(021) 66480377-66975711

خرد در سه حوزه

48,500تومان

ترجمۀ حسن فشارکی

 

کتاب خرد در سه حوزه حاوی سه مقاله و یک مصاحبه است. دو مقاله از آمارتیا سن فیلسوف و اقتصاددان هندی تبار بریتانیایی، که صدها مقاله و کتاب درباره ی مسائلی از قبیل توسعه، فقر، آزادی، برابری… نگاشته و برخی از آنها را مترجم کتاب پیش رو به فارسی برگردانده است. مقاله ی سوم را فیلسوف و اقتصاددان شهیر آمریکایی جان رالز به رشته ی تحریر درآورده است. مصاحبه ی موجود در کتاب نیز یکی از مصاحبه های اوست که در سالهای آخر عمرش انجام شده است. مضمون مشترک همه ی این مطالب خرد و کاربرد آن در زندگی فردی، اجتماعی و سیاسی است؛ خردی که در چهار چوب آزادی تحقق می یابد و سپس به رشد و گسترش آزادی کمک می کند. پیام کتاب گزینش آزادی انسان در چهارچوب خرد و در عین حال رشد خرد در فضایی آزاد است.

توضیحات

کتاب «خرد در سه حوزه» سه مقاله و یک مصاحبه از آمارتیا سن و جان رالز ترجمه حسن فشارکی

 

گزیده ای از متن کتاب

 

عقلانیت و آزادی

آمارتیا سن

۱- مضامین و مفاهیم

هدف این مقاله‌ی مقدماتی _ یکی از دو مقدمه‌ی مندرج در (بخش I) _ بیان نکاتی است انگیزشی و همچنین خودبنیاد* درباره‌ی گوهر عقلانیت و آزادی تا بتوان مقالات این کتاب[۱] را در چشم‌اندازی به هم مرتبط درک کرد. در واقع، بسیاری از این مقاله‌ها به ویژه به بررسی ماهیت، مشخصه‌ها و دلالت‌های دریافت‌های بدیل از عقلانیت و آزادی می‌پردازند. البته هر دو انگاره‌ی* متمایز را می‌توان جدا از هم بررسی کرد، ولی مفاهیم عقلانیت و آزادی از یک‌دیگر مستقل نیستند. من، در این مقاله‌ی مقدماتی، در مورد هر یک توضیح خواهم داد ولی به وابستگی متقابل* آنها هم خواهم پرداخت.

مقاله‌ی مقدماتی دیگری که در بخش I درج شده، یعنی «امکان گزینش اجتماعی» (فصل۲)، در حقیقت یک بحث مقدماتی «بازیافته» است: قبلاً در سخنرانی نوبل من که در دسامبر ۱۹۹۸ در استکهلم ایراد شد به کار رفته است. این مقاله به ویژه به بررسی الزامات گزینش اجتماعی عقلانی، از جمله ادعاهای آزادی در مقام دلیلی اجتماعی، می‌پردازد. همچنین خلاصه‌ای از تاریخ نظریه‌ی گزینش اجتماعی را از مبدأ رسمی آن یعنی ریاضی‌دانان فرانسوی (نظیر کندرسه[۲] و بوردا[۳]) گرفته تا تولد مجدد و پرشور آن، از طریق آثار کنث اَرو[۴]، در نیم قرن گذشته، و سرانجام تا پویایی رشته‌ای به نام نظریه‌ی گزینش اجتماعی طی چند دهه‌ی اخیر (که عمدتاً توسط آثار پیشتازانه‌ی اَرو و چالش‌هایی که او پیش کشید)([i]) شرح می‌دهد. مضمون عقلانیت برای رشته‌ی نظریه‌ی گزینش اجتماعی جنبه‌ئی کاملاً محوری دارد، همچنان که در (فصل ۲)، به آن پرداخته شده است. آن بحث مقدماتی، مکمّل این مقاله به عنوان مقدمه‌ی کلی بر کتاب حاضر است.

