: 349

2-33-3- عدد چهار: 351

2-34- آنیما و رقص….. 353

2-35- آنیما و نام. 356

2-36- آنیما و خداگونگی و پیامبر گونگی.. 361

2-37- آنیما و ازلیت…. 366

2-38- آنیما و یکتا بودن.. 368

2-39- آنیما و تقدیر. 371

2-40- آنیما،‌ سرگشتگی و عصبانیت…. 375

2-41- عدم وجود آنیما = عدم و نیستی.. 383

فصل سوم. نتیجه‌گیری

3- 1- نتیجه‌گیری… 389

کتاب‌نامه  393

چکیده

کهن الگوها مفاهیمی مشترک هستند که از گذشته‌های دور، از اجداد بشر،‌ نسل به نسل منتقل شده‌اند و در ژرفای ضمیر ناخودآگاه، جای گرفته‌اند. مهم‌ترین کهن الگوها از نظر روان پزشک بزرگ سویسی، کارل گوستاو یونگ، عبارتند از: سایه،‌ پرسونا،‌ خود، آنیما و آنیموس.

این صور مثالی برای رسیدن به مرزهای خودآگاهی در نمادهای گوناگون طبیعی جلوه‌گر شده‌اند و در آثار هنرمندان نمود پیدا کرده‌اند. آنیما از مهم‌ترین کهن‌الگوهای یونگ است که به روان زنانه‌ی مرد اشاره دارد.

آنیما می‌تواند در عناصر مختلف طبیعت ظهور نماید و با اثربخشی بر اعمال، رفتار، ذهن و زبان هنرمند، آثار وی را تحت تأثیر خود قرار دهد.

در پایان‌نامه حاضر، تلاش شده است که این کهن‌الگو در اشعار بزرگ شاعر معاصر ایران، ‌احمد شاملو بازنگری شود و موارد تأثیرگذاری آنیما بر افکار و سروده‌های شاملو،‌ مورد بررسی قرار گیرد.

مقدمه

رویکرد نقد اسطوره‌ای و کهن الگویی آثار ادبی از فرایندهای مدرن نقد ادبی است. بی‌شک شناخت این مقوله‌ها در سایه‌ی علم روان‌شناسی امکان‌پذیر می‌گردد و در پرتو این شناخت، پیوند علم روان‌شناسی و ادبیات شکل می‌گیرد.

کهن الگوها از پیچیده‌ترین مسایل روان‌شناختی می‌باشند که کارل گوستاو یونگ، روان پزشک شهیر سویسی، آن‌ها‌ را بررسی کرده است. «این کهن‌الگوها به دلیل این که ریشه‌ای چندین میلیون ساله دارند، مفاهیمی‌ جهانی‌اند» (شایگان‌فر، 1380، ص: 138).

مهم‌ترین کهن الگوهای یونگی عبارتند از: سایه،‌ پرسونا، خود، آنیما و آنیموس (ر. ک. شمیسا، 1383، ص: 25).

آنیما از مهم‌ترین مفاهیم کهن الگویی است. به عقیده‌ی یونگ آنیما (روان زنانه)، «تجسم تمام تمایلات روانی زنانه در روح مرد است، مانند احساسات و حالات عاطفی مبهم، قابلیت عشق شخصی، احساس خوشایند نسبت به طبیعت و رابطه‌ی او با ضمیر‌ ناخودآگاه» (یونگ، 1359، ص: 280).

به نظر می‌رسد آثار ادبی و هنری،‌ بستر بسیار مناسبی برای تجلی آرکی تایپ‌ها‌ست و هنرمند برای ایجاد یک اثر ماندگار، بیشتر از ناخودآگاه خود الهام می‌گیرد و از آن جا که جایـگاه آنیما در ناخودآگـاه است، می‌توان تأثیر این کهن‌الگوی مهم را بر آثار ادبی یا هنری ارزشمند مشاهده کرد.

پدیدآورندگان این آثار با پیوند با لایه‌های ناخودآگاه، با گذشته و آینده‌ی خود ارتباط برقرار می‌کنند. به اعتقاد یونگ: «راز آفرینش و فعالیت هنر عبارت از غوطه ور شدن دوباره در حالت آغازین روح است؛ زیرا از این پس و در این سطح نه فرد،‌ بلکه گروه است که پاسخگوی خواسته‌های واقعیت می‌شود. منظور دیگر از خوشبختی‌ها و بدبختی‌های موجودی تنها نیست، بل منظور از زندگی یک ملت است. به این سبب شاهکار هنری و ادبی در اوج عینیت و غیر شخصی بودن، چیزی را در اعماق وجودمان به ارتعاش درمی‌آورد» (یونگ،‌ 1379،‌ ص: 241).

از دیدگاه یونگ، «هنرمند، انسان است اما در معنایی والاتر، او یک انسان نوعی (Collective man) است» (شمیسا، 1383، ص: 26).

با بررسی و مطالعه‌ی اشعار احمد شاملو می‌توان به این نتیجه‌ی احتمالی رسید که آنیمای درون شاعر از طریق برخی از اشعار وی، خود را در قالب سمبل‌ها‌ی طبیعی مانند کوه، دریا، درخت، زمین، شب، ماه، حیوانات،‌ ستاره،‌ آفتاب‌ و . . . و مفاهیمی ‌از قبیل تقدیر، باروری،‌ فردیت، مادر و به ویژه عشق نشان داده است. شاملو پس از پشت سر گذاشتن دو تجربه‌ی ناموفق در ازدواج،‌ با آیدا آشنا می‌شود و ازدواج با آیدا و وجود او در زندگی شاعر، الهام‌بخش بسیاری از اشعار و به خصوص اشعار عاشقانه‌ی شاملوست و تأثیر زیادی در تحول زندگی شاعر دارد.

به نظر یونگ «می‌توان معشوق و یا هر زن دارای اهمیت در زندگی مرد را، تجسم انسانی آنیما و نمادی از آنیما دانست» (گورین، 1370، ص: 197). بر این اساس، گویی آیدا، تبلور انسانی آنیمای شاملوست که در بسیاری از سروده‌ها‌ی شاعر تجلی یافته است.

در رساله‌ی حاضر، کوشش شده است که آنیما و تأثیر آن بر ذهن شاملو از جنبه‌ها‌ی گوناگون و در قالب مفاهیم و سمبل‌ها‌ی مختلف، مورد بررسی قرار گیرد.

اطلاعات بیشتر

وزن 600 g
ابعاد 21 × 14 cm
وزن

600

پدیدآورندگان

نوع جلد

نوبت چاپ

SKU

94443

شابک

978-964-351-887-5

قطع

تعداد صفحه

400

موضوع

,

سال چاپ

تعداد مجلد

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “آنیما در شعر شاملو”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.