(021) 66480377-66975711

روزنامه سازندگی در مطلبی به معرفی کتاب «امپراتوری‌ها و آنارشی‌ها‌» اثر مایکل کوئنتین مورتون ترجمۀ قدیر گلکاریان پرداخته است که در ادامه می‌خوانید:

‌‌‌‌‌نفرین نفت: معرفی کتاب «امپراتوری‌ها و آنارشی‌ها‌»

تاریخ نفت در خاورمیانه چون پرده‌ای پرنقش ونگار اسـت که تحولات موجود در آن نقش بســـته . عده‌ای از دولتهای حاکم بر ذخایر نفتی در قرن بیستم، همچنان به تداوم در آمد و سود حاصل از آن دل بسته بودند که شرایط آنها مصداق این ضرب المثل است که «مراقب آرزوهایت باش!» آنها تصورشان بر این بود که حاکمیت بر ذخایر نفتی می‌تواند بقای دائمی به ارمغان بیاورد؛ ولی سخت در اشتباه بودند و هستند. عباراتی مانند «نفرین نفت» و «پارادوکس ثروت» اغلب درباره تجربه کشورهای نفت خیز، نه تنها در مفهوم اقتصادی که در مسائل سیاسی – امنیتی و اجتماعی نیز مطرح است. در واقع، بخش زیادی از ثروت نفتی به سمت نخبگان قدرت مند سرازیر شده و انگیزه توسعه دیگر منابع درآمد را کاهش داده است. با این حال، برخی کشورها سعی کرده‌اند با توزیع مجدد ثروت از طریق طرحهای رفاهی سخاوتمندانه و تنوع بخشیدن به اقتصاد خود به این مسائل هم بپردازند. اما موضوع بسیار فراتر از اینهاست. امروزه پدیده نفت در قالب پدیده‌ای خوب یا بد ساختارهای سیاسی خاورمیانه را شکل داده است، هر چند برای برخی کشورهای نفت خیز رفاه و قدرت به ارمغان آورده و آنها را به رده کشورهای طراز اول رسانده و چنان می‌نماید که از نظر رفاهی و معیشتی، دیگران را پشت سر گذاشته‌اند اما شکست دولتها در تحقـق انتظارات مـردم در اجرای اصول دموکراسی و رعایت حقوق شهروندی براساس آزادی‌های بر حق مدنی مسجل است و نتیجه‌اش را می‌توان در شکل‌گیری بهار عربی دید که سرکوبهای وحشیانه برای این قیامها را در پی داشـت. «امپراتوری‌ها و آنارشی‌ها» مایکل کوئنتین مورتون، تاریخچه مختصر نفت است، با رویکرد واقع بینانه نویسنده، مایکل کوئنتین مورتون در دهه‌های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ در قطر، بحرین و ابوظبی بزرگ شـد. او سپس به عنوان وکیل دادگستری کار کرد تا اینکه در سـال ۲۰۰۸ تصمیم گرفت، تمام وقت بنویسد. مورتون ۹ کتاب و مقالات زیادی در مورد تاریخ خاورمیانه نوشته است. از جمله کتاب «استادان مروارید: تاریخ قطر» که آگوست ۲۰۲۰ منتشر شد. مایکل کوئنتین مورتون در کتاب «امپراتوریها و آنارشیها» تحولات و رخدادهای مربوط به نفت در منطقه خاورمیانه از سال ۱۹۱۸ تا سال های اخیر توصیف و تحلیل شده و تلاش شده اثبات شود، جنگهای به اصطلاح نفتی در ابتدا هرگز بر سرنفت نبوده بلکه هر آن چه اتفاق افتاده، حاصل رقابت‌های شرکت‌های نفتی بوده و همانا دولتهای صاحب منابع نفتی بازیچه سیاستمداران انگلیس، ایالات متحده آمریکا، فرانسه، روسیه و در دوره‌ای آلمان و ایتالیا بوده‌اند. این کتاب در واقع پاسخ برای آن دسته از افرادی است که مدعی‌اند نباید خاورمیانه را فقط با نفت ارزیابی کرد و باید مردم و سرزمین آن را نیز در نظر گرفت اما در این کتاب نشان داده میشود که پرداختن به تاریخ نفت خود بیانگر همه چیز و بخشی جدایی ناپذیر از گذشته حال و آینده است. کتاب «امپراتوری‌ها و آنارشی‌ها» علاوه بر این که تاریخچه مختصری از تأثیرات امپراتوری های نفتی و ایجاد شرایط آنارشیستی پیش رو میگذارد، ذره بینی بر شناخت تاریخ کشورهای نفت خیز به ویژه ایران است.