عقلانیت در اینجا، اجمالاً به معنای شیوه‌ی مشروط کردن* گزینش‌های اعمال و همچنین اهداف، ارزش‌ها و اولویت‌هایی شخص به موشکافی مستدل* است. به جای آنکه عقلانیت را بر حسب نوعی شرایط صورت‌بندی شده، که در ادبیات مربوطه آمده، تعریف کنیم (از قبیل صدق کردن در* برخی اصول از پیش مشخص شده‌ی «سازگاری درونی گزینش»،* یا هماهنگی با «دنبال کردن هوشمندانه‌ی نفع شخصی»* یا یکی از انواع رفتار بیشینه‌سازی*)، آن را در اینجا برحسب تفسیری بسیار کلی‌تر، که همان مشروط کردن گزینش‌های شخص به الزامات عقل است، تعریف می‌کنیم.

 ۲- رابطه‌ای دو سویه

دامنه‌ی وسیعی که خرد می‌تواند در برگیرد بخشی از دغدغه‌ی انگیزشی مقاله‌هایی است که می‌کوشند الزامات عقلانیت را کنکاش کنند (فصول ۷-۳). این دامنه‌ی وسیع دربرگیرنده‌ی حذف برخی دیدگاه‌های شایع ولی تنگ‌نظرانه‌ی صورت‌بندی شده از عقلانیت هم می‌شود: مثلاً، اینکه عقلانیت باید الزاماً از مجموعه‌ای از «شرایط سازگاری درونی گزینش» که پیشینی* است یا «اصول بیشینه‌سازی فایده‌ی مورد انتظار»* تبعیت کند، یا اینکه عقلانیت خواهان بیشینه‌سازی لجام گسیخته‌ی «نفع شخصی» تا مرحله‌ی نادیده انگاشتن سایر دلایل گزینش است. استدلال خواهم کرد، که انگاره‌ی «سازگاری درونی گزینش» نه تنها اقناع‌کننده نیست بلکه اساساً ناسازگار نیز هست (فصل ۳)، و الزامات بیشینه کردن نفع شخصی فرد تا مرحله‌ی حذف سایر اهداف و ارزش‌های محتمل، می‌توانند شیوه‌ی عام و مُجاز بیشینه‌سازی را به نحوی بیش از حد تنگ‌نظرانه و دلخواهانه محدود سازند. «دلایل گزینش»، به طور کلی، می‌توانند بسیار متنوع باشند و سعی در نادیده انگاشتن آن تنوع از طریق نوعی ترفند تعریفی یا نوعی فرض تجربی دلبخواه در مورد وجود ابزاری پیچیده کاری غلط خواهد بود. در تعریف عقلانیت لازم نیست خرد را از نو تعریف کنیم.

[۱]. کتاب عقلانیت و آزادی

[۲]. Condorcet

[3]. Borda

[4]. Keneth Arrour

[i]. بنگرید به ارو (a 1951). آثار فراوانی درباره‌ی این موضوع به شکل کتاب و مقاله منتشر شده‌اند؛ که تنها چند نمونه از تک‌نگاشت‌ها عبارتند از: سن (a 1970)، پاتانائیک (۱۹۷۱)، فیش برن (۱۹۷۳)، شوآرتز (۱۹۷۶)، کلی (۱۹۷۸)، لافنت (۱۹۷۹)، مولن (۱۹۸۳)، سوزومورا (۱۹۸۳)، اَرو، سن و سوزومورا (۱۹۹۶).

 

موسسه انتشارات نگاه

کتاب «خرد در سه حوزه» سه مقاله و یک مصاحبه از آمارتیا سن و جان رالز ترجمه حسن فشارکی

موسسه انتشارات نگاه

اطلاعات بیشتر

وزن 300 g
پدیدآورندگان

, ,

نوع جلد

نوبت چاپ

شابک

978-600-376-438-5

جنس کاغذ

قطع

تعداد صفحه

263

سال چاپ

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “خرد در سه حوزه”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *